

OCR:  (.)
ihtik.lib.ru, ihtik@ufacom.ru
: 09.10.2004



 ..
17  :  . - .: , 2000. - 528 .

ISBN 5-8297 0042-5 ( .)

      XX .   ,     ,   ,    ,     .             ,    .    -        -   -.         ,  .   ,           ,     ,      ,    ..
   ,    , ,     .




 1(075.8)
 87
17




        "   " (1958-1959)

ISBN 5-8297-0042-5

(c) "", 2000
(c)  .., 2000





    - (. ).











 1.   
   .................................5
   . .....................13
  .. ............................24
  . ...............................29

 2.    
   -   ........43
      : . , . , .. , . ............55
 : , , ,  .............................................73
   :   ..............88
  .......................................... 102
     ................ 114

 3.  () 
   ................. 127
  ()................ 138
   ........................ 149
 .......................................... 163
 ............................................. 169
................................................ 175
 ..................................... 190
.............................................. 203
  ...................... 211
 ....................................... 223

 4.  () 
   ( )...........241
  .................... 247
  ....................... 252
  ...................... 265
 ........................................271
 ........................................278
    .........................288
 .....................................306

 5.   
  ...........................312
  ................................321
  ............................338
.................................................348
  ..................................357
    ..........365
 ......................................371
.................................................376
  .....................................385
.................................................401
    ...................414

 6.   
   ....................................421
    ................435
  ..........................................444
...................................................452
   .................464
     .....................468
  ......................473
  ..........................................479
        ...............483
  "  "    .......................490
  ...................................,..........498
  .................................................508

.  .................................516







Alexander A. Ivin
THE PHILOSOPHY OF HISTORY
Contents

Chapter 1. The main tasks of the philosophy of history
History and the philosophy of history............................5
The theory of local civilization of A. Toynbee....................13
The philosophy of history of P. Sorokin..........................24
The philosophy of history of K.Jaspers..........................29

Chapter 2. The general scheme of the world history
Collectivism and individualism as the two poles of history.........43
Collectivism and individualism from the modern point of veiw___55
Collectivistic associations: army, church, mass, normal science.....73
General view on the human history: epochs and civilizations......88
On the sense of history....................................... 102
On the laws of history and historical progress.................. 114

Chapter 3. Individualistic (open) society
From the history of individualistic societies.................... 127
Modern capitalism (postcapitalism)........................... 138
Civil society and democracy.................................. 149
The value of freedom......................................... 163
Human rights............................................... 169
Liberalism................................................... 175
The evolution of liberalism................................... 190
Conservatism................................................ 203
The criticism of capitalist society.............................. 211
The future of capitalism...................................... 223

Chapter 4. Collectivistic (closed) society
The archetype of theoretical collectivism (Plato's utopia)....... 241
Collectivistic rigid structure.................................. 247
The aim of collectivistic society............................... 252
The enemies of collectivistic society........................... 265
Totalitarian party............................................ 271
Utilitarian freedom.......................................... 278
The evolution of communism and its crisis.....................288
The future of collectivism.....................................306

Chapter 5. The collectivistic style of thinking
Speculative general orientation................................312
Dogmatism and authoritarianess..............................321
Traditionalism and conservatism..............................338
Symbolism..................................................348
Hierarchism and universalism.................................357
Rhetorical problems and irrefutable theories....................365
The problem of triunity.......................................371
Dialectics...................................................376
From the history of dialectics.................................385
Philosophy..................................................401
The understanding of history and other peculiarities............414

Chapter 6. The collectivistic style of life
The brightness and sharpness of life............................421
The simplified manner of motivation and credulity..............435
Sins and faults...............................................444
Asceticism...................................................452
Natural and artificial needs...................................464
Utilitarian approach to science and culture.....................468
The collectivistic hierarchy of love.............................473
Love to the distant...........................................479
Love to man and love to truth and good........................483
Love to "law and order" and liking for swear-words.............490
Sex and sensuality............................................498
Taste and fashion............................................508

Conclusion. The end of history....................................516










5




 1
  

   

       .           .         -      .          XVIII . [1]   ..       .        ... , . , . , .. , . , . , .. , .   .

1  " "     1765 .


         .        :

-  ,    ,     , , ,    ;

-     ,      ,    (    ,       ,         ,   ,       ,   ,     ,        ,  ..);

-      (   ,  ,    ,       ..);

6

-   ,     ,  ,   ,    ;

-       , ,  ;

-       ;

-        ,      ( ,  ,  ,  ,    ..)   .

           .            ,       .    .          ,  : "     ;      ".

     -    ,              .

      .          [1].               ,  ,   ,     .      ,     .     -      ,   .         ,   .  ,   ""  "" ,  ,              ,    .

1 ", -  .. , -      .   -  ,   .      ,      ,   ,    ,           -       " ( .  . . ., 1980. . 54).


        .. : "      ,          .    ,       .

7

    ,            , ,     , ,  "  ".            "  "           ,       " [1].     ,        .             ,         .    ,    ,    .          ,   ,  ",   , , ,     ,  " [2].

1  . . 235-236.
2  . . 236


   ,       ,      ,      ,   ,    .       ,       .     ,          - .      ,      ,      "  "   . ,   ,     ,    ,   .  ,        ,     .            .            ,       .  ,  ,   , ,    ,    -     -     .  ,      ,       .

8

.     ,    ,   - :         . ",      , -  , -      - ,      -   ,   ,  ,    .      ,        .            "",         "",       " [1].   ""    ,  ,      . "  ""       ,    ,       .           ,  ,   " [2].

1  .     . . 2 ., 1991. . 193.
2  .


 ,       ,    .             ,       .   , ,   ,   ,       .          ,    .   ,             (      )     ,   .

 ,   ,          ,      ,     ,   ,   ,   ,   .        ,      ,       , ,    ,   ,    ,           .         ,      ,        ,     ,     ,        .    -   ,  ,  ,             .

9

             .     :      ,     1917   ?

   ,   -,  :    ,   ,       . ,    , ,     ""   . ,   ,    .

   ""    :   ,        ,  ,   ,     .

 ,  ,    - .                    ,     ,  -    . "    - , -  . , -        .        .        ,  ,     ,     ,      .    ,              ,   ,            ,    " [1].     ,  " ,   ,  ,  -    ?" [2]. , , ,       ,    ,       ,              .   -      : -,     ; -,           ,    ; -,    ()  ;  , -,     -

1  .     // :   . ., 1988. . 8.
2  .


10

    .       ,      .         .         "   ",           ""  . ""        ,  ,   ,    , ""  ,    .

       ,    ,  ,         .       ,         .   ,     :          .               ,   ,      .

      ,     . -       ,    ,      ;    ,  ,         .

     .     ,     ,       .                .

  XX .    ,   .   ,      ,   ,          ,   ,       .       .  ,  -   ,  ,        -     .   ,  ,    ,  , ,      .

11

   -          .    -  -  ,  ,                , ..  ,          [1].    ,            XX .    ,    -     ,       .   ,    -  -       ,         .

  ,          ,        -    ,        -  XIX .    ,       -   ,     .           ,    ,          ,    .

"  , -  . , -   ,     ,     ,  .    ,   ,   ,            ,           ,      " [2].  ,    ,    ,      . " , -     , -          ,      .        ,     " [3].   ,                   .      -

1 .:  .. ""  //    . ., 1989.
2  .   .       // . . ., 1995. . 283.
3  .


12

,      . "  ,      ,      ,            ,   : )         ,  ,    ; )    ,       (); )        ,   ,     ,  ,    " [1].

 ,       ,        .  ,    ,     - ,   -   (   ),   ,     .      ,  ,   , ,     . , , ,  ,   ,   ,     ,  , ,  ,     ,    .      ,      ,    ,  ,  .

                   . -,     ,             " ",     .   "  ", "  ", "  "  ..      ,     .   ,     ,     ,        . -,   -    ,         ,        ,      .    "  "     ,     ,  ,   

1  .   ... . 288-289.


13

,       .         XX .    ,               [1].           - ,         .       ,          (   ).     , ,      ,    - . ,   -      , .       ,              .                    .                  .       ,                          .       ,    .

1 ., .:  .   //       . ., 1998;  .    .    . . 1994.










   . 

      .     XX .        ,        .  .      ,     ,      ,      ,    ,   ,     .  .      ,          .  ,  .  -    ,       ,       .

14

  .  (1889-1975)   .   ,  ,      [1].  -  ,        ,     ,  ,     .. ,  , -   ,       .        -    .   -     ,       .  ,         -     .    ,              . "          , -  . -          ,  ,      .       : "   ".  ,            ,   ,    ,  : "   " [2].

      ,  ,    .  ,   ,    ,        - , -,      , -,  . " ...     ,     .           ,     " [3].

1 .:  .  . . ., 1996.       : Toynbce A.J. A Study of History,  12 .      1934 .,  4-6 -  1939 .,  7-10 - 1954 .,  11 -  1959 .,  12 -  1961 .
2  . . 441.
3  . . 64.


15

       21 .   : , , , , , , , , ,   ( ),  (   ), , , , ,   . "  , -  , - .     21 ,   ,            -  " [1].

    -  ,    - ,            .  ,  -     ,      (   - ),      ,  ,         (   - , , ,   .). "           ",    ".     ,   ,        - ,       .       ,   - ,  ,  ,    " [2].       ,   .  ,        ,         ,     .            ,           .

1  . . 67.
2  . . 149-150.


       - ,           ("").            ,      .

    ,      .            ,       .    :  -  -  ,  -  -  ,  -  -  ,  -  -   [1].

16

     , ,   .       " ",   -   " ".    "   ".  ,     ,   ,     ,   .             .           .

,           .  ,     ,  :          .              .  ,    ,         -    .       ,   ,  -    . "...   ...   ,      " [2].

           .           .                    ,     ,   ,             ,   -    [3].

"... , -   , -     ,      ,    " [4].    :   ,   ,        ,       ,  -

1 .:  .  . . 72.
2  . . 104.
3 .:  . . 116.
4  .


17

,    ,      ,  .       ,   : "  ,   ".      ,         .

       ,    ,    , ..  .      ,         . "   ,      ,       .  ,                .         "",    ...         ,    ,      ,        " [1].   ,  ,   ,   ,           ;     ,    ,       .

  -       . "...        ,           .    ,       ,          ..." [2].      ,                ,     ,      .       ,         ,       .

1  . . 184.
2  . . 213.


18

,  ,   .  , ,       ,             .        ,     .        ,         ,     . "     ,    ,         . ,       ,         .   ,       ,      " [1].

         .  ,  ,   .   -    .          .   ,        ,     ,      .          . "        ,   . -,  ,      ,        ,    .     .   ,   ,    ,       " [2].         ,    -  .      ,     .         ,   .     ,        ,         .                      . "...      

1  .  . . 239.
2  .  278.


19

    ,       ,        . ...  -            ,   -     ,       .  ,                .    .         , , ,    .    -- -   ,  ,      ...             .       ,   ,     .    ,  ,         ,      ,   " [1].

   ,  ,          ,     .          ,        ,     ,  .    ,  ,  ,  "      ,      .      ,  , ,   ,         .  ,    ,          ,  ,     .  , ,   ,       ,   " [2].  ,    -       .    -    , ,           ,       .

1  . . 369.
2  . . 441.


20

      -            .      ,      ,  , ,      ,   -      .

 ,   ,      .

      ,            .          ,              .       ,        ,       .         ,  ,     : "...           ,       .             " [1].

1  .  . . 433.


           "  ":            ,    .      ,        ,   -           .            .        XX .    XIX .   .        - ,   .           ,         . "      , -  , -     ,       ,      .     ,    .        , 

21

   " [1].       ,        ,      .      .     - ,     .   ,       ,       . ,     ,        . ,        ,      -       .  ,             ,       .            -   .             -  ,       ?  , . ,       -  .     ,    ,     .          .           .  ,    ,   ,             ,    XX .    ,        ,       .

1  . . 69.


     ,       .       ,  ,      . ,   ,  , ,    , ,       .               .             ?      -    :        -

22

   . ", -  , -       ...     .  ...       ,       ,        ...            ,       ..." [1].     -      ,   ,      .

  ,  ,     .         .  ,         ,              . ,        .     ,     ,     .       ,      .                     .    , ,        ,        ,     .

    ,   " ",       ""  "".

.      -    ,     [2].    , ,  ,      .     ,                 ,  .     ,                .  ,          .

1 Toynbee A.J. Study of History. L., 1939. Vol. VI. P. 13.
2 .:  .     . ., 1992. . 1. . 288.


23

      ,   "".      ,     ,               .  ,                  .           ,  ,    ,    ,     .  ,    , ,    , ""           ,      . "     ,   ,   , -  , - ,   ,   ,               ,    -       " [1].  -       ,   ,                         [2].  -  .         .    ,             .

     .         -     : "...    XX     .     ,          .           " [3].        : "               ...   " [4].

1  .  . . 431.
2 .:  .
3  .
4 Toynbee A J. Study of History. L, 1939. Vol. V. P. 588.


24

 ,  ,      ,   ,    ,         . "  ,             ,     ,     ,   ,       .  ,     ,    , , ,        ,   ,    ,    ,          " [1].

     ,    (    - ),    ,     ,        .   ,   ,       ,        ,  .  ,       .

  ,           ,       .











  .. 

       ,  ,  ..  (1889-1968) [2].

1  .  . . 440.
2 .: Sorokin P. The Crisis of Our Age. N.Y., 1941.


     ,   ,   .     :

-     ,    , , , , , , , , , , , , ,    ..;

-  ,        ,         ;

-  , , , ,            .

25

  ,    ,    ,     "",     ,      ,  , ,  ,     ,      , ,          .

     ,  , ,    .          .         .        .       , , ,     .     .       .    .    ,          ,               .

            ,    ,      .  , ,    (, , ),          (  ),   ,          , ..  .     ,  ,     .      ,        ,    .            :    ,     ,      .        .

     ,      :  (ideatiional),  (idealistic)   (sensate).        . .      "", ""  ""  [1].                .

1 .:  .    //  . 1993. 16 .


26

         ,     .      .      :    ,     .   ""       -    ,   ,   .        ,      ,    .  ,      ,     ,  ,    .. ,    .        ,    .   :       ,    .

            .      IV .  ..   .     -  ,    IV . ..      . ,     ,   .        ,   ,     .   ,       ,   ,  ,  .    , ,     ,    -  .

          . ,    -       ,   ,    ,   " ".  ,         .

27

     ,  .     .                    ,    ,     - , , .       ,     ,  .      XIX .    .       ,         ,   .        ,               . ,   .. -       ,    .  ,    ,     .     ,  ,      ,    .   ,   ,   ,        ,    .              .   ,    .       ,    ,     .         ,   .    ,  ,  ,  . ,  ,      ,         .     , , , .    ,      ,          ,  -     .    ,          ,   .      , - , ,    ,     ,         .

         :  -  -  -   - .  ""       . "" -         ,           .

28

  ,  ,  .      ,        ,      ,        .  ,  ,       .   ,      ,          .          :       ,    ,   ,      ,    . , ,          .   ,      .       ,       ,         .  ,     ,      .   ,        , , ,     .   ,      .

 ,     ,       ,       .      ? , .      .     .

      .     ,    ,      .         ,    -    .    , ,          ?  ,      .      ,      ,       .       ,  ,         .          , , ,      ,  ,  ,        .

29

XX .,      ,     .             ,       .

 ,        ,     ?         ,       .        ,         ,         .   ,  XIX .              .     ,                  .         .                .    ,                 ,    ,  .         ,    ,           .     ,    ,       XIX .,    .












  . 

    .  (1883-1969) -     [1].       20-30- . XX .   ,     ,  ,         ,          .

1 .:  .     . . 1-2. ., 1991.        1949 .,         .


30

   ,      ,  ,      .          ,         .       .        ,   ,      .

          .

       ,    ,       :        ,       ,      .

         ,        .     ,       . "      ,       .       .    .          ,     " [1].         ,      ,    , ..    .   , ,  . -,         ( )     (    )      . -,           .            .  ,  , -         ,    ,   .  ,     ,    ,  ,    . "  , -  , - ,   ,     ,    .    .       salto

1  .     .  1. . 27. "     (      ,  )   (        )" ( . . 63).


31

mortale       ,        .                    .            ...        ,   " [1].

           : ,    .        -         . "      ,      ,       ,                  " [2].        , ,      . ,  ,            ,     .     XX .        ,     , .    .       ,      . "  -    ,    ,        ,      ,          " [3].

1  . . 53.
2  . . 120.
3  . . 124.


      ,    .     800  200 .  ..      ,    ,     ,       .

         .  ,     ,        , ,           ,       .        :    

32

 ,         . "...  -    ,     .    ,          .  ,             " [1].  ,    ,    ,     ,  ,    ,      . "    ,   ,    ,   ;         , ,     ,    ...               " [2].

     .       -,     .    ,  ,         ,   , ,   .      ,      .    ,   -   ,  , , , ,   . ,    ,         ,    ,    . ",        ,   , -  , -      ,     .        .   ,    ,    .   ,      ,          " [3].        ,      ,    ,   .              ,    .        ,     . ",   ,       ,

1  .     .  29
2  .
3  . . 30.


33

     .     , ,    ,    .     ,          -  -     " [1].

         ,   ,   .       ,      -   ,            .       ,  ,   ,        -            .

      ,  . ,     ,     ,  , ,    ,    , . ,     ,     ,    .

 ,          : "    ,   ,     !       ,    ,   ,                 " [2].

1  . . 37.
2  . . 53.


      :   ( ,  ,   ),    ,      (   ,          )    .    ,  ,    .                .       ,        , ,   ,       ,    .     , ,  .     

34

   ;          ,      .  ,       ,          . "           ,          , ,  ,     ,       " [1].

        ,     . "       .  ,       150 ,      ,       .       ,   " [2].

     - .        ,          .  , ,        ,      ,  ,  , :

-     ; "    ,      " [3].

-          ; "...        ,     " [4];

-          ;

-          ,        ,       ;

-                  ,       ; "           " [5];

1  .     . . 63.
2  . . 108.
3  . . 109-110.
4  . . 110.
5  . . 111.


35

-    ,         ,   ,     ;     ,      ,  ;

-         ;

-               .

,   ,   ,     .     :     ,          . "   ,    , -  , -   ,         .    -    .       " [1].      ,   ,      ,    , ,        ,       .

1  . . 129.


         .   :            ;    ;   .

    .     ,         .  ,      ,      .     .    ,         .    ,          .         .     ,      ,  ,   .    ,  ,      ,     .  -


36

   ,          ,   . , , ,   ,   ,   -  , , .  -    ,           . "  ,      ,   ,      .        ..." [1].      .             - . "      .    ,        - (      "") ,       ,        " [2].       . , ,   ,        ,      -       .  ,               ,    .

1  .     . . 196-197.
2  . . 198.


             .      ,         .  ,        -      .    ,                 ,  ,     ,    ,   . "    ,        ,          . -     ,           -   , ,   ,       ...    .  ,            ,    ,    ,    ,    .        ,       ,           " [1].

37

          ,     . "   ,        ,       ,    ...     ,      " [2].

 ,  ,   ,   .     ,     ,    .      . " ,      .     ,  :   ,  ,   .     ,       " [3].

     .  ,    ,           ,      .      ,        ,         ,       .    ,              ,       .      ,       ;      ,  -  . "        ...  .      .               " [4].        .

1  . . 2. . 14.
2  . . 16.
3  . . 17.
4  . . 61.


38

       ,        ,     : 1)      ,   ,       ,       ; 2)         ,       .  ,    -    ()    ,   -   (  -)       ,      .

     ,   -   .  ,        :        ,      ;        ;       ,        .        ,   ,    :           . "       ,        ,        (,   ),        - ,        (,      )" [1].

1  .     . . 2. . 74.


           ,    .    ,       ,  ,       ,   ,     .        ,           . "     .       ,        .  ,         ,   ,  ,         , - ,        (   ,    )" [1].

39

,  , -  ,                   . "        ,  ,  . ,   ,    ,       ,    " [2].         ,       .          ,     .           .        . " , -  , -  .   ,   .                .  ,   ,   " [3].

   , ,      ,        XX .       ,    ,  ,            .       ,      XX .   , ,   - ,         .     ,        . "       , -  , -     " [4].         ,       XX .

1  . . 75.
2  . . 77.
3  . . 79.
4  . . 1. . 24.


 -  ,         ,  -  ,           ,    ,    .

40

         -       .         .           "",   :        .   ,  ,     ,       .  ,       -    .        -     ,      .

        ,            .  ,        ( , ,   ..),    -   ,   ,               .       ,           ,            -   .           ,    -,                      .

  ,           ,     .   ,       -   , -   ,       - .    ,      ,  ,     .

    ,  ,  -         . ,   , ,     - ,         .      .       ,  

41

         ,    .          ,           ,   .   ,          .     ,                ,         .  ,  ,   ,            ;     ,  -     ,   ,    .  ,  "  "      . ,    ,   "   ",   ,   ,             [1].

   X. --,         ,         ,   [2].    ,     ,   ,          . "    , -  , -   ,     ,  ,      .     ,   ,         .        ,      ,    , , ,  , ,     .            " [3].          .      ,     ,        , ..  ,   ,    .    ,   , 

1         "   " (., 1994).
2 .: -- X.   // .  . ., 1991.
3  .    . . 342-343.


42

,   ..,   ,  ,   ,      .    ,         " "  ,    ,   ,           .       ,  ,      .

  XX .,  , -  ,      () .     ,    ,    .             ,     ,             .  ,           ,             ,        .

     ,         ( )           .        ,           .      ,   ,        ,     .  ,     ,  ,       ,       ,    -  .            ,   ,      ,      .



43







 2
   

   -   

       .        :     ,      ,  -  .             "",  "" .             ,         .

          (    ), ,    ,           .         ,       ,  ,    ,    ,       .

         .     -    -     .          ,   -   .     -     ,       ,        ,         .             .                 ,        ,         .   ,           .

44

           ,   ,    - .           ,   ,     .              ,        .

 XX .          .             .      ()          (),         .              ,    .           ,  ,      - .    ,         ,             .

     [1].   ,      ,       .          .       ,       ,       ,   ,        .

1             :  .A.    . ., 1997 (. 2, 3).


      .       ,   , , , , , ,    .           

45

  XX .     -   .         ,      ,   XVII .        XX .       .   -      .

. , . , .   3.  ,           ,  ,           .      ,           .       ,       .    ,         ,     ,   ,                  .  ,   ,         ,         ,  .

  ,      . ,    , -        .     - , --   -             ,         ,       -        .         ,      ,           .

       -    ,   ,            .

46

      ,      .  ,       ,  ,   ,     ,         ,    " ".   ,     ,   . , -      ,      ,   ,     "".

  ,          ,  ,      . , ,           .

XX .    ,         .    ,      ,    ,    ,      .                      .           ,       ,    -    ,   .   ,       ,    ,              .

 ,            -   ,         . ,   , ,       .              -   ,       .    ,  :   ,     ,  :   ,  ,      .

   ()                  ,           -    .            .       -     ,   , -  ,    

47

 .     ,  , .     ,      ,     .   . , "       ,        ".

 ""          -  , ,    -   .    ,     : "  ,   ,   ". ,    ,  ,   ,     .

 ""    ,      .      ,           .   ""        -  ,          [1].

1  ""     . ,   ""               .        ,  , ,  . .:  .     . ., 1992. . 1. . 320.


          ,   ""  ""          .

      ,     ,   ,                  .

   ,           ,  ,      .

  ,       - ,           .       ,       , ,       .

48

       ,     .       .             .                    -    .

 "" (" ")  "" (" ")     XIX -  XX ., ..   ,   -     -          .

     ,      . , .. , 3. , .   .

   XIX . .  ,  ,     : "                :   .       ,     ,        .  , ,      , ..  ;      ,      .          ,         ,  -.                 ..." [1].                      .

.. ,       ,   ""  ""      ,      : "...         ,   .     .     ,                  ,    .    , ,   ,      :  -   ,     .              .      ,     1907 .,               - ,    " [2].               .

1  .  . ., 1995. . 50.
2  ..    . 1762-1914. ., 1995. . 16-17.


49

  ""  ""        . ,   .  ,   ,   , : "   ,    ,      ,        ,       ,     .       .        :      ,        , , , - ..     .     ,      ,      ,     .          .      ,     ,  ,  .          ,   " [1].  ,   ,   ,     ,            .

   ""  ""        .  ""  ,    ,   ,  ,             .  ""   - :   ,     , ,  ,   .              ""     (,      ),      ""      ( ,       - - ).

     ""  ""   ,       ,   .       ,      ,    ,     [2].    "",        .     ""     -

1  . .      . ., 1998. . 52.
2 .:  ..   . ., 1997. . 169-170.


50

, ""      , "", "", "", "", ""  ..          . ""  "" -   ,    ,                   .

    ""      ,   "" - .  ,         -    .   ,   -        "".

   ,       ""      ,       . "  ,       , -  .. , -      ,    .   ,         ...                 ...   ...      ...         -           ,   ...       ,     ,  " [1].

           ,         . ,  ,      " "  ,     -    .        3. .  ,       -   -    ,            .            ,   .       , ,  ,  , ,    . [2]

1  ..   . ., 1994. . 233-234, 237.
2 .:  3.      "" //     . ., 1992. . 278.


   ""  ""   , ,         . -,   ,                       .  -   ""  "", ""  .         . --

51

,   ,      ""   ,  "" - ,     ,    ,   . ""  "",     ,       "" .  ,     -          ,   ,   ""   -   ,    .        -     .             ,   -    ,      -       ,    ,         -   .        .

      ,     .         .         ,    -      -     . ,           ,  , ,   ,  " ";     -      .         ,       .  ,     ,     ,         .

        ( )    , ,             .          ,      ,           .        .          .              XX .,     ,   -  .          ,       ,   .

52

          ,    ,    .  ,      ,     ,                ,   ,   -   ..

       .              .     ,    :  .

     -        -   :

-           ,    ,       , -   ;

-        -   ,     ;

-              ;

-                   ;

-            ;

-                ;

-           ,     ,  ,   ,   ;

-      ,     ,  ,  , ;

53

-          ,       ;

-    ,     ,     ,        ;

-    ,               .

 ,                ,     .

  -   ,   , ,  ,   ,   ,      .     ,    .    ,              -  . -       ,      ,   ,      .

, ,     ,     ,   ,        ,  ,    ,  ,   .      ,   - .

                ,   ,    -  .  [1].           ,   30- . XIX .     -   : "  ,      , - ,  ,    . ,     ,  ,    ,        .       " [2].        "" 

1 .:  .  // . , , . ., 1991.
2  . . . . 507.

54

       ,      .    . "  -   ,          .      .  ,        ,     ,     ,   ,   " [1].      ,          .   - "    " ().     ,            : "    :     ,  .   -   .        -   , .     ,    ,       ,  ,  .   ,        -  " [2].

1  . . . . 507-508.
2  . . 513.


       :

-         ;
-         ,          ;
-   ,    ,   ,    ,  ;
-  -   ,      ,      ,       ,    ;
-  ,    ;  ,    ,   ,  .


       ,        .           ,      ,      . "       ,         , -

55

 X. --. -  ,         ,    .      ,             ,   ,    -  " [1].        ,             ,             .           " ".














      : . , . , .. , . 

                  .

    .  -     .      ,  :    [2].      .  ,    ,      .       ,     ,    ,   ,        .    ,      .  ,            .     ,  ,      ,   ,  . ,    ,    ,             ,         .

1 -- X.   // .  . . 219.
2 .: Durkheim . De la division du travail social. Paris, 1960.       1893 .

56


        .    , ,  ,       :      ,   ;     -   ,     - ,   .      .

 ,              ,   .      ,    ,  ,    ,   ,   .      ,    , ..   .    ,     ,  .  ,        ,   .

     ,   ,   , ,               .         ,      ,     ,   ,    ,        .     - .         ,    ,   ,   ,  .              .       .  ,     ,     .               ,    ,               .

    ,              .              .             ,   ,          .                   -  -  .

57

        .   ,   ,      ,      ,     ,      .      ,      ,    .            ,         .  ,   ,             .     ,   ,   ,  .

 ,      ,     ,  ,      , ,    ,  .              ,   ,      ,  .        ,      ,   .        ,     -        -                .     ,       ,    ,   .

.         .  -     ,  - ,       .      ,   -    ,  , , ,            -      ""        [1].

58

"        , -  , -     ,      - ,  ,    ,  ,    .  -      ,          ,      ,       ,   " [2].

 ,  "            ,    " [3].

    "",   - "" [4].  ,     ()  ,   .    -  ,  ,       ,           .         ,     .  ,   ,   ,          ,          ,   "   ,          ,   " [5].                -

1 .:  .     . ., 1992. . 1. . 218, 363-364.  ,   " "  " "   . ,    " ,     ".         ,  : " ...   .      :        ,         ,    (  )                " ( . . 251).
2  . . 218.
3  . . 220.
4  . . 391.
5  . . 289.


59

  : "...  ,       ,   ,    .     :    , , -,       ,   -        " [1].

    .         ,      ,    ,      ,     .    -  ,   ,    ,     [2].  ,   ,      ,   . "            ,     " [3].      ,       .

1  . . 290.
2    ,     "        - " ( . . 247.).   ,  , ,        .
3  . . 29.


    ,  ,         :   ,          ,    ,        .

 " "  " " ,  ,     " "  " " .  " "   ,               .               .     ,    ,       .

60

 " ",     ,             . ,  " "         .

  , ,      ,          .   ,    -       ,     .

..       ,  "":   .           ,      .    -,          .            ,   ,     .         ;        ,  , , , .          .       ,     ,    ,   .             ,        [1].

  ,      ,           .

   "     , ..           ,      ,    ,        " [2].     ,        .  ,              ,        . ,         ,         .  ,   

1 .: Hayek F.A. Fatal Conceit. Chicago, 1989. Ch.l.
2  ..    //  . 1990.  10. . 121.


61

  ,     ,        .   ,      .     ,     ,                  ,     ,    .             . "   ,    ,   ,       ,  - ;               - .           , ,  ,   ,      ,     " [1].

  ""  .      ,   ,     "". ,  ,                  ,    .         XVII-XVIII .             ,    .    ,             .

   ,  , -            .    -     ,      . "         ,                         ,         " [2].

1  .. . . . 145.
2  . . 143.


62

   ,              .             ,       ,     ,   ,   ""   ,      .

       -,  .

 ""       ,  ,    ..   -      ,    ,         .         ,          " ",   ,    ,    .

,  , - "  ,      ,      " [1].   -     ,  ,    .  -    XIX -  XX . ,   ,  ,     .      20- .          ,               ,    .                .

      -  ,   ,  - -       . "      ,         .     (  )         " [2].

1  .. . . //  . 1990.  12. . 110.
2  .. . . //  . 1990.  11. . 147.


63

  ,   ,  ,     ,      ,     .. "  , -  , -   , ,        ,       ,    ,    .    ,   "" ,     -  ,     , ,        .         ,   ,       ,        " [1].

1  . . . . //  . 1990.  12. . 110.


         ,     ,    :

-   ( XX .)             ;
-         ,  -     -    ;
-        ,         ;           ,         ;
-          ,  ;
-        ;
-         ;             ;
-  ()  - ()       ;
-    :  -                .

64

         :       ;   - ;   -  ,  . .         .  ,   - ,   ; ,         ; ,    .   " - "       ,    .  -    ,        .     -      [1].

     -     .         :   ,     ,          .

       ,   ,    ,         . ,       ,     :   ,         .       ;      60- .          .           [2].

1 .:  .   . ., 1993. . 81.
2  . . 87.


65

    ,          - :  , -    .    :      [1].

1 .:  . . 188-196.


      ,   .  ,        ,    .   -     , ,          .     ,   ,      .

-        ,    .      ,      .   , -       .     ,    ,  ,     - .

  , ,        ,   ,  ,         .  ,       , ,      ,   . ,           .  , ,     ,     ,   ,   , .

           .      ,     .      -    ,     .        ,        .     -    .             ,    ,   . " ,    ,  ,     .   ,   ,     ,      , ,    ,    " [1].

66

       .            .  ,    ,   -       . ,    ,   .  ,           ,        .


 ,      .       :

-     ,  -       ;
-    ,      ,    -    ;
-                ;          - , , ;
-          ;       ,          ;
-        ,          ;     ,    .


" , -  , - , ,     ,    ,   .        ,        " [2].

1  . . . . 194.
2  . . 231.


67

  :          ?  XX .   ,   ,              .            ,              .   ,  , "        " [1].        .    "   -  ,               .      ,    , -  ,       " [2].

     -   :   ,   ,      ,    ,     .

    ,  ,     .     -    .     ,     ,    .            ,        .          ,          . "     ,  ,  ,        " [3].

1  . . 232.
2  . . 232-233.
3  . . 275.


              .       .        ,      ,    -  ,  ,     .   -

68

    ,    , - ,  ,     , .. ,   - ,  ,        .          ,   -  ,       .

    ,     ,   ,   ,   - .   ,   -.  -    ,       .

           .                     -   .  , ,         ,       .

                 .

 ,           -         .       ,        .

"  ,           ,     , " [1].     ,  ,              ,     . ",   , -   ,    ,   ,         , ,  ,         .   ,    ,  ,        ,  " [2].

1  . . . . 286.
2  . . 286-287.


    "   ",       ,   ,          "  ,   .   ,      ,    " [1].

69

      -        . "      ,    .           " [2].   - ,  ,    .           :           . "     ,  ,   " [3].

         ,    -                 .          ;    " "       ,     .          . ,  ..      " (  ) ".  ,    1903 .       ,    " ",     ,      ,      .     1924 . , ,  , ,     - ,    "", -    - ,           .  ,   ,   ,       : "     -   " [4].

1  . . 287.
2  . . 290-291.
3  . . 296.
4  . . 97.

70


          ,       - ,         ,  ,   ,     .

    ,  , , ,    .    ,    , , .        ,       ,          ,     .    ,      ,       -  "",  "",             ,        ,      .

                  .

       .    " ",    ,     ,  .      ,   , .      ,     ,         .     ,     , ,    , "  ",    ,    . , , ,         ,              .  , "  "      ,          ,   "  ".           ,           ,    ,        .

      "",       .       ,    ,             

71

 "  ".    ,        .    ,    ,      ""  ,        .        :   ,             ,          [1].

1       .   1976 .      "  ".    ,  , - .      ,  " -  ". -     ,   ,    .         ,      ,       .        .  1994 .   ,           ,        (.: . 1995. 1 .).


        ,       ,       .  -   ,       ,    ,   ,    .     ,             ,    .  ,           ,      ,      .  ,          ,      ,         .

       ,          .  ""  ,     " ",  .     ,     ,    .

72

   ,           , -      . ,       ,                    , ,    ,         .     ,     ,    ,     ,       ,     .

   ,         .

  " ",      , .    ,     , -   60- .,       .   ,      ,      ,     " ",     - .            ,  -        , ,     " ",    .          30-40- .   .      " "        "  ".  60-             :     ,    ,  , .

         ,          ,    ""  ""   .

        ,  ,   .            ,        .      ,   ,                 ""  "" .

73

  ,       ,    : " ", " ", " ", " ", "  ", ""  ..   ""  "",            ,   :   ,  ,     .

 , ,   ,           .      .   ,   ,         ,    -     .   ,      ,        ,     .   ,      ,      .

         ,         ,        .

               ,      .         .      ,    , -      .












 : , , ,  

  ,   ,     ,    .     , ,   ,   , , ,    .           ,     .  ,    ,    ,   .

74

 -   1917 .,        ,        .       ,   ,   ,      .       ,     -   .       ,     -     .

,    ,    ,   .            ,    .          ,      .        ,      :   ,       .     ,        .        " ",      .   " "      .   ,    .     " "            , ,      .

    ,   " ". , ,  ""     .       ,           .     ,    "".    -  " ",                .

    "",  .        ,  ,        ""   .  ,         , ..       ,     .     "",    ,     .

75

3.      ,  ,  ,   .     ,  ,  , . " ,      , .. ,     ,          .  ,        ,         ;       ,        " [1].   ,           ,      .   (,   ),    ,        (),    ,       .   -  ,   - . "    ;   ,   ,      ,  ,   " [2].        .          ,     .  ,    ,      .      ,     ,      .  -  "  ",   ,     . ", -  , -    :  - ,     ,    " [3].   ,         ,    ,   -  .         ,   ,   (, ),    -   .         .  ,   .    ,              ,    .   ,        .     ,                .       .  : "  !",       . 

1  3.      "" //     . ., 1992. . 278.
2  .
3  . . 279.


76

 -  ,      ,     :     , ,  ,      .        - ,   , -  ,      ,              .

    ,    . ,    ,       ,   : ,  , ,  ,  ,  .          ,            -   .     ,   ,  ,     .          -            .   .            -           ,       [1].   ,         ,     ,        ,  .    ,       ,     .

1 .:  .    . ., 1993. . 334.


 ,        ,   :    ,   -  .    ,          .              ,    ,   .    ,          .     ,  ,        .           .  ,   ,  ,    .     , ,  .  -

77

 ,       .     .  , ,      ,       .   ,   -   .           .    ,           ,      :     ;          ;       ;       ;       ;        ;      ;     ,    .

  ,      ,   ,     .      , ,     , ,    .          ,          , , ,   ,       . ", -  . , -      ,    , , ,   ,      ,  , ,   " [1].

1 . :  .    . . 345.


     ,       ,   ,  .        ,   ,    ,    (  -      )  .     ,      ,     ,       . " ,          ,  , -  , -          ,     ...             ,    ,            .  ,         ..." [1].

78

  ,           .         .     ,        .   -     ,        ,         .              ,    .   ,   .   , ,  ,         [2].

      ,   " " [3].       ,          ,   ,       ,    .          .       ,     ,  ,  ,    .   .     ,  ,      ,           .   ,      .

1  3.     . . 283.
2 "  , -  . , -  , -,    (, ), -,   (,  ), -,    (" ") ,  -   ().  -        " ( .  . ., 1993. . 135).  ,    :    (  ..), ..   ;    (   , ,   ..);   ;  .
3 .:  3. . . . 258  .   " "       .   . .     ,          ( ). (.:  .    . ., 1995).

79


   ,   :   ,   ,              ,      .       ,   .         ,     ,  .

        .           .  ,     ,   -  , ,      [1].

1     ,           ,   ,    "       ,       ,    ,   .   ,  ,      ,   ,    ,         ,      " ( . . 268-269).


 ,   . ,   ,     ,       .     ,         .       .

      ,  ,     .      .     ,  .

    ,          ,  -   .

          . ,     ,       ,     ,         .

      ,      .        ,    .      ,  .  ,      ,    .

  ,             .

           ,    .        ,       .         .

80

              .

      ,          .

    ,         .        ,        ,  .         .

,        ,      ,      ,     .    ,         .   ,         ,        .     ,     .    ,  ,           .   ,  , ,   ,      .

        ,     .  ,        ,          .    ,    ,      .    ,    .

,           ,    .        ,   ,          .   ,       ,    "   -".   ,      ""        .      ,        .

       .

-,  ,    (" ") ,   ,             ,    .   

81

 " () ",       ,    .    ,     ;     ,                ;     ,  .     ,   ,    ,         ,        ,     .  , , .  , ,   ,  ,    ,            " "     ,   . , -  ,       ,      .

-,    ,    ,  .     -    -     .   ,    .        ,    .   , ,      .     .    :        ,   -  . ,       ,     ,        ,    .           .   ,   .   ,      .          .     ,   ,    ,   .

 ,              ,            .    ,    ,      ,    ,    ,        .. -   ,        ,        .          .

82

" (, )   , -  . , -        -                 " [1].    . "        ,  ,   .           .    .         . ,         -          .   .     , , " [2].  ,    ,     ,   ,   . "    .             " [3].

1  .   .  . ., 1994. . 418.
2  . . 419.
3  .


 (),  ,     ,              ,   " ".      ,   ,    ..            ,       .  ,         ,    ,  ,              ,    .

       , ..  ,    ,            .   -     ,                  ,      ,        .

83

       60- . XX . . .        -          . "... " "  ,          - ,                 " [1]. ,          ,          .      ,   ,      , ..           . "  , -     "", -    ,         - ,   , ,      , -      ,       .  ,       "  ( )", " ( ) ", " ( ) "   " [2].

1  .   . ., 1975. .27. ,    ,    :   ,           ;       ,                (.:  ).
2  . .27-28.


 ,       :   -   -  ...      ,       .         ..

    ,     ,    ,      :

-      ,       ;
-    ,            ,                 ;

84

-     ,   ,      ;
-       ,    ;
-        ,   ,               ;
-    -,              ;
-    ,     ,       .


    ,          ,     .     ,          ,      ,  -                 .   , ,   ,         ,          [1].

1 .:  . . .  .


      ,    .     , ,       ,     ;                ,   .   ,      ,            .                ,      .

     ,    ,     ,    , .   " ". "   ,   

85

,        ,          .  ,      ...      ,       ,       " [1].     ,     -  ,      ,         " ",       ,    ,    [2].

       ,           ,    . ",           ,            .      -          ,    .     ,   "" , ,  ,      ,   " [3].

  -             , "           ,    "  " [4].

1  . ,    //     . ., 1986. . 118.
2 .:  .   .     //     . . 3.
3  . ,    //     . . 111.
4  . . . . 124.


   ( ,   )            ,    :            -  -    .. ,       .

86

      .   ,     ,      .    ,       [1].     ,      " " [2],      "      ...     .         " [3].

1 .:  .   . . 349, 393, 350.
2  . . 393.
3  . . 363.


             ,    .       ,    ,    .         ,        .                 ,      . ,       ,      ,    .    -        ,    .       ,     ,    ,     - .      ,                 .  ,  ,           ,        ,       .                ,    :   -   -    ...  ..

  -    ,       .                 " ".  ,     ,    " "   " "   "-

87

 " (  ,       ,  ,   ,      ).     ,      .       ,         .        ,  - ,  ,      ,    -     .

 ,      ,             : "       ,   " "   " ",      " "        " [1].        .           .        ,      ,   . "              ,  ...   ,       ".            ,       -       :       ?

1  . ,    //     . . 113.


    ,  ,           ,        .

       ,    .  ,       ,     .               ,       .


88











   :   

  ,   "  " (),        , ,   ..         ,             "" [1].

   ,  ,      :

-   ;
-  - ;
-   .

           .        .    ,      ,       , ,        ,   ,      . "... -  . , -   , , , , ,   ,        ,             .  - ,   ,  ,    .  ,          ,         ,        " [2].  . ,   ,     "    "    [3]. 


1 "   ,      -     ,      ,    " ( .     . . 1. . 60).
2  .  ,   , XV-XVIII .  . ., 1988. . 2. . 563.
3 " -     .   - ,   ,      .         ,       ,       .   ""         ,   ,  " ( . . 564).



89

   ,      ,            " [1].

1  ,      ,  ,        .  ,     " ", " ", " "  ,   ,        ,       ,  " -        " (.:  . . 564, 567, 568, 587).


                ,      .          ,               .

,  ,  ()    ,  (-)       ()    .

             ,       ,   , ,           ,           .

        . ,  XX .        :   -.

 ,   , ,     ,   .              ,    ,  ,  , ,  .     ( "", "")        , ,    ,    [2].     ,          .       ;       . ,            .

2      ,     ,  .: HusserlE. Die Krisis des europaischen Menschentums und die Philosophic // Gesammelte Werke. Haag, 1954. Bd. 16.   ,  . ,                -   ,    ,   ,   ,   ,      ,    , -     .  ,               ,     ,  ,           (Ibid. P. 335). .         " " (VIII-II .  ..).          ,   ,   .       ,      -       ,         "" ,      ,            . "      ,  ,   - ,      " ( .     . ., 1991. . 1. . 30).

90


     -  ,   .    ,      ,      ,  .       ,    ,        .      ,   , , .    ,         ,    .    ,      ,    ,   .      ,        .

      :    ,      ,  ,       .            .

91

 (-)        ,     ,     ,       .       ,      .        ,   , ,   ;          .   -    ,    ,       .       :        ,  -     .    ,        .  ,          ,            .              ,       , , , ,   ..  -         ,  ,   .             .         .       ,      .         :      ,   .       ,  ;          ,     .  ,     ,     .

      ,         , ,     .            - ,     ,  ,      .

92

       -- ,      ,  .  [1].  ,   "  ", , , ,  ,      "",   .  ,    ,   ,          .     ,       .  :       ,        .          (feodum - ),  ,      ,                . ,       - .   X .      ,  ,  ,  . "    :     , -  ,        . -       ,    .     :        -  ,   ,  ,  ,     ,  ,   " [2].          ,   ,      ,    .       . "   ,  ,                ;             " [3].        ,      .       ,          ,      .

   ,      ,    -,  ,           ,            . "  , ,     ,    XVII ", -  .  [4]. "   ,                ,           " [5].

1 .: Gourvitch G. Determinismes sociauxet liberte humanaivie. Paris, 1963. P. 261 sq. . :  .  ,   , XV-XVI1I . . 2.  . . 467.
2  . . 467.
3  . . 468.
4  .  . ., 1988. . 61.
5  . . 62.


93

  ,     ,   - ,   ,            ,     . ,   ""  ""      XII .:  -     [1].

1 .:  .  ,   , XV-XVIII . .2.  . . 486.  ""       XVI .    XVII .      XVIII .,              .


 ,      XVIII .,  ,      :

     ,    ;
    ;
   ,  ,   ;    ;
  ,    ;
        ;
   ;
        ,     ;
,   , ;
    (   , , )     (   , "", ).


  ,   XX , ,  ,  :             ,        40     (  - 352,   - 657);  1900 .     10% ,   2000 . ,      50%,        -; 90%  ,      ,   XX .;      20     ,     ,   600      4000   ;  15     ,         .

94

  ,   XX .    ,  . .   ,                   : ,   .    , ,   .          -   .              ,       ,  ,     " ".                .  , , ,           .   -    ,      ,    .

       -   ,  -      -     ,  , , ,         .  , :

   ( ,    .)     (    );

   (   .)     (-) [1].

1    (, , )       ,      ,      ,         .


   ( ,    .)     ( ,    .).

      :




95

   /  -  /   
  /  - /   
  /   /  
   /   () /   (  )


 ""          .  , ,  "  "  "   ", "  "  "  ".

 ""   -  .

 ""   ()  ,    :   - .

 "",   ,   "",  ,   . ,    ,  ,    ,       .       .   ,    ,         XX .       ,     .

 "" ,   ,         ,     " "     "  ".  ,   "",     "",        "".

   ,  ,    -.     ,                 .        ,        ,    .

   ,           ,      ,            , , ,   ..        ,       .

 , ,                .              .      .

   ,    ,      ,  ,        .   ,          ,      .                  , ,   ..,            ,  , .        ,    .

  , ,           ,    .         " ".    , , ,          .

    ,     ,       ( )           .             ( )         .

97

  ,   ,         ,        ,    (),               .        " ", "      "  .. [1]     ,     .         .           ,       ,  ,    .

             [2]. ,     , -  ,   ,        .

,     ,    ,   XIX .      . "   , -    XX . . . -     ,  ,        .       ,    ,            .       ,   ,   ,  ,    .    ,  ,  " [3].

1 .:  ..      //     ? ., 1991.
2 .:  .     . ., 1992.
3  .  . ., 1995. . 32.


         ,               , , ,      ,        .                 , ,     .

      ,  ,   ,        ,   ,  ,        ,     .

98

   ,  ,    ,      .              ,       .     :      ,      .       , , ,    ,     ,    ,          ,  .  ,                ;            .            ,    :       ,          [1].

1 .. ,  "  "  "  ", ,  "        - .  ,   ,    .   ""  ,      ,     (          :        ).        .       ,      ,               " ( .   -    //  . 1989.  7. . 159).    ,   ,           - ,      . "          ,   .     ,   ,          " ( . . 161).     " ",      ,       .            ()   ,   .      ,      .


       ,   ,      ,    ,     ,        :     -.    ,             [1].

99

       - ,       .          XVII .,       .         ,    ,  ,    ,     ,       .        ,   ,   ,    ,    ,  ,           .       ,  ,    .       ,     .             .  ,       ,  ,    .   , ,  ,      .     -           .      XX . [2],           (  ,   ,      ..).

1       ,     "",  ,   ,  , "  ,    " ( .  ,   . XV-XVIII . . 2.  . . 463).
2   ""  ,            .


   -   -      -   -      - .               :


100

      ,    () .   ,      -         -  .     , -  , -  ,    .          ,       .

    ,  .      ,        . ,     ,     .  , , -     ,     .       , , ,    .        70%  ,        ,     . ,      2/3  ,       -  3%.

  ,         .      , , ,   ,   ,   .           (  )   10 000,     -  18 000;        -     ,    -       ..

101

    ,     ,     ,       ,   ,    -       .  -          ,        ,   , ,    .

     ,  ,    -                 ; -  -         -     ;   -     -    .       ,   ,        .

          ,    ,  ,   ,   ,   (. ).  ,  ,   "  ",         .

102

      ,        ,   ,        ,                 .     ,     .              .















  

         .   :  ,  ,   ,  ,     .

          ,      .  ,                   ( ) .               ,   ,    ,   .           : ,      ,   ,       -                  .

          . ,    ,  :    ,    , , ,      .      ,        .

103

 ,     ,      - - .           [1].                    .   - ,             ,               ,          ,      ,      .

1       .,           ,         : " , ,           .     .         ,   ,      ,  ,    ,    ,       -     , ,     ,    .  ,   ,     ;   ,          .             ,      " ( .     //  . . ., 1995. . 235).


        ,     . ,   "" ,       .     ""     .

    -   ,     .     -    ,      .    ,     ,    ,           .      (  ),      . ,     ,   ;           ,      ,       .

       .    -           ,               . "    ""  ""  ""  ""      , -  . . -  ,  - ,   .   ,     ,   

104

            ,   .   ,          ,       " [1].

   " ",        "",  ,             .    ,        . " , -  , -    -   ,  ,  ,   ,      .      ,     ,   .     ,       ,      ,  .   -  ,    " [2].  ,            ,     .        ,   ,   , ,    .  "" ,         . "  ,         ,       .       ,       ,   - ,     .        " [3].

  ,      .    ,    .    ,          .   ,        - .

         [4].       ,    ,       -  .     ,  - ,  -

105

. ,      ,        .       ,         -   .       , ,       . , ,   ,     ,             .

1  .    // . . ., 1995. . 263.
2  .
3  .
4 .:  ..   . ., 1970. . 5. . : Iwin . Grundlagen der Logik von Wertungen. Berlin, 1975. S. 299 -305.


             .        ( ,     )       .         ,    ,     ,        .   -     ,      ,            ,      .     ,  - . ,      -     ;         -    .

       ,   ,       ,  ,         :

1)   ,         (, , , ,   ,    ..),        ,          ,         ;
2)    ,        ,     ,             ,       ,      ;
3)        ,              ;
4)    ,       ,       ,   ,   ,         .

106

       ,    ,    ,     .   ,             -    .    ,     ,      -  ,         .   ,   ,        ,     , ,     . ,    ,    ,     ,    ,  ,  [1]. ,  , ,            ,     ,      .

1 .             : "    ,    .           -  ,       ,              " ( .     //  . . . 236-237).           ,   ,    .       (    ),                   .   ,   "   "  .


            . , ,     ,    ,           .       , ,   -     .

,      ,    .       ,   ,     ,      .        ,    .   ,  .. , "      ,        ,  ,     .          , ,   ,  -    ,  ,  ,    ,          .  ,   ,     ,         

107

.       ,           " [1].          .           ,       ,     , ,      ,   .            ,     . .  ,             ,       . "           ,   "?"  "?" [2].    , -,      .        ,       ,     .

  ,  ,       ,     ,      .            ,    .

   ,     ,         .       . "  ,     , -  , -       ,    ,       ,         ,   " [3].      ,  ,  "    ",              .          .

1  ..  . . ., 1980. . 52-53.
2  .    //  . . . 266.
3  ...  . ., 1935. . VIII. . 13.


       . ,  ,       :    " ",           . . ,     ,    "  ",          : " ...   -     ,  ,                  ,      

108

          .          " "   ,     -   ,       .           .           ..." [1].     .  ,       ,         .              . ,   ,  ,          ,     ,         -      -   .         [2].

1 Toynbee A.J. A Study of History. L, 1936. V. II. P. 178.
2            " ". "     , -  , -            ,  .            ,      ,  .      -           ,       ,   ,      " ( .     //  . . . 259).               :             .


              ,     ,     ,       ,        .    ,       ,  ,   .    -          ,          ?    , ,    .    ,  ,   ,      ,        . 

109

      ,    ,  ,   .    ,       .    ,  ,       ,    .    ,         ,   ,  ,      . , , ,    (   )         ,  ,      .    ,         , ..            .

          ,     ,      .    ,   ,    ,     ,  .         ,     .      ,     .           ,  ,   ,      ,  .                  ,  ,  ,    .

              ,        .         ,     ,   ,          ,  ,    .

                    ,    .       (      ,    ),   (     ,       ),         .  -   ,   ,      .        ,    .  , ,  ,  ,     ,         .

110

.       ,  ,           :

1)    . "        , -  , -   ;   .         .             ,        ,   .                 " [1].

2)    .   ,     ,     . "    -            " [2].  ,                 ,          .

3)  ,  ,     ,  . "   ,          ,      ,   ,      .  ,    ,      ,       ,         ,      ,          ,     ,  " [3].

4)    ,     ,  ,  .

 ,  "       ,   -    ;     ,   .       " [4].          .        ,     .  ,  ,       ,      , ,     -   ,   .       (  " "),       ,  .  ,    :    ,  ,    ,  ,       ;   ,  ,    -

1  .     . . 2. . 172.
2  .
3  . . 172-173
4  . . 173-174.

111

 ;   ,   ,        ,   ;  ,         ,  ;  ,      ,  ..          .   -,       " ",     . -      ,   ,         ,   -     .  -     ,  " ", " ", " "  ..

 ,         . "     , -  , -     ,   .  ,  ,       .    ,        ,    .  ,         " [1]. ,      ,  ,     .     ,    .         ,             . "  ,     .    ,      ,  ,     " [2].           .   ,   ( , , , ,  , ,   ..)     .          ,  ,    ,          ,     .

1  . . 22-23.
2  . . 23.


       ,      ,          .   -      ,            ,           .

112

     . ,        ,     ,   . "    - ?           "",     ,      ,     ,    " "   "   ".     "",     : "   " [1].       " ".        ,               ,        . " ,     .  , ,  , -  , -                    .     ,      ,       " [2].        :  -      ,   ,  , ,      . "    ,      ,      ,     " [3].     : " ,     ,      .       ,   ,    .    ,      ,       ,     , , ,       .    ,   ,   .      " [4].  -   ,       .   ,     ,    -  .        ,           .    ,     ,     .

1  .     . ., 1992. . II. . 311.
2  . . 320.
3  .
4  . . 322.


113

        ,   ,    ,     ,        . ,     ,    :    ,  (   ) ,      .

       ,       ,    ,   ,       .      ( . autarkeia - )   : "  ".     "  ":      ,       ,         . "...   , -      . , -     ...  -  ,   , ,      .   , ,  ,     .            .   ,  ,      ,   ,       " [1].

1  .    //  . . . 276-277.


       ,     , , ,    "" .        ,   , , ,      .           . "...,  , -  . -      ,   . ,   ,    , ,        (   )      ,     . ,          "",    -     (,      ,  ,     ,     "",  ..). ,    ,            " [1].

114

         .    ,    ,     ,    ,        .    ,       .  ,         .         .   ,       :   ,     ,  -   ,  ,     .     : "        ,               " [2]. ,           ,     ""   ;       .

1  . . . . 276.
2 . . III, 18.


         :   ,   ,   ,     ;            .    , ,     .         ,    .      ,    ,           ,  .











     

   ,    ,      . ,               .

                 ,   ,        .

115

      "  " . , ,   ,   "  ". "   , -  , -           ,        " [1]. ,            .       "  ".  ,  , "     ,              " [2].        ,          ,  "       ,      ; ,   ,     -  ,   -    ,  -   ,       " . ,       -   ,  ,             .

             ,         ,      .  ,  ,   "  " . .     ,   ,         ,   ,     ..  , , ,  "               " [4].    " ",  , ,  "      - ,   ,        ,  -   ,         ,    - ,            ,        " [5].  -     ,      -  ,   .

1  .   //  . . . 146.
2  . . 147.
3  . . 149.
4  .    //  . . . 153.
5  . . 155.


,     (   -   )  ,     ,  , .. , . , .    .     XX .       .

       . .         .       ,    -   .    ,     . "   , -  , -       .  

116

   ,            .        ,        . ,   ,      (,  )" [1].                ,      .  ,     ,      ,    " ",         .

,       ,     ,  ,  ,   ,      .          ,                 ,      .          ,   ""      .      ,      -  ,      .       .              -    [2].

 ,  ,         . ,           ,   . ,     - ,  , -     -  .    ,         (, "   "). "     "" -          " [3].

1  .     . . II. . 305.
2 .:  .  . ., 1993. . 165-166.
3  . . 168.


117

,      ,   , ,              ,    . "... , -  , -        .   ,     ,       ,            .  ,       ,      , - , ,  ,    ,      ,   " [1].

,  ,      -       ,     .        : "   ,        ?"        : "   .         , .. " [2].

       ,         ,     .        XIX -  XX . (. , . ,  . , .   .),    .      . : "       ( ,  ,  ),       .        " [3].   ,    ,  : "      .  - ,   ,   , -   .        .        .        -      .     .      ,    , -   ,         " [4].

1  .     . . 1. . 34.
2  . . 354.
3  .     . . 2. . 150.
4  . . . . 143. "...  , -  . , -    ,   ,     ,     -   ,    ,     , ,    " ( .    . . 83).

118


       ,      ,  ,       ,   .     : "  ,        ".   ,       ,    ,  ,     .      ,           .       -      .

              ,     ,   ..       ,       ,    ,         ..

    ,      .  ,   -   ,   : "   ,       ,      ".      ,  :              .      ,           .

,          ,       .      ,               . ,    ,  .              [1].

1 .    "principia media",      "". Principia media -  "    ,    ,     ,        ,     ,      " {Mannheim . Man and Society in the Age of Reconstruction. N.Y., 1967. P. 178). ",   , -  , -         principia media,    ,      " (Ibid).

119

,     ,      . ,         :        .      :     ,        ..

   ,     ,   ,    ,     .    XX .      .  ,       -     ,   1930 .                    .         .    ,    .   ,          .

           .      ,    ,                .            ,   ,          .   ,    ,           .       ,   .               .      ,         . "     , -   - . , -    ,       ,    .     ,    ,        ,               .  ,        ,    " [1].

1  .     //  .  . 239-240.

120



.     ,               .  ,  ,     ,  ,  ,   ,      .               ,       .                  .      ,     .         .  ,       ,       ,    [1].        XVIII .,       ,        .     ,  , "        " [2].

1 .:  .     //  . . . 259.
2  .


,   ,      ,     ,         . -      - ,       ,   ,     , ,    .          ,           . ,        ,  ,  ,  .             ,          .

    :        ,   ,       ,       .          .            , -

121

       ,    .    -  ,        . ", -  . , -  ,       -    ,     " [1].     ,     ,         ,     ,   (,  )  ,   . "         ,      " [2].  , ,    ,        .

XX .,    ,     ,    ,    .  ,         .         ,      ,      , .   ,    ,  ,   ,    ,        ,       ,    [3].

"...    ""     ,   , -    20- . XX . .. . -  ,     ,    ,     -         . ,     ,          ,     - ,      " [4].  ,         ,     .        ,    ,       ,       ,   ,  ,    ,    ,   .    ,     ,          -      

1  . . . . 238.
2  . . 238-239.
3 .:  . . 240.
4  ..   // . ., 1990. . 141.

122


 .        , ,             . ", -  , -  .     ,            ,  ,          " [1].

    ,   ,        1922 .   .   ,    , :     ,         ,        ?

       . . "    ,     ,  ,    ,  ""   , -  , -     ,   XIX " [2].   ,      -        .    :        ;        ;         ;     ;        ;       .     :          ,  ,       . "           , -  , -           ,    ,        -  .        " [3].       ,    ,  ,            . ,   ,   :      ,  ,  .   ,       .        ,   ,       .   -         -

1  .. . . . 142.
2  .  . ., 1993. . 120.
3  . . 121.


123

 . " :          ,  -?  :    .   ,     - ,    " [1].

       .        ,    , ,       , , , ,           -    .

       ,            . "  , -  . , -          ,      ,        ,       ,  ,             .       ,        .      " [2].       , ,   .     , , ,    .

         ,     . ", -   , -        ,      ,        ,   " [3].

1  . . 123.
2  .     . . 2. . 165.
3  . . 167.


   .   ,             . ,    ,        .   ,                   ,    .

 -     ,     ,     .       ,     . "  ,  ,   ,    , ,   , -  . -    ,     ,        " [1].

1  . . . . 166.


124

     .       .       -  ,    ,   ,    ,            ?           ,       ,  ,      .

 ,    ,   ,      ,    XX .      .  -   ;     ,   , -      .

      -      .

 " ",   ,     :

1)        ,     ( ,  ),    ,             ,    ,   ;

2)   -    ,           ,               .

        .        ,      , -      .     ,      ,     .   ,  ,        .     ,     .     ,  ,   ,   ,         ,         .    ,          ,   , ,             .

125

      ,                       .        ,     ,         .                  [1].

"   ,             , -  . , -     ,     .  ,       ,  -         -    ,   -  . ,    ,   ,    ,  ,     ,   .    :   ,     ,          , ..  ,      " [2].  ,         .        .            .    ,             ,      .       

1 " "   , -  . , -  ,        ,   ,          .    ,        ,            .    ,    ,   ,    ,         " ( .    //  . . . 269).
2  .     . . 2. . 175.

126

. "          .      ,    ,     .            .          ,    " [1].    ,  ,              .

       ,  ,  :

        ,         ;

        ,            ,      ;

    ,         ;

    ,  ,      ,     ;

            ,        . "    ,           " [2].

            ?      : "   ,         ,      .       ,    ,     ,     .               ,      ,       .   " [3].      . :        "-

1  . . . . 2. . 178.
2  . . 180.
3  .    . . 1. . 60.


127

 ",   , ""  ,  ,      ,     , , ,    ,            [1]. . , , ,         ,   ,    [2].

1 .:  .   . . 281.
2 .:  .   . . 288.


      , ,          ,      ,    .      ,  , ,  ,     , .          ,     ,  ,    .












 3
 () 

   

        VI .  ..     IV .  ..         .  ,       ,         .   ,        ,        .   -        ,        .             .

      ,  ,          :    ,        ;     -          -  , -, -  .        ,           .        ,          .

     .        . , ,  ,     ,       .        , " ".             . -

129

     .      ,    - ,    ,      ,   .       ,        .       .       : " ".  : "        ".

    ,             .  ,                  .     ,  ,   , ,   , .            ,            . "  ,    , -  . , -  ,  , , ,   ,     ,   -  ;    ,   ,   ,  .     " ",        :   ,  ,  ,  .        ,    ,           ,  .        ,  ,          " [1].

1  .   . ., 1993. . 1. . 38-39.


    .   ,     .          .         . "       , -  . . -     .  ,   - ,   ,    ...      ,     ?     ?    ?      ? .   

130

   ?  ,           ,   .  - -,  .  , , , ;   ,         .    ,    .    ,       " [1].

         ,    , ,  ,   .      -   .      ,  ,       . ,   ,        [2].  ,   ,   ,    ,      .  ,   -  ,   .       ,       ,             .     ""        .      ,    "",    ,    ,   .

1 Marry H. Five Stages of Greek Religian. Cambridge, 1931. P. 67.
2 "    , -  . -   ,    , ,       ,      .          ,  ,     .    ,      ,   ,  ,      .      ,     " ( .   . . 1. . 33).


      ,  ,   ,      ,    .

         :      ,   ,     -  .         : "           . , , ,    ,   -  -.          ,   ,   -

131

   .         .     ,         ,   -        ,  -  . ...  ...   ...             :      ,        ...      ...     ,      ,    ,     ... , ,                  ...   ...           ...                ...           ,       ,         .             ,  ...    ,    ,   ,   .     ,      .   ,        . ,               ""  ""...    ,    -       ...  ,  ,    -   ,  ,                    " [1].          -,     .      ,          ,           ,    ,  ,      .

1 . . . II. 1981. . 81.


132

 ,        ,  , ,                    . ,     ,    ,    ,     ,    ,       "  "   "" [1].

1 .: . , 461 ; , 1641 .


,    ,            .        , , ,   .           ,       .     ,  ,  ,  ,            .                    .         ,    . ,  , ,    , " ".     ,    ,        ,    ,     .

           ,       .    ,  ""  - .              ,    .  ,      ,        .      .    -          .

      ,     , ,    ,   ,   .     146 .  ..   . "     " ().       ,        (   ).        .   ,           .

133

    .      :

-    -  ,       ,          ;
-          ,      ;
-        ,    ;
-    ,     ,       ;
-       ,          ;
-      ,    :  ,   ,  ,  ,         .;
- ,         ;
-    .

           ,      .        ,   .      ("",   ),        .       .      ,  .        [1].     , -,              -


1       .     , ,        "".          .      . "   ,   ,        ,  ,   ,  ,    .     ,       " ( .   . . 1. . 33).

134

  .         -,        ,       .  ,    ,   ,     [1].

1 .       ,    ""   ,        -    ,      (.:  .  . ., 1995. . 21- 22).     ,    "" ,      ,       ,       .      ,    .


    ,              .         .        - .                     ,   ,     ,     .        :     ,      .  ,  ,       .

,           -.                 .     ,       ,      .          .

            ,             ""  "".                  .          .      .   ,     ,    -  .

135

,        ,    ,  " ".        ,  ,              .     ,   .  : "  -        ,          -  ... ,          ,      ,     .  -       ,     .    ,    ,       .         ,      ,     ,  " [1].

    .       ,         .           [2],        ,     ,              ,       .         - ,    -         .         . "  XV     ,   ,     , -  . . -                   " [3].           .  ,      ,       ,     .

1 Niebur R. The Nature of Destiny of Man. N.Y. 1941. P. 61.
2           1543 .        XVII .,         .
3  .   . . 2. . 9.

136


      ,          [1]. .  ,      , ..     XVI . .       XV . .       XI .       ,   ,         ,  ,          ,     . .  ,  ,  ,        "    ,  , .    ,  ,  ,      .     " [2].        .

        :

, XIV-XVIII .;
 , XVIII-XX .;
 ,  XX .

   "    ,   .     , ,   ,   ,    ,    ,   " [3].

1  "",  . , "         ,    XX . ,              1400-1800 .       -       ,       -  ?   ,     .   , ,         ..." ( .  ,   , XV-XVIII . . 2.  . . 7).
2  . . 590-591.
3  .  ,   , XV-XVIII . ., 1986. . 1.  :   . . 34.


      ,   ,        ,    ,  ,     .  ,      ,    .      ..   " " .

137

                ,    , ,   . XVI-XVIII .    ,     .       -  .

 XIX .     .     -   ,    ,   ,          . ,    .

   ,         :

,  :     .     , , ,        . "  -  ,   ,     ,    ,     ,   ,      ...        ,        " [2].

 ,     ,   , ,   ,        . "     ,      ,    , "",     .        " [3].

1 .:  ..      //     ? . 33-65. .  ,             1789 . (.:  .     . . 2. . 40).
2  .  ,   , XV-XVIII . . 2.  . . 609.
3  . . 610.


            ,     .

138

 ,         ,   -   .             .














  ()

,     ,    .     -      XVIII . -                .    XIX -  XX      , ,   . . ,        . "  , .. ,   ,   - .  ,         .      . ,      ,     - .     ,     :  ,  ,   -     " [1].

      ,     [2]. 

1  ..,  . , , . ., 1988. . 80.
.        : "         ,         ,         .      " ( .  . ., 1994. . 35).
2  ,    ,        .   ,     ,         . "         , -  .. . -       ,     .     -     -  .   ,      .          ,     .                .               :   ,      ,           ...           .    .   .    .    " ( ..  ,    // . 1997.6 .).

139


     ,         .        ,       XIX .                 ,    ,    .   ,   30- . XX .        .. ,   ,         . "  , -  , -          .         ,    ,  .          ,      ,     .       " [1]. ,  ,   , ,    ,    ,     ,  . "  ...     .           ,       ,     ,        ,    . ...         .        ...      25        ,         .         ;     .  ,   ,   " [2].

1  ..,  . , , . . 83.
2  . . 85-86.


140

. , ,               ,     : ",              ;        ,       .  ,        , ,    .          ..." [1]. "       , -  , -     ,      "   "     " [2].

     ,     ,               ,  ,   .

          ,          - ,    .  , ..  ,                "",          .          ,    -   ""  " "          ,    . "   ,    1914 ,      ""  ,   ""  ,    " "  ",  ",  ,       .                 .     ,    ,  "",     ""  ,    , ,     .          ,   ,   ,       .       ,  ,       ..." [3].  ,  ,        "" : ,  ,  , ,  ,  .       ,       . "                 ""  ,             

1  .  . . 35.
2  . . 39.
3  .    . ., 1997. . 119-120.


141

  ,  ...       " [1].  ,          , ,   ,      , , , , ""      ,   ,    .. [2]            .      ,   ,   ,   -    ,           ,      .        ,     ,        .      ,          .             -           .      ,  , "  ",                    [3].  ,       ,   , ,  .              ;      ,         .

1  . . . . 121.
2 .:  . . 118.
3 .:  . . 115, 118.


  70-80- .      .        ,    ,       "  -  ".               .     ,     ,            ,        ,   . " ,    :       ,  ,    -  -      ,      70- -  80- .        ,  , -    . - ,   , - .   

142

  .     ,        -   " [1].          :   ,           ,       ,                 - ,          .                    . "  ,    .          ,          ,     " [2].

.       ,       XX .

-     ,        . "                .           .    ,               " [3].

1  ..,  . . . . 97.        . "   ,          -         ,           " ( . . 105).
2  .
3  .   .       //  . . . 284.


-         .                ,      .           ,           . "         ,   ,  ,      ,   ,      ,         -   .       " [1].

-       ,         ,  ,     ,        .   ,    ,    ,         .                          -  .                  ,         . "        , ,    ,              .       , ..    ,           " [2].

1  . . .
2  . . 285.


-          ,  ,   ,     .

    ,          .           " "  ( XIX .),     ""  ( XIX .).                ,   -  -   ,      ,          ,          .         -

144

.               .  , ,  .   ,            ,           , ,    .  ,         ,    ,    ,     XIX -  XX .

           ,    .  , .    ,            , ,  ,    .        ,        ,        ,          . ",         ,        ,         .   , ,         " [1].   ,     ,      ,  ,            .

   ,       : "...   ,      , " [2].     "  ": " ,              ,         .      ,        ,     .             , 

1  .  . . XIV.
2  . . XVI.


145

     .  ,          ,  , , - ,      ,    " "             " [1].     " "  ,                              .     ,        -     , ,  , "         ,         " [2].

                 (  , ,  ,    .),     .       ,      ,  .

       XIX ,  ,         "".  , .     "  ",  " " [3].  , , ,   ,   ,      .

"    , ,    ,     ,     ,     , -  . , -   -  .  ,    1789 .         ,      ,     ,  , " [4].         :       .     ,  ,   

1  . . . . XVI-XVII.
2  . . XV.
3 .:  .  ? //  . 1990.  3. . 136.
4  .  . . . ., 1989. . 105-106.


146

 ,   .          " ".      ,     ,       (). " ,  "", " ", "", "", -  , -   ,     ,       " [1].     " ".     ,       :         .      ,      :  ,   " ". "     ,           ,      .    ,        ;       ;       ,     " [2].     ""    :               ,    .      "",     ;   ,       ,         .

1  . . . . 106.
2 " ""      ,               .               " " ( ).


    ,       ,      ,       ,    .  ,      (  ),   ,          .

     ,  ,         .             :

-         ,   ,       ;         ,         ;

-                  ;


147

-      ,           ;

-        ,         20-30- . XX .;

-       ,            ,   ;

-         ,       ;         ,      ;

-       ,      ;              [1];

1 "... , -  . , -     ,     .       ,    ,    , ,   ,  , .            ;   - ,      (1848, 1871, 1936 .).       ,    ,     ,        ...        ,    ,       ..." ( .  . . . . 109-110).


-              ""    "";

-    ,         " ",  .   ", , , ";  ,    (-  )    ,        "  "     .

     ,  ,  ,       ,      .        ,       " ",   " ",   ,      .

148

",        , -  . . -    .          " [1].   ,         ,      . ,        ,    ,     ,     . ,            .        ,     ,      . "     ,     .  ,      ,      :      ,  ,       - ,    ,    -      " [2].

1 . .  . . . . 108.
2  .


        ,          ,   . .            , ,  ,     . "",     ,       .     ,        ,       . ,  , "          ,         ,   .      ,               .  ,      ,      .      ,       ;               ...   ,        , ,   ,       " [1].

1  .  . . 336-337.


149

  -   , ,    -  ,     ,        -   , -        .













   

         .          ,   :

-         ,   ,      ;
-          ;
-              ,       ;
-          ,     ;
-          ,               ;
-         ,        ,     ,  ,  ,      .;
-   ,         - ;
-         ;
- ,        .

150

       :  ,  ,  -, ,  ,  , ,      .          ,            .        ,           .

  -           ,                .         ,   - , , , , , ,    ..   ,                            .

  " "     XVI .    "" ,     " ", ..   .  ,    ,    .   70- . XX .  " "             .

         ,         .        ,       ,     . ,  ,   ,          . ,               25 .  .           .

151

  ,  " -     ,     ;   ,         ,      " [1]. .  ,    ,    ,           : "   ,        .        ,       ,     : - ,    ,   ,      ...  ,         ,             ,    ,         " [2].

1 . , 1, 25.
2 Tocqueville A. de. The Democracy in America. N.Y. 1969. P. 513-514.


        ,    . ,             ,            ,     ,       .

      ,     ,    .  ,   ,      ,        .              , , ,     .          .

  ,   ,     .    ,             .   , ,  ,       .          , ,             .            -     .              :

152

 ->  ->  ;
  ->  -> .

       ,          .             .   ,  . ,    ,    ,    ,     .      ,    -    -  .        ,   -   .       ,         . "             .      ,         .       " [1].           ,          . " , -  , -                  " [2].

1  .  . ., 1995. . 64.
2  . . 95.


 XVIII .                .           ,  . "    ,     , -     .   ,    ,       ,   ,                   , -         

153

:    ,   ;    ,   ,       ,   .    ,           , ..    ,        ,                  " [1].     ,              .         :           ,                [2].

           ,      ,    , .        ,     .    ,  ,          , ,   ,  ,    .  ,     . ,   ,   ,   , -   .     , "       , , ,   ,    .       ,   ,      ,  , " [3].

1  . :  6 . ., 1966. . 6. . 10.
2 .:  .
3  .  . . 12.


 ,    ,     ,       ,      .           .         ,        -

154

 .       -      .      ,       ,  .          .  ,  ,           ,  .           .

                [1].

1 .:  .   . ., 1983. . 169-185.  ""    "". ""                 / ,     (.:  . . 231).


  -  ,      ,   .   -     ,   -    ,    ,    .

 ,  ,     ,    ..        :    ( ),   ( )  ..       ,        .      ,    ,    ,   ,      ..  ,   ,          .   ,           ,     . "         " -  ,          ,     .   ,     ,           ,   .            ,           ,     .

155

       ,     ,       ..  -  ,  ,       , , , , ,   ..

         .      . ,  ,      - ,       .       -   ,   .       :  ,         , ,     ,        -  ,   ,   .         ,     .

  -       ,     [1].         ,    ,   .     ,        "".         ,  ,   , -

1       ,    -   . "  -   ,   , -  . -, -      ,  ,   .       "" ,       .     ""           .   , ,      :         ,         .  ,  ,      .         .  ,       ,   ,           ,     .            " ( .   .     . ., 1996. . 214-215).

156


     .        .                   ( , ,    ,      ,  ).     " "   ,     .

  ,  ,  ,   ,  ,    ..,     . " , -  . , -    :     ,        ...    - , ,  -    .       ,     ,  ,  .      .  ,      .    , , , , ,           " [1].  ,       ,             , ,  .     "  ":      ,   ,     .       "  ". ",        ,      .    -    " "        .  " "      ,        .   ,          , ,   ,     .             ,        ,  .           -  , , ,      -    ,      .     " [2].

1  . . . . 215,220.
2  . . 227-228.


      ""  ,      .  -     ,      ,        ,     ""  "".  ,  -

157

     (,   . .), -           ,     "". "...    , -  . , -      ,      ,  ()  ,   ,   .          .          " [1].

       ;      -   [2].      ,    ,    .   ,        ,    .         .      -  ,         ,    .         ,            .

1  .   . . 171.
2 "   , -  . , -       ,       ,       .    ,          ...           ,     " ( .   .     . . 112-113).


      ,  ,   .       ,     ,        .   ,    ,     ,  ,    ,              .               ,    ,           ,   ,    .

158

  (     - )    ,      .  -  ,     ,  ,  ,  ,  ,  .    , .. ,    ,      ,     [1].

                  ,      . "   , -  . , -                .       ,        .           .     ,         ,   (  )     ,   (  )           .         , ,  ,     .     ,   -  .   ,       .     ,    "",        ,    " [2].       ,    .     ,    .

1      .     ,   594 .  ..    .     "" , ,      V . (, ).    ,     - .     ,  ,      .         ,      .              25 ,      6 .
2  .  . . 191-192.


159

                      .              .  -     ,           (  )  ,        , , ,    ,     .

          .      ,      ,    .        ,    ,     ,  ,    ,     ,  .. -             -,   - .

        ,   ,       .      ,      ,      .     ,         .   ,    ,    ,     .         ;  -  -    ,       .  ""        ,  ,       ,   .        ,      ,     .

160

              :  ,  ,  ,   ;    ; ,   ;    ,    ,  ..

" , -  , -   ,     ,   ,    ,        .  ,       ,    (,  )      " [1].         .  -    ,      [2].   ,  ,      ,        -      -       .   , , ,       ,             [3].  -          - .   ,             .          ,     .

1  . . . . 193-194.
2      ,     ,        ,         .        . "  , -  . , -        ,      "",  ,     ,   ,  .      . ,    ,         ,         . ?      ,         ,   ,        ,  " ( .  //  . . . 343).
3 .:  . . 194.    ,    ,    .


  -       .      , ..        .          . ,            ()        ,     . ,     1933 .       . " , ..   ,      , -  . , -     , ,   " [1].

161

            ,      .       - ,                .        ,           ,  . "       , -  , -    .    ,   .       .      .      .     .           ,     .      " [2].

 , ,  ,    .        ,   , ,  .

     .    , , ,      : "         ,        ,              ,   . ,      ,     ,       .    .      ;         " [3].              ()  ,         .    ,  , :    ,    ,    ,    ,    

1  .     . . 2. . 43.
2  . . 35.
3  . . 38.


162


 ,          . [1]

      -    -  .             .       ,   ,    ,      .. "            - , -  . . -   ,       ...   ,  ,   ,    .         .     ,     ,  " [2].

1 .:  . . . . 41-42.
"      , -  . , -     ,         ,        .     ,     ,            .  ,    ,   ,   .        ,       .      ...   ,     ,    " ( .   .     . . 227).
2  .   .     . . 107-108.


      ,  ,               .

        ,         ..

 ,        , ,               ,      .

163

",    ,     , -  . -      ,       ,   ,    .    ,   :     ,  ,     .       ,       ,    .       ,     ,        ;     ,     .           " [1].       :         ,     ,       .    ,  ,    ,       ,    -   ,       .  :       ,     ,      . "   ,          .          ,          " [2].

1  .     . . 2. . 45.
2  . . 48.


      ,  ,   ,        .

 ,  ,      ,      .  1787 .       120 .    3 . .    1814 .  100 .    30 . .              30-40%.          .   -  1928 .    - , ,  -      .     30  (  21 ).   ,    ( 1971 .)  .     XIX .     ,   ,   .    1948 .          .             21 ,          18 .           .











 

                       .       :

164

   ,   .        .     - ,    -  ,    ,             . " "", -  .. , -          .        ,      ... ,       ,            ,      .         , ..           ,      ,    ,        " [1].

       ,    ,                        ,  ,   .

"     , -  , -       ,     ,    ,    ,    .  ,             ,                  .         ,      "  ",        " [2].

1  ..    //  . 1990.  10. . 121
2  .  11. . 140.


 ,      ,  ,         ,       ,       .  ,             .              . ,     :    ,             .

165

             ,   ,       .       ,         ..       ,        ,   , , , ,    .

   ,      ,    ,                .                  -       .  ,      ,   XVII -  XVIII .          .      -        .            .

 XIX .                 .         ,      ,              .       ,       .       ,          - , ,   .

166

         "",    ,         .      ,        (,   .),     .

       .    -  ,    ,  "  ".         " ",      .

          ,   .               - .       ,        ,   .  ,              .  ,        ,         ,      . " ,  ,  , -  . , -       ,          ...     ,    ,     ,  ,    ...        ,     ,     ;  ,         .              .   .      , ,    ,    ,       -   ,    -     -   " [1]. .  ,                ,  .      :    ,   ,      .        ,      . "           .   ,        ,        ,   ,   ,     .          "":           ,   ,     ,    - " [2].

1  .   //    . ., 1989. . 472.
2  .     . ., 1993. . 22.


                       .           ,    ,                   .    ,   .

167

  " "  " "   .     ,     ,         ,      . ", -   . , -    ,   ".     "  ": "      ,   ..." [1].

               -  [2].   -      , ,     ,    .    ,   ,              .    ,     .     ,    . ,         . , ,        .   -    ,      .         ,         .           ,           .             .  ,         .           ,  -    .  -   ,   .     ,                    ,     .            .

1    . . 18.
2 .:  ..  . ., 1995. . 28-30.


168

      -   , -  , ,        .             -  XVIII .        -      (1948)     -           (1950). -             .            "",      ..  1962 .     ,  1966 . -    ,    .   -   ,    -      : , , ,        [1].  80- .      ,  .         70      .

         : "     ,           " (. 29).       : "            ,                    ,        ".  ,  ,   ,        .

",    ,    ,    ,      ,   ,   ,   ,  ", -  .  [2].  ,  ,   :     ,     ,  ,  ,   ,    . ,     ,    ,     ,    .        ,      . -

1           .                  ,  .
2  .     . . 1. . 149.


169

         ,   .  ,   ,   -    , ,  ,         . " , -  , -    ,   ,      ,       , ,    ,       ,     : "        " [1].











 

        ,  ,  ,  ,    ,    .

    :   ;   ,   ;    [2];       ;     [3];    [4];      .

  :    ,    [5];       ;        [6].

   :  ;     .

  :    ;      [7].

1  . . 150.
2 "      ,        " (   ". . 5).
3 "              .       ,   ,     " ( . . 13).
4 "     .             " ( . . 15).
5 "       ,   ;                  ,     ,      ,       " ( . . 18).
6 "                ..." ( . . 21).
7 "       ,  , , ,  ,   ,            ,       , , , ,              " ( . . 25).

170


   :   ;       [1].

1 "          ,  ,        " ( . . 27).


     :       ,     ,     .

       .    ,  ,    .      ,           ,   .

             XX .,     .              .    ,    ,     ,           .  ,       ,    ,      . ,           ,         .     ,   1965-1985 .,      ,          .    ,    ,            .          .             ,   ,  ,       .

"    " -     ,     .  ,       ,        ,          .       ,   .        . ,        ,         :  ,    .    : "          " (. 17).

171

        .    .. ,     -       ,   ,   ;        .  -        ,  ,         .  -      ,    ,      .

    ,      ,  -  [1].           ,         .       ,          .      ,  ,      ,       ,             - .      ,     , ,   ,           .            ,     ,   .     : "          " [2].

1 .: Ossowska M. Normy moraine. Warszawa, 1970. S. 52-53.
2    . . 1.


  ,   ,      , -        .    ,      ,     .  ,  ,     ,       .              ,     .       ,     , - 

172

   ,  .     ,      .       ,   ,   ,   ,      ,   .          "",    . ,    ,       ;                . " XX       ,        ", -  .  [1].  ,         . ",       " -   ,    .     -   ,       .        ,                  .

    ,  ,      ,           [2].       :      .                    ,       ,       . "      "",   -   ,    .       :      ,  " " -  " "    .   : "        " [4]. -

1  .   //    . . 474.
2 .:  ..  . ., 1996. . 181-183.
3 "...    ,   .         " ( .,  . . . 3. . 3).
4  .. . . . 182.


173

                    .           . ,   ,    - ,              .  , ,    ,        ,      .        ,            ,          .   ,         ,       .    , , ,  .    ,    ,  ,          .  , ,         ,     .   ,       ,        .   ,     .

 . ,   ,       :       ,        .     ,    . "       ;  ,    " [1].          ,         .            .      ,            .           ,         .      -        ,        ,   .  -    ,       .       ,        . ,      

1  .    . ., 1990. . 106.


174

     .           ,               .              .    ,         ,        ,     [1].

1 "  -   , -        . -     .         .     .   -     - ,   ,    .               .   , ,     ,   ,   ,       ,    ; ,  ,       ,   ,     -   -     ,           ,     " ( . . 77).


           . -,   ,           ,    ,  ,  :     ;  ,    ,    ,   ,     .         . -,             ;         . ,        ,                .

  ,                  .   -       .   XVIII .              ,       .       ,  ,   , , ,  ,      ,     .

175

   ,        ,      XX . . , . , . , .   .        :   ,       .        ,          .        ,    :    (      ),      (    ),    (     ),   (    ).       ,     .  ,              ,    ,    ,   .     ,   1975 .,      .     ,       ,  .  ,               ,       [1].

1    10      7     :  (9,3),  (8,2),  , , , , , , ,   .     : , , , ,   .      1995 . - 3,5,  - 3,4, ,    -  5,1  5,5.  1990 .     , ,   0,9          - 0,6.    ,                .












    .                ,           . ,   ,    .           ,     .         -    ,   ,  ,    ,           .             ,   

176

   ,        .  ,  ,  :  (   ,   )   (   ).

   ,        .            -        [1].          :

-    ,     ,     ,    .  , , ,      ,  ,     .       ,   ,        .

-    ,    ,   -           .       ,     ,   ,    ,    .    ,         - ,     ,    ,      [2].

1   ,           . ,       - ,     ,      , ,  ,       , ,            . " , -  . , -    ,   ,    " "  .       " ". ,          ,     ,     " ( .  . . 15).
2 ..               ,           ,  , : "  ,                     ,       (   ,   ).      .     ,     .           ,     .  -       .         " ( ..   .  . . 243).


177

-      ,      ,             .         ,     (      )        .   -   ,                 .

-     - ,     ,  , .           - .       ("  "),   ,     ,     .      ,    .

 ,       ,     .         ,         . -          ,    : "  !" [1]

1       ,  ,        " ",        .      ()        ,  ,   ,  ,   " "       .       ,   ,     ,   .


                  ,      ("  - !", "   - !"  ..).      ,        ,        :    ,       .        ,     ,    ,            .

178

       .           -   ,          ,            .               [1].      , ,      ,   ,                [2].

1 . , ,        ,    ,   ,            : "  -    ,           ,   -    .       :              ,       .              .          ,       " ( .    //  . . . 285).
2           ,   . .  : " , ,   ... ,           .   -  -    ,   ,   .      ,    ,  ,     ,       ,      " ( .   . ., 1994. . 614).
         ,      ,  " ",     ,   ,  " " .


     .    ,          .      .       -

179

      "",  ,   .   ,  ,                   ,     XVIII .

    ,   ,          .         ,  ,   .            ,    ,   , ,    ,      .

,   ,  , , ,   ,               ,   .             ,   ,   ,     .          ""   "",    .

     ,     -      .         ,    ,       .

      ,    ,    , ,    .   ,      ,       ,  ,      .    ,       : , ,    [1].

1             ,    .   , " -    .      " ( .. . . . . 5. . 377).


180

     ,              ,       ,       .          ,      ,  ,     .  ,  -   ,    .          ,          (, ,     ,  ,        ,  ,        ).        ,      [1].

, ,    - ,  ,     [2].        ,      . , ,  , ,   "   ",      ;  -         ..


1 ..:  .     //    . ., 1991.
2         .     ,  ,  ,         ,    .

181

    ,      .          .   ,                  ,     ,     ,         ,           ,  ..    .

     -    .   - , ,   .. -        .    -       ,   ,        . "...  ,         ,          ,    , -  .. ,        . -      , ,     ,  -   ,        ,      .          .      ,   -   ,      , " ",   " [1].

1 Sabine G.H. History of Political Theory. N.Y. 1950. P. 432.


              ,       ,     ,      .   .. ,  "  ,       ,       ,      ,       ,  " [1].

182

       ,    , ,    "",  ,   "",    .

 ,                ,          ,        .   -  ,       ,   ,  ,  ,  ,   , ,   ,      . "   , -  . . , -       .   ,       " [2].  XIX .       ,       ,        .  40- . XX .     . ",     , -  , -     ,   -  ,   "laissez faire" [3].               . " ,     ,            ,                 ,       " [4].   ,    XIX .    ,    .       " ",        ,     .

1  ..    . ., 1995. . 1.
2  ..    //  . 1990.  10. . 123.
3  ; "laissez faire" -  "  " (.).
4  .


183

 -  ,        ,         ,                 .         ,     ,          . "          ,    . ...          ,                  " [1].

,              .       ,     .  -     :            ,         ,    .              .  , ,            ,           ,   ,         ,  .       ,          ,  , ,   ..,        .     , ,               . 

  ""   .. , , ,       ,         .   ,      . "       ,   ,    ,    -    ;  ,         " [2].       ,     .    ,    - ,       ,   -     .      ,     ,   -  ,    ,  ,  ,    ,       .         ,    ,             . "      ,    ,      ,      ,       .  , ,   ,       -

1  .. . . . 4.
2 Demant V.A. Theology of Society. L, 1947. P. 64.

184


    ,           ,    -    ,    ...   -             , , ,        .  " "  ,    ,  ,      " [1].

   ,  ,  .   ,   ,   ,        .   ,      ,     ,    ,   ,      .      , " ,  ,    ".   ,        ?  ,          ,       .

        .        ,      .  ,        ,   . ,   ,      ,                 ,      . " -  ,          , -  .. . -     ,  .    ,            . ,   ,  ,           ,      ,    " [2].

1 Demant V.A. Id. P. 65.
2  ..    . . 5.


 ,      , ,  ,   ,  .         ,            ,       ,  -  .  -

185

        .    ,    ,    ,      .

   , ,   ,    ,  .  ,  ,      " ",   ,        " ".    ,    , ,    ,       ,       ,      ,   , .  ,     ,    .  ,  ,  20-30- . XX .,        " ".                    . "  , ,      ,    ,    , -    40- . .. . -     ,  ,             " [1].  ,                 . "                     .       ,        .    ,     ,    " [2].                " "      .            .       ,  ;          ,  .

1  ..    //  . 1990.  10. . 127.
2  . . 128.

186


     .   -       ;   -    ,      .        :       .            ,  ,    .      ,    .         .

     -  ,    -        .

,  .. ,         ,     ,   ,                 .  , ,  -      ,        .   - "  ( )".       ,         ,        .          ,     [1].

   ,   ,  -,    .               .  , ,  ,          ,       .               .        .  ,                   [2].

1 .:  ..    . . 4.
2 "... , -  , -       ,          ...       ,   ,     ,  ,    ,   ,  " ( . . 7).


,       :            ( ,  ,       ) 

187

       . ,  ,     ,  "";         " ",         ,     .

  ,           , ,      ,  .

           .  ,     :   ,           (, ,         ),     ,       .        30- .,  -  ,        :   , ,         ,         .

 ,            ,     .      ,      ,    ,     .

          ,          .           ,      ?    ,      ,            .    , "   ,     ,  ". "      ,       , -  . -       ,         " [1].  , ,  

1  .. . . . 3.


188

,      .   ,        ,    .    ,  -        ,  .                 .           ,        .                 ,           .

       ,  ,  ,   ,          ,  ,   ,        .   , - .   ,                      . ,   ,      ,      .       ,        .     ,      ,    -  ,    .   ,         , -   [1].

 ,             . "  , -  , -      -

1 .:  ..   . ., 1997. . 5.      , - ,      ,    -   (),      .         ,         -        .         ,     .         ,          .

189

  ,    ...         :  ,     ,        ,    ,              ,               ,   .           ,      ..." [1].   ,         ,   .         ,           ;            .          ,         .

             . .   -  ,     ,          .        ,                  ,   ,     . "    , -  , -   ,  ,           ,   ,      - " [2]. ,     ,  .  ,  , -    - , ,  ,  ,          .      ,      ,      .          .              ,            .   , ,     ,      ,   :      ,     . "       , ,       " [3].

1  ..     . 21-22.
2  .     . . 1. . 201.
3  .

190


 ,        :          ,   -  ,      ,      .     "  ,          ,   ,    ,               " [1].  , ,        ,    ,          : "...   ,       ,       ,     ,  ,        ,    -     ,    , -   ,     ,    ...           ,   ,    ,      ,     " [2].

      .        .  , ,      ,        .     ,      ,    ,     .   ,    ,      ,  ,        ,       ,     .   ,                  .











191



 

    ,     .        XVII-XVIII . [3]         . ,    .     "laissez faire". "  "       ,       ,      . .   .        ,  ,         ,    ,   , ,   ..

1  . . . . 200.
2  .
3  ""         XIX .,         "".


", -  .. , -    ,  ,   -   .        \          ,       (      ),    ,             .             " [1].      :           . "   ,       ,       ...             ,                  " .  ,        : "         ,      " [3].

1  ..    . .2.
2  .
3  . . 3.


 XIX .    ,    -   ,   " ".     .  .. , .   .     ,       "   ".

 , ,        .  ,    ,   ,    .    ,       ,     ,   :     .           .  ,  ,   ,    -   .   ,   ,  -

192

 " ".  ,  ,     : ,    ,   . "      ,      " -       ,       [1].

1  ,  ,     ,    .         ,   ,   .           ,     -    .     ,     ,        .      : "  :     ,          ,   ,        ".   ,  ,   -  ,   ,     ,      ,      .


        .  -     .

   XIX .      .        ,     "", ""  "".        " ".     "  "   " ",     .         ,         ,   ,         ,                 .

           . -         .  ,     ,     ,     ,    -      . "   , -  .. , -       ,   .  ,    ,     , ..       ,     ,         .  ,          ,  ,     "",    - , 

193

.      ,     ,    ,      ,         . ,  ,          ,      " [1].

      30- . XX .,     ,             .

     ,      -  .   " ",  . " , -  . , -  ,    ,      ,      ,             " [2].                      " " ,                 .         ,    - ,        .

1  ..   . . 85.
2  .   . . 2. . 114.


  ,  ,      ..  ,    " "             ,   . "       .          , ,         ...              ,       ,         ,      ,  ""    .         ,      .

194

    " [1].      ,       ,       ,     ,      .     ,      ,     ,     ,           ,         .   ,  ,                ,           , ,  .                       [2].

 ,                .      "",      ,     ,  " "     ,     . ,         .     ,      ,        ,     XVIII .           50- . .. .  ,  ,  "          " [3].

1  .. " ":    //  . 1990.  3. . 150.
2 .:  . . 151.
3  ..    . . 3.


       ..     "": " ,         (   )      .            :     XIX-XX     ,      -   -

195

       [1].     ,   ,      ,      XVII-XVIII . [2]

           II,     .   ,          .             -     . ",    ,   ,  ,           ,              ...               " [3].   ,  ,     ,      .

  I       ,     .       ,            .

"  II     ,  II           " [4].        ,   .  

1 .:  . . III.
2  1902 . ..             : "  (..  ,         )     ,        ,        ,    - ,  -  .   , ,     ,    ,  , , , ,   .    ,          ?..           ?" (. :  .    . . 383).    ,    , ,           :     ,       .
3  ..    . . 42.
4  . . 199.


196

    ,     . ,     ,        ,       .  ,     ,   : "                .       ,      " [1].

       .    ,   ,    ,    ,    ,  ,          ,  -    .

     .. . "60- ,      , -  , -      .         -      . ,        ,       .   ,         -       ( 3  )" [2].            ,    " " .   60-70- .     ,       . "       :       ,   ,   , ,   .   ,     ,   .     ,  .  ,      ;      ,   . ,        ;     " [3].

1  .. . . . 184.
2  ..    // . 1989.  12. . 209.
3  .


197

       . "         " [1].        17  1905 .,  .          .        , "     ,          ,  ,         ...  ,      , ,      ,      , ..   .      .        ,      " [2].

    23  1906 .     "-".      XX .   ,  "          ,          ...   ...     ,        ,      " [3].

    ..    ,       ,      1905 .  . "       :     ,     ;      XIX   ,      .  ,     ,   ,            " [4].              .     . "       XVIII ,    XIX .        , " "   III    II.    ,         ,   

1  ..    . . 270.
2 .:  .. . . . 435.
3  . . 539.
4  .    // . 1989.  12. . 207.

198


         " [1].

1  ..    // . 1989.  12. . 207.


           1917 .     ""  ""    ,  ,    ,    .

       . -,    ,            ; -,                 .  , ,         ( ,         -),            .          ,    ,           .

  ,       ,    .

    ,     "" - ,  ,        ,      .       ,              .  ,  ,                ,   , ,   ..,             .       ,                    .            ,   XX .     .

199

      ,    (,   ..)     .      ,  ,       .         ,                    .  ,           ,  ,       ,  ,        .  ,      (, , ,     ..).     ,       ,      ,    ,   ,    - " "  " ".         ,         ,   ,   .

            .  ,  (  " " )     ,          .  ,   ,        ,       .      ,      .     ,   ,           ,   .   -       ,  ,      ,          .  ,      ,   :      ,      ?      ,  , .             ,  ,     .           ,     .   

200

     ,  -    .       .          ,    -    (   )      -  .  ,        ,    ,  .        ,      .       , , ,   ,     .

     -  ,            .         .          " ",      ,         .                  . -,              . -,           .

          . .  ,        ,    -   .      ,     ,  ,     .             ,       ,     .              : "      ,                      .   ,                 ,     .     -  ,     -   ,       

201

        ,      ,      ,         " [1].  ,  ,     ,        . "  , -  , -             ,       ;      ,      ;          ,       .     ,          ,      " [2].

1  .   . ., 1990. .14.
2  .


       ,            ,    .  ,              .  -           .           .              ,         . ,   ,  ,    .  ,     ,            ,            ,   ,                     () .            ,      .                       :        ,       ,  ,    .  .

202

  ,            ,      . ,        ,      ,        .  -     ,      ,   . ,  ,    :   ,            ,               .      .  - ,          -   .       ?   ,       ,  ,        .       , ,             ,   .     ,         , , ,      .

        ,          ,     ,   .  ,     ,        ,    .               .

 -      .    ,  ,         ,   ,  ,     ,  .           [1].       , 

1    : "   ,  ".          ,    ,  ,     ,       ,    .   ,     ,       ,        .      .        ,      ,   .           ,    ,    . ,  ,        ,    ; ,      ,         .


203

   , ..         .  ,       (  ,    ),   (  ,    ).              -   ,    .       -   ,        ,        [1].               .      " ",            ,    ""        ,  "".














 ,     ,  ,  ,  ,          . .              (, ,   .).        ,     ,     .    ,           ,       . " , -  , -   "" [2]               .         :     ,   , , ,   .. "        ,       ""  "",     "" [3].

1     - , ,   . - .:  ..   . . 9.
2  .   . ., 1994. . 573.
3  . . 577.

204


         .    . .        XIX . . , . , . , . , .  , . , . , .   . [1] "    , -  , -     ,    .     .             .   ,  -,      .  "    "  ,      ,   ...          ,        ,  "" -     ,     " [2].        ,            XIX .       .    ,   ,  ,    , ,    ,    -  .   XIX .      ,   .  30- . XX .,      ,     ,           .       .  70- .       ,        ,   -     . 80- .            .

       -         ,      . "...     ,    , -  , -          (     )...        ,      , ..   " [3].  - ,  , " ",   -  " ".

1   ""     XIX .   . ,   ""  ,      -      "".         30- . XIX .,        1935 .         ,      .
2  .   . . 629.
3  . . 600.



205

     ,    ,         .      ,        .  ,   -     ,      . "    ,       , -  A.M. , -    ,            ,             " [1].

     " " . , .   ., ,        -   ,  , ,  ,              [2].   ""   ,     ,           .  ,    ,       -    ,     ,    ,     -      ,  -  .        . ,       ,      ,             .   , "    ,             " [3].      laissez faire     "   ", "  ", "  ". ,  , ,       -

1  A.M.   //  . 1990.  11. . 115.
2   , "      " ( . :  2 . ., 1965. . 1. . 604).
3 Burke E. Reflections on the Revolution in France. N.Y., 1955. P. 99.

206


  -      ,             ;              [1].

 ,      .         ,      ,    . " , -  , -          ("").            ,      .  ,        ,         " [2].                .      ,         .  ,        ,  ,         .

1 .: Burke E. Id. . 37.
2  .   . . 601-602.


  ,       ,    .                    .        .          ,      .        ,     ,         .         ,    "  ".       ,       . ,    ,    ,     . " ,  , 

207

                 " [1].   . , "           ,               .    -  ,        .      ,     ,          ,     .      , -    ,   ...   -  ,     .               ,        " [2].

1  . . 604.
2 Stahl F.J. Die gegenwartigen Parteien in Staat und Kirche. Berlin, 1863. S. 5-6.


  ,      ,  ,          ,     .  , ,              .   ,      ,       .    ,       "  ",              .           .        "   "    ,   ,       .

    ,   . ,    ,       .     ,        ,       .         .  -    ,    ,   ,           .    

208

    ,    -  ,   ,         ,        . "  -   .     ,          ,      ,           ,   " [1].          ,   ,               .

"            ,    , -  . -           - -    ,         .          ,    ,       . ,        ,  -   " [2].

     ,  ,   : " ...      ,      ,   ...       ,      ,  ,      ,   " [3].      ,  ,   ,     .       ,      .  ,    ,  ,      .  ,    ,    ,      ,        [4].

1  .  . . 43.
2  .   . . 608.
3   . 609.
4 .:  . . 611.


          :     ;      ;     -

209

   ;   ,    ,     ;     ()    ;      ,  .   ,  ,     : "     ,      ,         ..." [1]          ,     ,      ,         .

   ,     , ,  ,   .

  ,      ,  ,  , , .

        .

             .

- ,         ,     .

           ,    ,      . "          , ,         ...    "",      -  "".       : , , ;       " [2].

1  . . . . 612.
2  . . 616.


 , .       ,       ""  " ", : "   ,           ,     

210

 ,  " ",      ,   . ...  ,  ,   ,   ,   - ,        ,         ,     .     ,    , -     " [1].  ,   " "  " "    ,         .

       .              ,             .

     :                ,  , , ,     .. "          ,     ,  , -  A.M. , -                      -    -    ,      -  , - ...           .    ,     ,       ,   ,   " [2].

1 Burke E. Reflections on the Revolution in France. P. 106.
2  AM.  . . 122.


 ,     (  , )              ,          () .



211









  

        ,   ,   .    . , .   .    ,        .       ,       ,        .  ,       ,      .      ,   ,       , , ,    . ,          (  ,    ),          ,        ,   ,   .    ,   -    ,      .          .

      ,   ,      ,  ,                 .     ,       ,     .      ,   -          -                 -     ,  ,    .

  -     ,           ,         . , , ,   -  ,    ,   ,  ,        ,                 , ..     .


212

    -   ,   ,   ,    ,      .            ,    .        ,         ,   .        ,            [1].

1 , ",   " -   ,     -,         (   ). "   " -       ,      ,    "" ;     ,             . "  " - ,       .


  ,   ,      .       ,      .   -    ,   ,  , .  ,     .   ,        ,            .

    :  ,       . ,        ,  .    ,        . -,   ,          ,      . -,   ,     ,    -      -         ; ,         , ..        (,    ; ,   ; ,    ,  ..).  , -,       ,          -    .

213

     ,             .  ,   ,    ,      .        ,     , , ,    ( )       [1].         .

   XIX . .          :  ,      .        .              ,    ,      ,            . "  , -  , -       .   ,     ,     ,       ,      .      ,           .   ,    ,  ,      " [2].   -    ,     .         ,        . , ,     -

1 " , -  . , -         .        ,   ,         ,       . , , ,         " ( .   . . 589).   ""        "",  . ,     ,        .       ""   "" .
2 . :  .    . ., 1993. . 380.


214

 ,      .   ,           ,   ,    .        ,     ,     .     ,          .

   ,      ,        .               ,  ,  , ..       ,      ,         .       ,  .              .      ,  ,                    .

  "   ",  ,  ,    ,   . ,      ,      ,    .            -               ,       .          ,      ,       ..

          . .  ,       ,       .     "  ,  ,  ,      " [1].    "         " [2].    "        ,              " [3].  -

1  .  . . X.
2  . . 32.
3  .


215

     ,     ,    .          ,                     . "         ,       ,             " [1].   " ",    ,        ,   " ". "      ,      .      :            , ,     ;        ,  ,     ;      ,       ,       ;        ;       ;       " [2].

                  ,     .          . "...          .       ,       ,    ,   " [3].    ,            ,         .          .       .      

1  . . 2.
2  . . 26-27.
3  . . 104.

216







 -   ,   ,     . "         ,           ,   " [1].

 ,               .   ,          -  ,   ,        . "  ,  ,      .      ,   ,        ,          .   ,             "  ": "  ,   !" [2].

  " "    ,     ,  , . "  , -  , -        ,     ,       ,   ,     ,        ,      ,               " [3].   ,  "          ,  ,  ,         " [4].

1  . . . . 104.
2  . . 110.
3  . . 10.
4  .


 ,  , . ,             ,  .  -    ,   ,    

217

          ,             .       ,  ,  ,        . "  -    .    (, ,         ,    ,     )      " [1].

 ,      ,        ,  ,    ,    ,  ,   ,    . " , , , ,   ,   . ,   ,    .    ,  -,              ,      ,           " [2].   ,      ,   ,        ,      ,      .

         . "... "" ,   , ..        " .              ,    ,     ,      ..      ,    ,      .      "",   ,     . " ,     -           , -   ,  ,       "".       ,         " [4].        


1  . . 7.
2  . . 92.
3  . . 94. . :  .   . , 1995. . 10 "   ".
4  .  . . 95.


218

,           ,        ,        . "    , ..    .      , -,     .        ,    ""         ,     " [1].  ,  ,  ,        .      :          .  ,   ,                 .  -      ,         ,    ,     ,     .. "   ,             ;     -     ,    -            " [2].

 ,  ,           ,   ,    ,  .  ,  "" , "" , " " , " " ,         .    ,   ,   ,         "" .     '   , " "  "   " , ""   ..         . "           ,      :      . ,     ,        ,    ,   .  -     " [3].

 -        .        ,     .        ,       -  , ,         [4].     ,  ,  ,  

1  .  . . 95.
2  . . 96-97.
3  . . 101.
4 .:  . . XX.


219

  ,   -  [1].

       .         .               ,      (, ,   ..)      ,     ,    ,   .

                   .         ,       .    ,   . , ", , ,   , " [2].

1 "    ,     ? -  . . -      ,   , ,   , , ... ... :   -  ,     ,    .   -  .      .     .     ,     . , ,   ,           ?          , ..     ,      ,        ,     .     " ( .  . ., 1997. . 214-215).
2  .  ? //  . 1990.  3. . 136.


,  , ,          -      .  ,          ,     ,     .  ,       ,     ,      .        ,      .      ,         .             

220

,            ,       .             ,       "" [1].       ,                   : "       ,      , ,    ,  .  ,    , ,        ,  " [2].      ,      ,   ,           ,    .  ,       .      ,   ,            ,            .

      ,         ,                  . "...       ,    , -  . , -       :    ,  ,  25    ,        ,         " [3]. ,  

1             ,          . "             .           ,        ( )    ,    ... ,             ,       " ( .  . . 11-12).
2  . . 11.
3  .  . . . . 110.


221

        ,   . : "                 ,      ,    ,    ""         ,        ,   ,         ,   " [1].

1  .  . . 11.


     " ".        ,    ,               .

   ,                 .     ,    ,       ,         ,    ..       ,  ,     .

  ,  ,         . ,   .         ,        .   ,                          .          ,     ,        ,       .           ,                . "    , -  . , -          ,  ,      ,    , ,  ,  ,      .

222

       ;   ,     " [1].   ,  ,    . , , ,  , , , ,  , ,  ,   , ,   - , ,   , -              ,          .  ""         -  ,   .    ,     ,   ,      ,  ,   ,    . "...      , -  , -  ,    ,        ;      ,    .       ,       -  ,  " [2].       ,  ,        .

                  , -, .      ,     ,         ,     .              .          ,        .        ,    ,      ,    .     XVII-XVIII ., ..        [3].            ,     ,        ,   .       ,    ,   ,   , 

1  .  . . . . 108.
2  . . 109.
3 .:  . " "      //  . 1998.  1.               (, , , )  XVII-XVIII .


223

       ,    .    XX .    ,      ,  ""   ,    .          ,  ,        .      . ,    ,    ,   .   ,   ()   ,               .          .  ,      ,      .          ,    . ""       .    ,             .











 

       ,              ,    ,   .  ,      ,   ,       ,     .           ,            .   -   :   ,          .

      ,      .         ,       , ,    -      , ,   ,   ,  .    ,  ,         () .      ,        ,    .

"  , -  , -           -   ,  , -,      : (1)   ; (2)   ,    -

224

 .  ,     ,     " [1].      "",            -   ?

  ,  ,    , ,    ,    ,    ..     -       , ..   . " ,     , -  , -       ,    .    ,        ,    ,        .         ,  " "       ,    ,       ,      " [2].    ,      ,  ,      ,    . ,  ,   ,   .

        .        ,      . "  ,    ,      " [3].

1  .  . . 294.
2  . . 317.
3  . . 319.


                   .     ,   ;    ( ,  )    ( "" ,  "" );    ,    " "  " " (  ,    ..);      .. 

225

 -   ,           .  , , ,          ,  ,       .. [1]         ,    ",   "       .         ,   ,   ?       "  ",        .

1    -   ,    : "    , -  , -                          .  ,                  ,   " "       .        ,      , - , , ,   ,      " ( . . 69-70).        ;       ; ,    , -     .


       ( ,  ,   ,   ,    ,  .),     .      ,         ,           ,  -   .

, ,   ,   .     ?      ,     ..,       .   ,      ,            ,          .

226

      .    XIX . .        ,           [1].       -    .            .      .     ,   ,           .        .      ,      ,   .       ,           [2].   ,         ,       ,      .     ,   ,   .   ,    .      .

1 .: Durkheim E. Le suicide. Etude de sociologique. Paris, 1895. . :  P.    . . 327-343.
2 " , -  , -      () ,          ; ,           ; , ,       - ,      .  ,    , ,   ,   , -     " (. :  .    . . 331).


     .. ,    , ,  .  ,  ,  ,     .        ,  ,     ,      ,       ,      .     .  ,  ,       .     ,       . ,  ,  ,        .     ,   ,   .          [1].           .

227

     ,  . ,    .       ,    ,   .

. ,     , ,  ,   : "    ...       ,  ,   ,      .    ,      ,           ,         ,    ;  ,     ,     ,     ,      ,  : - ,   , , - " .   ,        ,    ,        ,     , , . "      ,    ;    ,   ,   ,       " .  , ,  ,      ,   .      "  ".   ,  ,  ,    ,  -     ,  ,      : "    -   ", : "    ,    ", : "    ". "        , -  . -        "" ,  , , , , , , ,  -   , " [4].

            -    .     ,         . ,   ,       -         ,      ,             .           ,    ,  ,    ,         [5].

1 .:  .  . ., 1991. . 13-17.
2  .  . ., 1992. . 154.
3  .
4  . . 155.
5   ,     ,           .          : "...    ,  .  , ,  ,   ,      - , , , ,   .  ,    ,     -     ,   .    , ,     .   -  ,           .      ,       ,        .      ,      . ,  ,  ,          , " (. 1996.  17. . 53).


228

" ,    ,   , -  , -      ...       ,   -,       .      ,    - - " [1].  ,    -      -     ,   ""   .    ,     ,        ..      : "   ".         ,      ,   -         -,   , .

          ,  ,       ,      ,     ,     . " ""      .        ,          " [2].  ,         : "        "   "     -   ""      ,  ,    " [3].

1  .  . . 356.
2  . . 155.
3  . . 158.


       ,    ,          ,     .        ,              .

        ,          .          .    , ,         ,       .   ,      ,        .             .    -

229

        .        .    ,                   .     ,    ,      .

      ,  ,      ,       ,      ,   ,     ,  ,     ,      -   ..  -   , .. ,   -      ,       .   ,               ,      .

  ,     ,   . . "  -   ,       .     ,   ,          " [1].         ,   -  ,       . "        , ,   ..;       ,    ,     .     ,    ;     ,    ,    ,   ,     " [2].         ,      .       , ,     ,    . "...       ,        -    .    ,     ,    ,      .

1  .  . . . . 121.
2  . . 122.


230

   ...        ,     " [1].

               ,             .

     ,  ,        ,   .                    .      -       -      ,   ,     .            ,   ,  ,      ,      ,  .                  [2].

1  . . . . 122.
2          ,    .   -       -       ,     .


    .  1996 .    -   ,    -   " ".     ,        ,         .           .      ,             ;          -    -          .        ,          ,      .

 ,     (   ) ,     :

- ,        ,      :   ,   ,  ,  ;       ,        ;

231

-        :        ,      ,   ;

-   ,          ;        ;             ,      ,     ;

-    ,      ,        ;

- ,          , .

 ,            :        .              .           .          " ",              .      .    ,  ,       ,    .       ,        ,        ,    .

,   , ,  , ,  ,   ,    . ..    : "...       : ,         ,      ,   ,               ...  ,  , -,      ,     , ,

232

-,  ,   ,  ,     -    .  ,         ,   ""  ""     ...  ,     ,  ,        ,     " [1].            [2].

1  ..    //  . 1990.  11  148-149.
2 .:  . . 150.


                      .  ,   ,     ,       ,    .        :

-         ,  ,    ,   ,    ;
-       ,     -    ;
-   ,     ,      ,      ;
-        -          ,         ;
-            ;        ,    ,   ;
-      ,      ,        :     ,  ,    ,  ..,             ;

233

-      ,       ,  ,  ,      ;
-      , -          ;            ,  ,        ..;
-    ,   ,          ;
-    ,  ,   ,            ;
-      , ..   ,  ,  ,     ;
-      ,      ;
-    ,     ;
-   ,       ,      ,         ,  ,     ,       -.


  ,     ,     ,   .     ,       ,   ,   ,       -    .

    ,            XX .       . ,                 ,          .

    ,      , -       ,                 .        ,     -     [1].

234

       ,    ,    ,  ,   .    ,      .         -            . , ..      ,   -          .          ,    ,      (    ,    ..).         ,        ,        .

                     [2].       ,      .      .     ,    - -

1  ""           ,           ..       , ,  .  -        ,         ,      .
2 ..         "",     " ". "        , -  , -    (),               .               ...  ,          ( - ).          ,       .         .                   .       " ( ..   .  . ., 1994. . 60-61).  ,        "  - ".


235

 .           . ,     XVII-XVIII .     .   ,  , ,  ,     . ,           , ,  :       ; ,       ;     ;     ;      ,    ;     ,   ,   ;      ;        ;             ;       ;      ;          ;     ,     ;     ,   " "  . [1]

1  50- .    " "    .   ,    80- .    -  " ",                  .              .


      .          ,        .           ,            .    XIX   XX .               .          -

236

 ,        .         ,    ,   ,        ,  "", ,     30- . XX .

     ,   : "          -       "  "   -    -        ". ,  "",     :

 ,     ,    ,   .                 ,       .

""          ,      ,       ,      ,     ,    ,        ,   ,      .. [1]

237

""        ,    . .          . ""             .      ,       ,   .

.     ,      ,          : "      ,        .  -     ,     .  ,  ,   ,   ,  , ,  ,  .        .     - , , ,   ,     .         , , , , .   - ,   ,        :    ?" [2].  ,     .      ,  ,    ,    . , ,    ,      . ,    -     ,         .  ,  ,    ,     ,     " ",      "",          .    ,    -          -    ,   -     -   " ".           .  ,     ,        -        .

1   ""           XX .  ,    ,         ,        . "  , - , , . , -           , ""     ,        ,     .         ,              .        -         ,            " (Lipovetsky G. Le crepuscule du devoir L'ethique indolore des nouveaux temps democratiques. Paris, 1992. P. 290).
2 Baudrillard J. La transparence du mal. Paris, 1990. P. 11.

238


         ,   .

.  ,     - ,     -     (  1875 .)   ,      . "        ,  " ",       ,       " [1].     ,   ,                 .

1  .  . ., 1996. . 16.


           .                -  ,  .      ,    ,     .        ,           ,     .

       .    ,       ,   ,          ,     .          .         ,    " "  "  "  .        .

239

 ,   "" , -       ,           .    ,    ,      ..    .      ,       ,  .   ,   ,     .   ,   ,              -.        .      ,     -  " ",      .    "",       ,  "  ".         .        .               ,       ,      .

 ,           ,  ,  ,  ,    ..  ,        , ,      .

 ,                  , ..  ,    ,   .        ,          .       -    - ,      ,            .        () ,            ,      .              .                 .

240

      .    -   ,    -  ,       .        ,           .     -    ,  , ,         .

            . ,         ,      .    -    ,  ,    ,     .    -  ,   -     ,      ,    -    -      .

""       .   ,  ,   -      .   -   .   - ,  ,        ,     .    , ,   .   -     ,      .

         ,  ,         ,          . , ,     ,      , .  ,      ,           .

                    ,         ,        ,        ..













 4
 () 

   ( )

  ,   ,   ,     ,    ,                      .

       ,            ,                    .

      ,       .             "", ,           "".

    ,  ..  "  ",      ,  ,  ,        .            ,   , , ,     .  -     ,   ,    .   ,  ,             .     ,         ,  ,  ,    -

242

.  "  "        ,       .      :     ,   ,     ,   ,      ,     .        ,    ,     ,  :    , , , ,   .     -      ,     .         : , ,   .        : ,    .     :         ;    ,         ; ,    ,        ,   50 ,       .      ,     ,    . -,   , -,     . "       ,    ,     ,    -  ,    ,  ,     " [1]. ,  ,      ,     : "       -  ,    .  ,       ,  ,          ,          .         ,        ,        " [2].   ,  ,  .      -    ,    , ,      ,  ,  -

1 . , 540 ,.
2  , 519.


243

     ?            ,     , - , , , - ,  ,    ,   ,        ?           ,          " [1].                  ,   . " , -       . . -         .         .        ,    ,     .       -  " [2].

1 . , 739.
2  .     . . 1. . 142.


    ,    ,          ,      .

     :

-     ,                 ;
-              ;
-       ,       ;
-    ;
-         ;
-        ;
-     ,           ;
-   ,    ,  ,      .

244

   ,    ,     ,  ,  .     ,            ,      .      ,                  . ,    " "      ,      .        ,     ,        -.  ,  ,    ,      10   ,       ,    .         -              , -       ,        ,   -   .  ,    "",    "",        .

    ,     , , -,  : "   ".  ,        ,       ,      . , , ,            ,         . ,  , -      .         ,  ,    ,       ,     - .    ,  , ,     .      : ,    ,  ,   ; ,   ,   ,   .     ,        ,      [1].

1 .:  .     . . 1. . 146.


      ,     : ",  ,  ,     ,   ,   ".  ,  ,              ,   .          ,             ,        .

245

       ;      ,     ;     ;     ; ,         .         ,   ,  .

 ,         ,       ,        .     .   ,      "".        " ".              : "  ". "" -      ,      .

        ,     ,  ,   ,     .  ,                        ,     ,        .    ,                .

       .           ,       .            - , ,   . -  ,      () ,   ,      . ,   ""  ""  -

246

,         ,    ,             .          ,         .     ,    ,   -  ,    -   .  ,     ,   "",       .        "",    "",   ,       ,  " ", "",       . . ,    , ,                        ,     [1].

       ,      : "-,  , -  , -    ", "... ,                  ", "...       " [2].   ,        ,    : "...         ,    ,         .        ,     :   ,     -         -   ,         " [3].         XIX .,           XX .       ,    ,  " -  - "          ,     .               .

    .. ,                 " " [4].  ()  

1 .:  .     . . 1. . 6.
2  . . 124, 127, 147.
3  . . 215.
4 .:  ..      //     ? ., 1991.


247

    ,        XX .              .        ,        .   ,    ,      .                     .

             . ,     ,    ,        [1].         ,    , ,     ,      ,    ,  ,         .  ,  , ,         ,   ,     ,         .   ,        .      -      .












  

   ( )        ,    .     ""  ""      .      : "",    (, ) ,   "",   (, ) . ""    : ,   ,    ,     "" [2].

1 .: Mumford L. Utopia: the City and the Machine // Daedalus. Boston, 1965.  1.
2 .:  ..  " " //  : ,  , . ., 1995.


     ,     ""  "",     ,  -       -    ,   .

248

      ""   ;     ,         ;        .

       ""  .                "".          .

 ,  ""  ,     ""         ,      "",          - . ,   "" -        "".

 ,  ""  ""   :  - ()  - () .  ""  ""   :  () - ()  - () .

   ""    ""    :

 ,     ,   ,        .       , ,  ,     ""      ,      (, ) ,    "".    

249

    ,    ,            .              ,     .                  .          .          ,          .

,     , -      (  ) ,   ,      .     "  ",    ,      ,   .     ,      ,  ,      ,   ,              .

 ,        :

-    :   ,   ;        ,         ;
-  ,    ""  ,    ,      "";   ""  "",   ""   ,      "";
-  ""    : ,   ;     ,    ;
-   ""      ;
-         ""       ,   ;
-     "".

       ,           .  ,  ,    ,          . "  , - 

250

.. , -        -      , ,  ,       .    ,      ,  ,      .          " [1].     ,      ""  .              . ,      ,      ,          , ,    ,   [2].        ,   ;    " "    :  ,    , "" ;    ,      ,  ..              ,       .   ,   .

1  ..    . ., 1981. . 318-319.
2 .:  . . 319.


  ""  ,      ,      ,         ,      .          .         -,          .

              ,        .

   ,  ,  , ,    :

-               ;
-        ,         ;           ,          ;
-          ,     ;

251

-     ,    ,     ,   ;  ,       -       ,      ;     - ,        ,      ,     ..;

-            ;  :

1)   ,       ;
2)    ,         ;
3)  ,   ;
4)    ;
5)    ,  ;
6)   ;
7)    ,         " ";


-          ,   ,         ,       ;  , .. ,        ,       ,   ;

-         ;            ;

-  ()  - ()     ,  ;      :   ,      ,    ,     ;

-        ,     ,   ,   , ..   ;

252

-                    .

         -     (,  ,     ..),      ,       ,     ,       ,    ,   .












  

          ""  , ..   ,      "",  ,           .       ,     .       ,    ,    .         .

               .   -    ,      "  -  ,  -  ".  - -    ,        .   ,  ,     ,  ,                ,  .

, ,      ,      ,     .     ,       -   .

"     ()  (  ,  )   ,     , -  .. . -      .          .         ,            ,          .   ,         ,           

253

,     ,   .        ,   ,    ,      ,      ;        ,     .      ,   ,   ,     , "   ".        ,     .      ,        ,  .    : "   ,     ".   ,     .   , ,            ,        ,         , ,       . ,      ,   :       " [1].

   , , ,     ,    , .

  -    ,      .    ,  ,   ,    . ..           ,    -   .       ,   ,             .           ,     ,   ,    ,  ,  ,   -    -   . ,           ,    -  .       -       .     ,     .    20- .  ,      ,  ,     ,  ,        .        ,           ,   .   ,   ,      .        :     .     ,  ,  ,      .         : " -      .     -   . ... -  ,   -   " [3].

1  ..    . . 193.
2 .:  .,  .. . 3. . 32.
3  :  .   .   . . 1994. . 1. . 177.


 ,      "",       ,           .

   ,   1961 .  ,          , .   .  : "     ,         20 .         ,     : 

254

,   ,   .    ,        .                 .      ,       .    -  .   , ,        ,   .       ,         ,   ,       ,       ..." [1].  ,     ,    ,   ,   ,  . - .    , "        - " [2].    ,        :     ""       .       .         .      ,  . "     - .. ,      .       ...         ,          " [3]. -      ;    -     .           ;   -   .   --   ;      -  .         ;   -    . -    ;    -   . "      ,      : ", ,   !" [4].

1  .,  . 60-.   . ., 1996. . 16.
2 . :  . . . . . 1. . 271.
3  .,  . . . . 13.
4  . . 14.


255

,       "",      ,      , 22-     .. .       : "...    ,    ,  ,  " [1].

1  .. . . . . 22. .271.
2  ..      //    . . 1. ., 1985. . 245-246.


    ,              ,    ,        ,     .     -       , , ,     . " ",      - ,   .      ,    ,    ,     ,        .

 ,       ,     " ",  -   "",    .

       -      ,      ,      . ..    , ,   ,  ,  : "...     ;   ;     ,     ,   ;        ;   ,    " [2].          " ",               ,     ,   , ,   .  " "      ,    :  "", "", "    ", " ", " "  ..   , ,         " ",  ,       .   -  ,   -      ,  .              .

256

..         ""          : "... ,   ,        , -         ,         ,    " [1].  " "   ,  ,      . "    ,     , ..   ,       .    "",   ,    .                  ,     .  ,  ,    ,      ,        , ,   ,    ,    ,     .     ,     ,   , ,  .       ,           " [2].    ""          . ""      ,   ,      " ". ,  ""      ,       ,             ,     .    ""      ,      .                .  XX . ""      ,   "  ",    ,      ,    -.     ""         .

1  ..    //  . 1990.  12. . 105.
2  .


257

  " ",      ""   , .          "". "       , -  . , -      .    ,   ,       ,    ,     .  ,         ,      ,   .   ,        ,  , ,  ,     ,    .      ,       .    ,  ,     ,        ,  .    ,       ...   ,           ,      .      ,     ,     .      " [1].       ,        ()     ""    .

 ,        " "    .        ,   - .   ""  ,   ,  ,    - .      " ",                  "" [2].               -       " ".

1  .  . ., 1995. . 17.
2 "      , , -  .   . . -  60-   ,   ,      .      ...   -    ,  .     -       " ( .,  . 60-.   . . 284).


  ,   ,      .          ,    ,         ,    ,          ,       .                     .      ,   ,    .     ,

258

     -              ,   ,            .  -    ,      .              .   -   ,  .

              ,  ,        .   ,  ,    ,      .       ,              ,     .   ,             .           ,      .           -.      ,             .     ,           .   ,   ,      -        ,       .          ,       " ".  ,   ,   ,      ,    . ,                   .            ,     ,  ,         .               :           .         ,              .

259

"  ,    , -  .. . -      .         :                ,  , .       ,     ,    ,           ,        :             .      :     ,           ,  ,       ,  ,         .      :     -         - " [1].

 ,    ,  .    "1984",      ()   ,       ,     .  ,     ,       ,  "", ""  "".     . " - ,     XIX ...        .    ,   1900 ,           .  ,    ...       .    , ,  ,          ,            " [2].      -     .

-            -  -            ,        ( )     [3].

1  ..  . . 209.
2  . 1984. . 190.
3 "...       ...   ,   ,  ,   - .     ,     ,  - ,   -     ,  .       -    . -   ,    -   ,   .     -  .   . ,       " ( ..  ,    // . 1997. 6 .).

260


    ,     ,                    .  ,       ,   .    " ",        ,          ,     . "...,    " ", -  .. , -      ,    ,            .   ,  ,    " [1].  ,         ,      .

 ,  ,       ,      ,  ,            ,      ,     .

          -    :   ,     ,     .                   . "  , ,   ., -  , -       ,      .          ,                         ,         " [2].      ,        ,   ,     .


1  ..    //  . 1990.  10. . 145.
2  . . 143.      ,        - ,     . "               .           ,         .   ,     ,         -  - ,     .           .      " ( ..    //  . 1990.  12. . 131). ,            ,         . " ,         .      ,         ,    ,     " " ( ).


261

,            ,     ,      .    ,       .    ,       ,    .                  .         ,           ..       ,    .         .

     ,                .        (  ,   ) -   ( ,     ).  -  ,            .          .      ,                  .  ,    ,       ,   , .   ,     ,     .  , ,   ,  ,      ,         ,        .  ,    ()            ,  ,         .

  ,        ,        ,      .      ,   , 

262

   . " ,  "" (  , )  "" (),    , -  . -       -    .           ,   ,   ,   ,      ?      ?       ?     -  ?         ?     ,  ,     ?     :       ,    ,  " [1].       , ,  ,      ,  ,   , "    , ,     ,        " [2].   ,     ,   ,  ",     ,   ,   " [3].      ,             :         ( ):        ,    .  ,     , , ,     .    ,      -        -

1  ..  . ., 1969. . 241.
2  .
3  . . 241-242.


      ,          ,       .          ,   ,         ,         . ,            ,      . ,     , -      ,  ,     ,      .

  ,      XIX  XX .        .    ,     . "     , -  . , -      ,      (   ,    ). ,      ... ,

263

,      ,      ,      .     (    ),     ,    -          .  .       ,      ,      " [1].

1  .  //    . . 123.


,   ,      .     .         ,     .        .    ,  -        ,        ,                . ,      ,  , ,    .      ,     .    , , ,   ,      .

     .             ,       .     ,       :              .            .

  ()             -   .     ,     .          .    :

-           ,  ,     ..;

264

-       ,      ,         ,   ,   ,     ..;
-   ,     ,            ,       -  ;
-      ;
-      ,  ,    ;
-        ;
-          ;
-       ,   ,     ;
-    ,   " - ";
-            ,    ,  .

    ,            .        ,           .           ,   ,     .

     .  ,            .           ,     -   .           ,     ,   ,     ,      .                 ,             ,  ,  .        .     ,    ,  ,   ;         .         ,       ,  ,  ,   ,       "   ".

265












  

 ,         ,  ,      ,    ,   ,   .

     ,     ;  ,          .  ,  ,         .    ,      ,   -   ,   , " "  .     - ,   ,          , , ,  , ,    ..         ,       ,        ,     .  ,        ,  .         -      ,     ,          ,      . " ",        ,                  .

" " -    .                 ,       ,   . ,           ,     " ".  ,         ,      ,   -             ,          ..

266

 ,  . , -        ,   . "  ,   , -         , -       .          ,   ,         ,    .         .    ,          .   ,     ;          .     ,         ,    .  ,    ,      ,             ,     .          ,        " [1].   ,         ,                 .

1  . 1984. . 192-193.


     .      ,     -     ,    ,     ,   ,       .

,             ,    ,      .        ,    .        ,  ,         ,    .

      .

     ,  ,  , .. . "  - , ,   -    ,     ,             .   ,   ,         ,   ,  ,   ,    -

267

, ,   ,   " [1].       ,      .       ,       . "...            :     -  ,         ,   " [2].          ,    , , ,     .         ,              .       :  , ,    ,    ,    .         ,   , ,     .  ,          ,   ,    ,         .        XV-XVI .,            ,  ,          . .    ,          .       :    .

1 .    . . 319.
2  . . 320.


           () , ,     ,   ,    , ,   ..             -   -.     ,         .     -     ,               . "  -  -

268

" -   ,  ,   -.       ,   ,   ,   ,     .     ,    -            ; ,  ,  .           ,       .      ,       ,   .

    -  ,    - ,        [1].  -  ,         ,    .    ,      ,        ,   ,  ,     : , ,     .    ,         [2].


1   1930 . ..    " ",         "   ,  ",    "  ", "  ", "   ", "   "  ..     ,  "  ", "  ", " -", "  ", " ".  ,   " ", " ", "  ";     - "   ", "  ".  ""           ,        ,  .           - "  ,         ".
2 ,  . ,      ,        ,           ,  , ,   .      : "  ,    ,        ...    , , , , , .     -    ,   .    ,    ;   ,   ...    .  ,     , , ,   ...      -      ,   ,   ,   ,    ,     " ( . 1984. . 251).


269

.     ,         ,                     : "   -    ,  :    ,   ,   ,  .              -    .       , ,  , ?      ,   ,   , "".        "".      ,   -       ,       ...         ,    -    ,       " [1].       .  ,    ,      ,          : "       .      ,  ,   ,    ,   "". ,          ,   .    ,        .     ,    ,  ,  .    " [2].

     .             ,    ,  ,  ,   .       .  , ,       ,     .

"   ,         , ,       , -  . . -  ,       ,   .   , ,   ,      ,              ,     ...     ,     ,     ()    (            ).            ,      ,  .    ,    ,       ,            " [3].    -    ,     

1  .  . . 202.
2  . . 203.
3  .  . ., 1990. . 25.


270

,     .           . : "...  " "       .       ,     ,     .           ,            . ,        .         ,   . ,       " [1].         .

1  .   . ., 1994. . 501.


  ""    , ,  ,         ,          .

       - ,  ,    ,    ,      ,      .      ,        .       ,        ,   .

           .

 ,      ,  ,      .         ,              .        ,    .         :         ,       .         .  ,             ,   , ,  ,  .

271

 ,          ,     .       ,       ,   ,          ,  ,       .













 

        :   ,  ,    ,      . .    " "       .    ""     .   -      , -       ,      .          ,   ,  ,    ,     .

  ,      ,      .      ,       ,      -  ,    . ,       ,           ,   .       ,   - ",     ".

  -        ,    .               -  .      .      ,                        .

      ,    ,                         .              .

272

       1903 .     " ?".    .             ,  .         ,     ,       .          .       ,    ,       .      ;      ,       [1].

1  ,   "  "    .            ,       : "    ,     ... -   "  ". -      ,        " ( .,  . . 2- . . 4. . 437).
 "  ",   , -   .


  - ,   ,         ,   1924 .     " ".  , ,          ,              .

   ,          ,      .           ,    ,   "".     ,    -         .

          ,     " ",         .        " "  " ",      .              ,          . -              -   .

273

     , -       ,   ,          ,  ,     ,      .    ,  , " ",       ,    .  ,        ,   .       ,      ,  ,   ..       ,          ,  -   ,    .

           ,            .       , ,     ,       ,       .

        ,        ,    ,       ,       .             ,         .              .          ,           "" ()      .                    .

   " "  " ". -     .    " ",        ,   .  ,      .

       .             " ",         " " ,    ..

274

  ()         , ,      ,   .

      , -         .

     , ,   ,          .

     ,      ,   -  .

         .          , ,   ,          . -               .

  ,    ,   ,  ,   .  ,             "",    .

          ,        .         ,     .   ,       ,        .           ,          ,  ,    .

      ,  ,      .. ,   1937 .,        .  ,  .   ,   1928 .

 ,   ,    ,      ,     ,    ,      ,     , -  .       ,       ,    ,    

275

     . "      ,    ,        -     .   ?  ,   .     ,   ,     , -    :    ,   -  -   .         ?" [1].  ,        ,  , ,    . "     ,    ,      .               ,        ,      , ,      ,  ,  ,     ,  ,   .          ,          " [2].             ,   . "      ,    , -  , -           .   ,            ,            .  : "   ,  ,        ".          -  ""   "  ?" ,   " [3]. ,       , ,      , -       ,  -  .  -  , ,    ,  ,   ,  . "    ,    ,    , ,  -        ,       ,   .   ,  ,   ,  ,     .       . .. ,       ,    "".   ,      ,   ,   .   ,    , ,  " [4].   ,    ,     ,       ,     . " , -  , -            , ,   .   - -   ,  ,     .      .  ,   ,   ;    ,      , ,    ,       ,     24     ,    .    ,         "" 

1  .      // . 1989.  1. . 23.
2  .
3  . . 24.
4  .


276

   .      .      "",    ,  " [1].  ,           ,    ,   ,   . "         .   ,  ,      ,  ,  ,         ,  .       ,     ,  ,       ,  ? , .          " .  ,       ,      ,    ,   ,  : "...,     ,        ,        ,    ...    ,        ,        ,   ,        ,   ,    .    ,     ,        ,        " .

    ,    . "   ? -   . -      -   ?     ""     ?        , ,   ,   " ".   ,    ,  24     ...      , ,             " [4].        ,             :   ,        ;        ,    , ,     .     -    ,         30- . "  ,  ,  ,      "  ",              , -    . -         ,   ,       ,   ,           .   ,     ,         ,  ,       ,    " [5].       ",   ",  21  1936 .,   .     ,  ,  : "    ,  ,    ,  ,     " [6].       ,  "   ,   ,     ,       .       -

1  . . . . 24.
2  .
3  . . 24-25.
4  .
5  . . 26.
6  .




277

..." [1].               "  ", ,  ,      "         ,       " [2].

   -,                ,      ,     .

        :                .             ..  [3].  ,  ,     :   "";    - ;     ""     ,   ,  -      ;     "    " (, )     "  ", ..    ;     ,         -   ,   ,       ..;      ,   -     , ,  ;   "" ( )        ,   - .   20- -  30- .,  ,  ,  "-        -  "" - ,         -   (     " ",    "",   "")   .              " " [4].

1  .
2 .:   . 1989.  9.
3 .  :  ..      .     . ., 1998. . 440-465.
4  . . 447.


278

,          ,    .      ..  [1].











 

 ,         .  ,      ,    ,      .  ,    ,     ,   , -  ,  .     ,  ,    ,     .    ,    ,        "" [2].

1 .:  .  .   . -, 1957;  .. .    . ., 1991.  ,  ,  ,              ()    (.:  . . 18-34).    30- . ..  : " ,   ,   , ,  ,      .    ,  ,   ,    ,      .   ..." ( ..     . ., 1990. . 105).
2 .. ,      ,   " "  :   ,    ,    ,       .        ,    ,   ,       ,     (.:  .  . ., 1991. . 14).


,      -   ,      , ..     .  ,        ,        ,   "" .

   -       ,      , ,    .    ,    ,    .     ,    ,           .            .

279

 ,    ,         .  -      ,   ,  .       ,        ,          .       ,        .   ,  ,    ,      .              .                    .      , ,       .            :        ,      .

      ,      .                  .            ,    ,        .

,   ,     . ,    ,       ,        ,     . ,     " ",              ,   ,  .     .

   -      ,      ,    .    -       ,  ,     ,     ,       ,  .        ,   ,       .

280

 ,   -    ,   -   .     -  ,    ,    .                            ,      .

    ,     ,    .        . ,  ,   ,           ,       .     "",    "" -   ,     .

   -    ,     . "         ", -  .  [1].           ,        .   ,     ,   .        ,   ,  ,   . ",        ,       .         ,       ,  .  ,           ,     -  ;        ,     ,    ...              ...          " [2]. ,        ,     ,  -

1  .   . ., 1990. . 44.
2  . . 45.


281

 . "       , -  , -  ""     " [1].        ,     ,  .     "",    ,        ,     .

   "" .  :

" ,   .   ,    .    .       ( ).     .   ?..      ,       ,   ,      .     ,  .     " [2]. ,              ,   ,     .  -    ,       ,     .                  . ", , " -   .       "",     -.      ,      ,   ""       ,          .    ,   (  ,   ),           .        ,    ,   -  .          ,       ,     ,          .    ,    ,       [3].

1  .
2  .  . . 64.
3   , "   ,           :    ?     ?     ?     ?" ( .. . . . . 41. . 425).


      ?           ,     .

282

. ,     ,          ,      . "  ,          ,           ,      .  ,    -    ,      , -        ,           . ,  ,         .   " [1].        ,  "     , , ,  ,   " [2].          ,      .      ,      .    ,            .          , ..        ,          .      -     ,      .     -    ,       ,      " "    . ",     , -  , -      ,     ,    " [3].

  ,   ,      ,       . "          ,       " [4].               ,        . ,    ,      ,      ,

1  .  . . 1-2.
2  . . 1.
3  . . 5-6.
4  . . 3.


283

  ,      "        " [1]. , ,   ,      [2].    ,     ,    ,  .      ,  .                  , ,   . "       : , ,       .       ..." [3].        .     ,     ,          .            ,           .   ,        , ..   ,       " ".

1  .
2  ,                 , , ,    .        ,   ,      -         , ,    .  ,     ,     .   -   ,    -  : "  ,   " (.. ).
3  . . 7-8.


        ,  " ",        . "        ""      .      ,   ,   ,             ,     ,   ,        ,       -  .      ;    ,     ...      -    , -       " [1].

1  . . . . 16.         ,       .  ,  , "   ,       -  , ,        " { . . . . XX).  ,    ,     ,       -  ,       .         " ",        .     " "    " ",      ,    ,  ,        ,         -          ,  .


284

,     ,     .         :  ,   ,     ,    ,           .          .         , ,    .

                 .   , ,  ?       (    )   ,     "",  .

    -    " ",    " ".         ,       ;   ,        ;      ;  ,     ,   ,  .. -          -   .     

285

" ".   ,        " ".     ,    ,   ,            .   -      ,  -             .

   -  ,              . , ,    "",   .        ,     ,     . "   ,     , -  .. , -    ,            ,         .      .            ,   ,         .    -,            ,  ,     ,  ,     , -          " " [1].          ,            .

1  ..    //  . 1990.  10. . 134.


     -      ,      .       ,      ,    -  ,      .    ,            " ".               -       ,       ,    -  .      ,     .    ,    

286

              .  -   ,             ?  ,  ,  ,    ,       ?  ,     ,         , - .

       ,     ,   ,    ..   ,            .        -    - ,               ,    ,   ,  ,     ..   ,     ,         ,    ,       .    -     ,    ,    .  .  - : "      ".       ,    ,   ,      ,    .     ,     . "  ",    - . ,   , ,    .

          ()   () .  -        ,              .          [1].

1 .   , . 6.


287

 ,              .  ,    ,      .

    ,   ,        .      ,       ,  ,      "          " [1]. ,   .           ,        .       , ,  ,      .      ,           .       ,     ,        .

1  .  . . 10.


         . ,       70-80- .  ,       .  ,  ,  ,          .   -   ,  -  ,    -  ,       .     ,     "";    ,   "", ""   "" .

    ,       - .   ,      ,         .       (   ),        ,               .

"        , -  . , -         .       , ..  ,         ,     ,      .        ,   

288

     - ,  ,          .      ,       , , , "": "?", "  ?"       ,      .          .        .   "", " ",   ,  ,  ,    - ,       , "", "",   ,     ,      " [1].

     .  ""      ,   .       - ,     -       .          .     -  ,        [2].     -     ,  ,       .         ,    ,  ,           ,   ,  .        ,     , ,   ..    ,   -    .

1  .  . . 64-65.
2    -      ,      ,   ,    "  ".              ,      .


     -    ,       ,      ,   -  .   -  ,           .     "  ",  "        e ",  "     "   ,    - ,           .












    

            .     ,           - .            .  30- .   ,  ",   ",

289

  , "   ", , ,  70- .     " ".      " ",          . "          , -  .. ,  , ,    . -             .  ,    - .            ,      . , ,  ,      .  , , .        " [1]. ,   , ,                "        (  )  " [2].

   -  ,   ,               ,         . "      , -  . , - ,   ,      ...     , ,  , -,     ,   ,       ...   ,    -  -      :   -     " [3].

  . , "        ,   -  " [4].

1  .   .  . ., 1994. . 13-14.
2  .
3 Kolakowski L. The Myth of Human Selfidentity // The Socialist Idea: A Reapraisal. L, 1974. P. 57.
4  .  . ., 1995. . 169.


  - :

-     ,   ;
-     ,       ;

290

-      ,  ;
-   ;
-    ;
-         ;
-       ;
-     ,                  .


  ,   , - , ..   ,    , ,    ,     , - ,       , ,   ..             ,    , ,   ,      ,     ,        .  ,      ,            .  ,           ,  ,      , ,    .

 -      .          -         -   ,   ,   .   ,    , -                ,    .

       -:    (,          ),     ("  ,   ,  , ),    ,    ..        ,    .     :           .   -     ,            ,   .

291

, ,        , ,    ,   ,  ,    ,   ,        ,    ..   ,      ,    .                   ,        ,            -   ,              .     ,    ,              ,   ,   .

        ,        [1].   ,    -   ,            .               ,        .      .    "  " (1848)         .       ,           ,  .

293


1   ,    " "    ,   . , , : ",     .  -    .    ,  ,      .     .    -    , , .  -    ,    ,  "  ",   ,   " ( .      //  . 31  1997 . 14  1998. . 5).  -      . ,        ,    ,     :   ,     ; ,  ,   ,  ,     , .  "   "     ,    "   ,   ,    - ".  ,   " "      ,   ,        .

    -      ,      ,     .                 .                  , ,     .     ,      ,       XX .,     .      -  , ..          .   ,  ,    ,  ,    ,   .           (   , ) " ",  .   ,    ,  ,     .     ,    , 4   (   ,      ).  "-"  ,       ;          .          .                ?   ,  , ,             ,        .       ,    ,      ,       [1].

1 "  ,   -   -   . ,        .     :    ,       "  "; -, ,   ,     ,     " ( .  . . 51).  ""         : " -   " ().


292

        :

1)    ,    30- .;
2)      ,     30- .     50-;
3)  ,   ,       ,     90- .

    "",   - "".         .. .        , ..     ,   ""    ,       [1].

1   ,           . 5  6.


        .  ,   ,   1936 .,      .      ,   ,     .   ,     , .     .   ,         .  ,    . ,     ,    ,     .      ,            .   ,        .    ,    .  ,     ,       .         ,    .   ,  ,      .  ""         "".

     .     ,  ,          .                ,     .

294

    ,   ,              ,  ,       .     ,   ,   ,     .        , ,               ,    -       .

  ,  ,           50- .       ,       .      ,      ,  ,   ,     . ""   ,           ,    .      "  " ()     .         ,         " " .

         , ,  "       ".    ,      .                ,    ,      [1].

1         "     !"          : "   !".       -   ,   -  ,     ,     .     . , -               :

, ,  ,
   .
    ,
   .

           70- .  , ,  ,         - .


295

  ,      "     "       .       ,            .         .   ,      ,    .                    .

   50- .        ,    ,  ,     .    ,     "".    " ",    ,  "  ".      "   ": ,      ,      .  .. ,   ,    "", : "   "",    , ,   .     !  ,     -      . "",     ,           ,     " [1].   ""   .  ,                .     , ""           - ,  .          ,      .

1  .   .     // . 1997. 23 . . 74.


296

    ""   ",  , ".  "  " ,   ,    " "      ,    ,     -   , ,     ,    .  ,   ,   -       .   ,         ,      .   " "  ""    ,  ,       ,     . ",      , -     , , -    . . -  -   .      ;   ,  ;       .     ,       .      ,       " .     60- .   " "   ,      ,    "",      .      .  " "   : "...,           -    ,    .      ,        , , ,      ,            - ,  ,    .   ,         -     ,        ...     ,   ,     " [2]. " "        -   .

. .         ,         ,  . "     , -  . -         .           ,        ,    ,        .   (    )  , ,     .        .   ,    ,       ,      .  ,      ,     "   ".      ,     -     .     ...   -    ""...     ,   . ,  ,  ,       ,     ,     ,      " [3].

1  .      //  . 1997. 31 . - 1998.14 . .5.
2  .   . ., 1997. . 336-337.
3  ..  . ., 1996. . 165.


297

 ,     ,            ,        ,  .  -     , -   .            .            .    ()     "  -  ...",  ,      "  ,   ,    ,    ".

            ,        60- .  .. ,       ,     .. .      ,   ,    .. ,         : " ,            ,     - " [1]. ,    ,  .   ,      ,    " ".          .       ,    ,   ..  ,   ,     : " , ,    -   ,         .    ,     .        ,         " [2].             ,    .

1 . 1996.7 .
2  .


,   ""      ,       ,   .  ,           ,  ,         ,    .           .       ,      .

298

  . ,    -   -           :   ,        ,       .

"...,            ,     ,        ,               ,   . -  ,           .       , ,  ,   .     ,          ,         ,            " [1].

1  .  . . 13.


"      ", -  - . .    .         ,         .

            -  .     ,            .      ,   ,    .

  ,  ,  .       ,      .      -   ,     ,         .         -  ( , ,  ),            .

          -    ,        ,   .        ,   50-  60- .         70- .,      ,        .   - ,           ,  ,   .        80- . [1]

1   80- .:     ,  ,   ,   ,  "",   , - .        - .. :

    
    
 , ,  ,
    ! -
    

  '
  -       .

    ,  ,                  :

    
   
     
    
     
   ? -  .

( ..  . ., 1997. . 41, 43).


299

   ,     ,  ,     ,     .

         .       ,   ,         .

              .     .    -     .  ,  ,   .   .      ,    -    .       :      ,      ,   ,     ,  - -   ,      .               "" .      ,       .  -

300

 ,       .      ,     "",  ""    .  ""       "",        ,       .

 ,    ,   ,       ,     .                 -   .       ,   -    -  ,    .

     .       :      ,       ?

 ..      " ".    " "   .   ,   ""  ,  ,     ,  ,      [1].

1 ", ,     , -  . , -        ,         ,       " ( .  //  . . ., 1995. . 340).


    ,    " ".        ,     ,    ,   ,   ,    ,         ..       ,   ,      , ,        ,    ,   ,   ,     .. ""  "" ,  ,    ,        -

301

 .         ;  (   - )     ;        ;         ,   "" ;  ""        ""  ""  .  ,      .    ,       .

-          .        . ,          -  ,    .          (,  ), ,      ,  .           .               ;         ,    " ";       ,           -

302

   ..         , , ,  .      -   ,       ,    . -  ,   ,    ,     ,  .     ,   -     ,      :     -    ,         .

   ,                .                .      -        .  1978 .              ,  800 . .          .    ,      .          .          ,       . "      , -   1989 . . . -       20  , ,  ,        ,            .        ,    ,      .           ,       ,       -    .  ,         ,    , ,                         .     ,   " "     ""     ,        .              ,     " ",    .         ,          ,         " [1].                .        ,   .     ,           ,  .

1  .  ? //  . . . 301.


303

      .          . , ,           ,            .   70- .        .    " ",  ,  ,   ,   .         60%   .  ,     ,        ,     ,     .                . ,   " ",    .

      ,   ,        .  ,   , ,       ,    . ,   ,        .  ,   ,        [1].

1 "     ,       , -  . -, -     .            ,     , ,    ,        .            " "  ,  " ( . .  . . . 341).


              .   - ,         .         ,   ,       ,   "".        ,  .      .     "    ",      ,         .    " "   .   ,      ,     . ,      - , ,  ,     , -     .

304

 ,   ,      .     ,     ,   ,     ,  ,    . - ,  , , -   . ,    ,    .  " "    ,         .         ,      .   ,       ,       .  ,  ,   ,     ..,    .            ,  -  .   -   ,    .       -    -          .   ,  ,     ,             .         :           " ". ",                  ,   , ", -  ..  [1].          -       .

1 Hayek F.A. Socialism and Science // New Studies in Philosophy, Politics, Economics and the History of Ideas. Chicago. 1978. P. 307.


305

    .         .            ,          .  ,     ,  ,  .     ,        .      ,         .

 -      ,  ()   ,  ,   ,    .          .       ,   ,        .        -    .

,   ,       .     .        : , , , .    ,         ,    .       ,    ,      .       . ,  ,  ,         .    ,    .      -       ,           .

          .  ,           ,  ,          .

..  ,   . ,      ,          - -, ,    , -,   -   .   ,       , - ,        . "...     - ! -        ""       "",      -  "   "...         -        ,     ,   

306

 ,       .       "-",  ,     ,  ...     , ""      - (  ,  ,  ),   -,            .     ,  ""      ,       , ""   ,   -- " "    ,                .   ,    ,             (",     "),      ,   "",       ,       , "  ". ,  ""       ,            ,   :      -       " [1].

1  ..      . ., 1998. . 468.


      .      ,                   .











 

   ,     ,     :        ?    , ,           ,   .

  ,    " "   ,    . ,   ,  -,     ,             .        ,     .   ,  ,       ;     , -    ,  ,   .     ,      -  ,   ,    .        .   ,     .

307

       -   .       ,        ,     ?   ,      ,     ,   -       .         .

           :       .      -,       ,        .   ,    ,                   ,     .

     . ,    ,       ,   .           :

308

 1  ,    ,  2 -  ,  3 - ,  4 -  .         .

 ,        XX .      . ,       . "       , -  , -                              . ,               ,         ,               ...  ,  ,    , ,  ,  ,   ,    " [1].  ,        .   , ,               : "  ...              -     ...    .   ,                   ( ).  ,      ,    , ,         ,    ,  " [2].                  -          

1 Allais M. Les conditions de l'efficiacite dans l'economie. Milano, 1967. P. 104.
2 Allais M. Le probleme de la planification economique dans une economie collectiviste // Revue internationale des sciences sociales. Kyklos. 1947. Vol. 2. P. 64.

309

: "     ,             ,  ,   ,          " [1].     ,   ,    ,      : " ,        .  ,  ,              .    ,      .   .          " [2]. ,          , ..  ,       . ,   ,      ,  ,     .            ,  ,     ,    ,           .

1 Ibid. . 66.
2 .:     . 1989.  11. . 35.


 ,        ,    ,     ,     .             ,           ,     .       , -, ,            -    -    .

.      -: " ,   -      " ",   .     ,      ,            ... -

310

        ,      .    ,    ( )   -   .    ,    ,       ;  ,         ,     ( )   ,      " [1].       -  .      ,        ,  ,  ,     .   ,        ,     ,    .

        .    "  ". ,   ,      .   , "  ,     , ,      ,          ,   ,    .   ,        ,          " [2].        ,      ,  ,  ,            , ..  .             . "           ,  ,             ,      ,      ,      .        .          ,    ,        -    ...     ,      ;        ,      ,      ,        " [3].     ,    ,          .                       .

1       //  .   . ., 1995. . 123.
2 Pareto V. Cours d'economie politique. Paris, 1964 V 1  1022
3 Ibid. 1014.


311

   ,   (. , .   .),  ,   ,         (..         ),    ,  ,       ,     .        . , .    .       .

" "  ,    ,  ,    ,    ,    -    XIX .                .



312








 5
  

  

     ,       .         .

       ,      .        ,    ,    ,       .

   -   ,       , ,     ,             .     ,     , , ,      .     ,    ,              .  ,       ,        ,           .

   -    ,              . ,   ,          .   ,  ,    ,      ,    ,  ,  ,  ,     .

313

            ,       .        ,     ,                [1].

,        ,     -,      , "" (,   ).   ,    ,       ,    " "  " ".

     :

-     ;
-   ;
-   XX . [2]

1 .       : "       ,      ...    ,      " ( .   . ., 1958. . 74).  " " , ,        ,    . " "   " ",         ,       .  ,     ,   , -     (.:  .  ,   . ., 1968. . 499).
2          :  .       //   . . 1982;  .      //  -  - . ., 1988;  ..      //  . 1989.  4;  .         //   . ., 1990;  .       //     . ., 1990; Ivin .. The Evolution of Theoretical Thought // The Opened Courtain. Boulder, Oxford, 1991;  .     //    . ., 1994.


       ,     .         ,     ,     .

314

          ,  , ,      ,  ,    , ""   .

        ,       "" .       ,      .

 " "     50- . XX .,    "".         X.  " " [1]         3.   " " [2].         ,  . .  ,        ,  ""    ,            ,          .

1 Arendt H. The Origins of Totalitarism. N.Y. 1951.
2 Arendt H., Brzezinski Z. The Totalitarian Mind. N.Y., 1955.


      ,        (, )   .

      :        .        ,           .  -    ,                .

         .        ,          ,         .   "   "  :      ,  ,      .

315

        .         ,   ,       ,       ,   .            ,         .      ,  ,        ,  .        ,      ,       .

"         ,    ", -  .  [1].       ,    ,   ,    ,      :                    .     ,       ,       .    ,   -   ,  -   ,  - ,  -   ,      ,      ,  .

 ,      ,   ,   ,    ,  .                 :   ,      "" [2].

  ,  .. ,   " "    ,         ,  " ".           ,      :           . "         ,   , .. ,   -      " ".   ,      ,  -    -  -    , ..

1  ..   . ., 1995. . 9.

2 .:  ..     . ., 1981. . 83.

316



       . ,    ,       ,          " [1].

  ,   ,   ,        ,     .           "  ",      -       .     ,  ,   :      " ",   ,       .

 " ",     ,         ,            [2].

1  ..   .  . ., 1918. . 39.              .. : "... ,      ,  ,  ,  :    -  "", ..    ,   -  ,          "" ( ..   . . 87-88).
2   ,  .. ,"...      ,          ,        , - ,    ,       ...     -.   ,             ,             , ,   ..." ( ..     . ., 1987. . 13).


      ""       ""  ,         .       ,          .       ,  ,    ,      ,       .        -             ,      .

317

        .       ""  -           .              ,  ,       .        ,              [1].      ""  - ,        .     ,        , " ",          .

            .            ,     .

"    , -     1944 .,    ,  , , -    ,   ,          ,     " [2].    

1  ,           .  " "     : "          ,     ""...   ,          ,   ,     ,   ..     ,  ,       ,   -   ,     , ,   ,   ,          ,    " ".       :    ,   ,   .        " ( .,  . . . 2. . 9).
2 . :  .   .   . , 1994. . 2. . 516.


318

   : "     ,          .   ,      ,          " [1].   1945 ., ,    ,          ,  : "            .    .   ,   - ,   ,   ..."    1945 .   : "    ,     ,           ,    ..." [2].     ,           -      -      ,  : "   ,      .     ,       . ,       .     ,        .         -   " [3].

                ,        .

"...        ,     ,      ,   .    ,     ,  ,      " [4].

 ,          ,       "   ".       ,        "                     " [5].     

1  .   .   . . 2. . 519-520.
2  . . 531.
3  . . 536-537.
4  . . 545.
5 .:  . . ., 1955. . 416.


319

     : "...     ,       ..." [1].  ,       ,          " ",          .

         ,     ,      . .    30- .,     : "   . ,           . ,   ,     ,  ,   . -  ,    ,     -   .    ,    ,  ,    ,       ,      .       ,  ,         ",        ".    -    ... -   " [2].       ,        . "   ,   , -  , -     -  ,   ,   ,   ,     , -     .  ,     ,  ,     ,    .        .     ,  ,    ,         ,     :    ,     ,      -    .     :     " [3].           "         ".

1 .:   . 2- . . 31. . 234.
2  .     ... //  . 1993. 11 . . 7.
3  .

320


,                    ,   ,     ,     .

            .        ,  ,   ,       .

       -        . ,          ,          .      ,   ,      .

        ,   ,  ,           :      ,     ,     ,     .       . .        ,  , " ,      ,        .             : ,      , ,  ,    .            ,           . ,           ,     " [1].       ,     .        ,       ,      . ,      ,        .  ,   ,   ,         .    ,         :    ,     .

1  .   . ., 1975. . 43-44.


321

",       ...   ,          ,         " [1].

 ,     ,               ,        .

  ,            ,             ,       " ",      .    -           .  ,   ,        ,    . ,         ,    .

   ,  ,  .   ,         ,         .   ,          ,           .           ;            ,     ,  .











  

        ,  ( )       [2].

1  . . 43-44.
2         ""       ,    ,      .   ,  ,     .           "".

322

         ,          . ,        ,        .      ,    ,    (   )  .  ,  ,  ,        ,  ,       ,  .

  .  ,       ,      [1].      ,      ,        ,      ,     ,   ,   ,          ,  ,    ,     - .  -      ,         .       .

1 .:  .  -  - . ., 1986. . 182-185.


        ,       .       . ,                ,            .

        , ,   ,  ,  ,    . ,   ,          ,    "",    "".

,    ,        ,     ,         -,     .     -  ,     .

  ,    ,     ,       .        ,       .

323

   ,       ,       .       ,        ,  ,        .

    -     ,     .    ,    ,  ,      .

        .               .                .          ,     .  ,    ,   ,      ,      ,    .   , ,      .         .      -  ,  ? : "       ,    -   ,     ;      ,     " [1].

"...  , -  .. , -        ,    ,          .      ,    ,   ,   ,         ,           ,      " .      , ,    . "    ,  "",     "" -      :            " [3].         ,     ,  .        ,  ,         . ,    , ,          ,       ,      -


1 .:  ..   . . 17.
2  . . 84.
3  .


324

       ,   [1].

        ,   .                   ,       .  ,         ,       .

",       , -  . , -   ,          ,         " [2].  ,        ,      ,     . "      ,          .  ,     ,   ,          ,    ,     .             ,      ,          ,  .           ,    ...    " [3].

1   -      "".
2  .   . . 57.
3  . . 59-60.


          .          .      -   ,         , , ,   .    ,   ,        ,     [1].

1  "  "       .:  ..   . ., 1996. . 3.


325

              ,          .          ,      "".

 ,    ,  .     ,   ,      ,           .          .  -  , ,  ,   ,            .

     ,   ,  ,     ,         .    ,  ,       ,  ,  -,   ,    ,         .

          ,    (  )      ,    .         ,   ,    .  ,    ,   .   , ,       . ,   ""    ,     ,    .

       ,   .       -   -               . ""       ""     [1].

326

       .   -  ,          ,      .    ,    ,    .             ,    [2].

                . "...    ""  ""     ,   1406 .          ,    . -,     ,         " [3].

  - . ,    "      - ,   , ,      ,    .    ,    ,  ,      -      -    - .  ,      .         ,   " [4].              . , , ,     .      " "  " ",     .      ,   ,     -     -  :            .      ,      .

1 " ,    , -  .. , -      "" .        "" ,      ,   " "     "".         , , ,     " "   " ( ..   . . 205).   10- .     ,      "",   ,    " "   ,   ,    , .
2 .:  .  . . XVII; . :  ..   . . 1.
3  .  .  253.
4  ..      . .: ., 1909. . 126.


327

      -   .  : "   ,     .      ,    :    .             -  ;    ,   -    .     ,  , -   ,    " .  -           ,  ,     ,    .          ,            (    )           .  ,         ,   ,      . .    "  "     .       "     " ,    ,   .       -   ;        .    "   ,   ,  ,     ". [3]

      ,     "   ".

    ,    ,      .    ,      "    " (),          .       ,    ,  ,      .      ,       .      ,    .    -      -         ,   . "...             ,    ,        .             " [4].

1  .   . . 481.
2  .
3  .
4  .   .  . ., 1979. . 10. "      ,   ,      ...        ,       ,    ,       -  ..." ( . . 55).


328

        ,      ,   . "           ,    ,          ;   " "  ,      ,       .        "" ,  ""         ,         .  ,     , ,        ,      ,        " [1].

    ,       ,   "" ,  " " .   ,   . , "   "            .      .

     .

       20- .   .      ,  . , "        " [2].         .       90- . XX     ,  ,   1917 .    ,           . ,    ,   ,       , ,     .        ,           .       ,        , ,     . " , -  , -     :         ,      ,  , ,           .    1929 .   : "       " [3].

1  ..    . . 30-31.
2  .   .   . . 1. . 229.
3  . . 226.


      .  ,       ,     , ,    ,        ,     . " ,      ,        , -  . , -  

329

     ,           .    ,           -, ..  ,     " [1].     ,       ,        ,            . "      . ,   ,      ,   -                 ...       ,    .       -    " "...     ,           .   ,  , ,  ,                ,   ...          ,        , ,     :     (,    )      ,   ...         ,        " ", ..     ,  ,                   ,     ,       " [2].    , ,  ,                    ,           .          . "             ...                " [3].

1 . :  .   .   . . 1. . 226.
2  . . 226-227.
3  . . 228.


  ,        ,          .  " "       1905 .       ()   ()            :   ,        .      ,   1917 .   ,      ,        : "   ...   ,     ,  , ,        " [1].  ,    ,    .

330

  "    ,   ,    ",              .       ,     .     ,       ,   .  ,   . , "   ,        ,      ,       " [2].   ,      "",        ,   , "",   ,  .        ,           ,     ,       ,   "     ".           ,        .

     ,      . .          1926 .: "   ,     ,       ,       ,       .       ,  "       ".    ,   , ,   ,    " "  "  ".        , ,    ,      " [3].

1  .. . . . . 42. . 95.
2 . :  .   .   . . 1. . 233.
3  .   .   . . 1. . 246-247.


331

                30- . "    ()",     " ".       1935 .   .      ,     1937 .   ,         ,      .        ,     ,       "    ".  ,   - ,    ,   , ,    ,               . " " "          ,        (   ),              .         1936 .      , "- ",    " [1].  ,        ,        ,           .

 1938 . " "          .    " ",         ,       ,    .      300 ,           .    ,        . ,   - ,   :      .          ,        .   "         ,      .       ,   " "  ,    ,                ,    .     ,  " ,     " [2].

.  ,    ,      ,    : " " ,   , " " , " "  .  ,      ,      ,       " [3].     , ,  -   ,  ,    " ".

1  . . 2. . 114.
2  .   .   . . 2. . 261.
3 . :  .   .   . . 1. . 173.


,     ,        ,    " ".

332

" 1938 , -  . , -    ,        .     ,   ,             :    ;        ;     " [1].        ,   . ,    ,  ,   ,        ,    . " "                ,        ,            .

" "       -.          ,      .      . " ,   -       , -  ..     30- . - ,        .     ,          .          .  - "  ";  - "   ".  - ,  -   " " [2].    ,        : "   ""    "  ". ,       : "       ".          ,      .                 ,   ...  ,     ,          ( ),       ,  .    -     -     ,        " [3].        .     ,  60- . XIX .,       ?     .      -  ,   ,    . ",  .   ,  , ,     ,   .     

1  .   .   . . 2. . 260.
2  ..      //  . 1990.  8. . 154.
3  . . 155.

333

,   .          .     .       ,   -     - .       .      ,     .  ,            " [1].   ""    ,       : , , , , , , , , , , , , -, , , ...     ,         . "    ?    ,     , , ,     ,     ?           -         60- .  ,   ,   ?  ,         -       () ?" [2].      ,             ,   -: "      (  -)      :  !       ,    " [3].

             :      . " "       ,      .         30- .   ,       .  1948 .   ..     "    ",     -   "" .              .  1950 .               ..    [4].   ,    " "      :    ,      .   60- .             -

1  . . 155-156.
2  . . 155.
3  . . 156.
4  ,      ,      "   

334



.          .     .  ,   ,         ,   "    ", ..  .

 ,            ,     .   .    " ""          . .    ,    ,          ,       . "  , ,   ,        .   -   -   ,           ,              .        "" [1].

1  .  . ., 1993. . 200-201.


    ,    ,           ,    .   1924 .,   ,       -   " ",       .          1926 .   " "    ,       1961 .;           .

   ,   ,               ,     ,    .    ,           ,   -   ,        - .           . ,   . , " ,         ,    -

335

    ,         " [1]. " "       .   1929 .   23 .     13 . - .    ,    ,      .       " "      " ",     .    ,   ,     ,  , .                ,  .       .   : ",       ...       ,      ,     ,      ,     ...    ,   " [2].

"      ,  ,   ,    ", -    " ".      ,                " " - ", ,  ,       ,   ,  , " [3].

    :           .         . .       " ",    ,       [4].    ,      , .. - ,             .     ,    .    , ,   .       ,      XX .,     ,       .      ,           ,    XIX .       ,      .

1  .   .   . . 1. . 174.
2 . :  . . .. 173.
3  . . 174.
4  .   . . 29.

336


  -    ,   " ",       ,     .

  ,        .             ,      .   ,       ,      . 3. ,      , : "       -         ,    ,    ...      ,  .  ,      ,    .      ,              " [1].               ,    ,   ,         ,    ,       .

1  3.      "" //     . ., 1992. . 264.


        ,      .

 ,       ,  ,      .   ,           .

,         .            . ,    , -         .

337

     .              ,        .       ,       ..        ,              ..

      ,            .  ,  ,  , ""    .         ,     ,          ,  "   XVIII ",       .           .       : "  ", "  ", ", ,   "  ..

  ,       .             ,   ,       .

 , ,  .         " "   .        ,      ,       ,   , ,   .   -       ,        .

 ,             .            ,      ,      ,         .       ,   -      .

   ,      :  ,       -             ,      [1].

338

1 .,  , :  .   . ., 1989.   ,     370 ,      ,   ;   " XVII  "           .










  

         .   ,    , -    .      ,   .    ,        . "  ,   ,  ,  " -     ,     .

       ,       .    ,   ..,     ,     .           ,         .  -   - ,     ,  .          .               .   ,  , ,   ,    .      ,     .       ,    .

   -       ,         .

    ,     , ,    ,  .       ,   ,        .     ,    

339

 . "    ,           ,       .       .         " [1].

,  ,   ,  " "           . " , - , ,  , -        ,         .  ,    .   ,    ?         " [2].

     .               .  -        .    ,  -    .

       .      ,     " ",   " "       .              ,      .        ,    , , ,  ,    ,  ..

          .     -   ,    .          ,      .      ,   ,   ,      ,      .   ,   XIX ,         ,  ..      1937 . "   " [3].      :         XIX .     ,      XX .?        ,   ,  

1  ..   . . 154.
2 . :  ..    . , 1994. . 226         .       .   ",  ,           ,   ,   ,    " ( . . 227-228).
3  ..     ? //  . 1990.  8. . 156-157.


340

    (  , -,     ). "   " -   ,    . "    , -  , -  .    -  ,   .   ( 1905 )   .            .   ,       .      .     ,       ,       .          .      ,    .  1905 .          . "  "   "  ".            " [1].      1937 .,      .

      - ,    -      .  (): "                   .       ,      ,         .    ,      ,               " [2].            -    : "        ,        .              -    ,  ,  .      ,   ,        ,             .          ,    ,     ,   .         ,   ,   ,   ,   , 

1  .. . . . 156-157.
2  () .   //  . 1997.  4. . 62-63.


341

 ,      " [1].                  -   : "         ,     ;      ,     .    ,    ,   ,     ,     .    -     .     ,     ,  ,  " [2].

     .. .  ,  "     ;   , ,  " .      " ",     ? "    , -  , -      ,   ,   ,  ,   .       ,    .  ,       ,      ,       ,         ,     ,   .      ,    .     ,          .    ,   ,  ,    .           ,   ,     .     ,   ,       ,    ,   " [4]. ,      "  "  ,  ,     ,  .   ,    ,  "  -          ..." [5].          ,       .       "   ",       , ,   ,    .     .      , ,   ,  .       ""    ,     :    ,    ,    .

1  . . 63.
2  . . 70.
3  .. ,    //  .  . ., 1991. . 17.
4  .
5  .

342



 ,   ,       ,  -    ,  -      .      ,    [1].          .       ,       ,   ,        .    ,    ,    ,    -      -          .

..              .    XIX .  -  ,    .     -    .     :   -  ,     -  ,  ,    ,     [2].

 ,  ,   ,        ,      ,    ,    . "    , -  , -    -  ,      -   -        -   -   ,       " [3].

1 "    ,    ... -   V   . -     ,    ;   ,    " (. :  ..   . . 154).         ,    ,   ""  .
2 .:  ..   . ., 1992. . 81-82.
3  . . 83.


        ,     (  ),    ,      ,  "   ".                :         ,     .

343

 ,          ,       .   : ,   , ,   .

    .        ,          .      ,          .      :       ,       ,    .       :        ,       .         ,    .

         .       ,     . ", -  .. , -    .    ,    .      ,       ,      ,      .                   .                .                , ,     " [1].    , , .     ,   , , ,   . ,        ,               .

1  ..    . . 31-32.


344

  ,         . "...  , -   , -   ,  ,    . ,    ,      " "    .    ,    , ,  ,         ,    .  , , ,          ,   ,    ,  , ,        ,       " [1].

     ,     . "            1920-    1930-", -  .  [2].       .   ,     ,  ,           ,    .        ,       .   20- . ,   -     ,    .     ,   ,     .  30- .      .     ,              ,         .   1930 .  ,     "          ".        .

 1938 .    "   ()",            ,      ,   .  ,   . , "   ,            " [3].

1  .. . . . 31.
2  .   .   . . 2. . 259.
3 .:  . . 261.

345


     ,           , .        .            ,           ,     ,     ,        [1]. ..     : "      ,   , ,   .  ""         " [2].         ,           ,   .

1 .:  ..   . . 9.
2  . . 10. "      ekstasis'a (    )          .                    .       ,         .     ,          .   : -, -  .." ( ).


      ,    (    ) ,          .      ,         , ,    .

        -  ,       ,      .    - ,           .  ,  ,      ,       .       ,      ,  -        -  "  "  .       .                 -

346

,     . ",       , ,      ,    ,     ", -       [1].             .        -           ,  ,     .  , ,  ,   ,   - ,          .

 ,                      ,     . "...        ,                 ,   -,      ,   ,      ,       .         :     , ...          ,   " [2]. ,  ,   ;      , ,    , .         , ,          .

1  .. . . . 10. "          - .      .    ,       .       ,        (  ,  ,      "")     ,       " ( . . 13).
2  . . 10.


347

", ,           ,     , -  . -     ,    ,  ,        , , ;   -           .   ,   ,     ,     -  .  ,     ,    ...      -  ... ,       ,    -   . ,           ,  -    " [1].

      .   60- .   " -",           .       .     :              .       - ,  ,     -  .  ,  ,                    ,  ,   " "        .    ,     ,       ,      .

 ,       ,    [2].              .         : "",       ,  "",   .  " "           -        .

1  . . 13-14.
2 .:  .   . . 22-28.


   ,           .        ,          ,     .          ,           ..

348

    ,          : "  , -  . , -        ,    .  ...    ,    " [1].












      .      -  ,  .        ,     - ,    .        ,                     ,     .      ,       .          ,         ,    ,        ,       .          ;     ,      .   -      ,     ,    .    ,  ,    ,     .      ,  ,    [2].

   -       . "       ,    ,  ,  " [3].  

1  . . . . 158.
2 .:  .       //       . ., 1986. . 36-40.        ,        ..        ,   .           .    ,  ,    - .
3  ..   . . 59.


349

 ,   .   -  ,   -    ,   ,    ,    ,        .      ,    ,    .  "    ,       :   ,          " [1].       .

   -   .  ,   -  ,        ,            .             .    ,   .

    ,           . "          .      .      ,           ,        " [2].     .      , ,   .         ,       .  .       .

  ,   ,      ,  . , ,   -   .  -   ,  - ,  - ,  - .              :  -  ,   ,  ,  .        [4].

1  . . 4-5.
2  ..   . . 353.
3 .:  .   . ., 1982. . 210-214.
4 .:  ..   . . 266.


         :          ()       . ,  -      ,     .    ,         .

350

     ,   ,   ,     .

    ,         .     .  -  (  ,     ,  ),  ( ,    ,   ),  (        ,   ),  (     -     ).

          ,      ,    .      ,  . ,       ,        ;     .      , ,     ,   ,           .

           ,     .       ,      ,     .          ( ,    )  . ,             ,   - .  ,    ,      :        . ,    " ,            ",      ,      .     - -, - ,       ,   , -      ,      ,       .       ,       ;       ,            [1]. ,   ,    ,  ,  ,  ,    .  ,       ,   ,          .

1 .:  .  . . 165.


351

       ,   - ,        .     ,  ,   , -   .      ,    .

    ,      ,        ,       . ,    ,    ,     .

..   ,       : "   ,      ,    " [1]. ,       (     ;      ;        ..),   ,     ,  , ,  -     -    , ,     [2].

1  .     . ., 1979. . 84.
2 .:  . . :  .     //  . ., 1969. . 93.


,    , , , .   ,      .   .       " ".       ,          .   ,          ,  ,    ,        .      ,  ,      -  ,     .    ,  ,   

352

 :     " "         . " ",     " "   , -  ,    ,  ,        .         .         ,    ;     ,      ..

        ,   ,      ,    ,             .          ,    ,    ,      , ..  ,            .     ,       ,    ,    ,     .

     ,    .       ,   .           ,   .

          ,          .       ,    ,    .    . - : ",     !    ...     ,      " [1].

 ,  , : "...  :   ,    ...               " [2].    ,  -,  :       ,     ,          [3]. ,            .

1 . :  .   .   . . 1. . 166.
2  .
3 .:  .  //    . ., 1989. . 455.


353

          ,  , .  ,  -      ,      ,    .

"...  , ,     ""   , -  .. . -      ,                   ,      " [2].

1 ..    ,        ,  , "             ,              " ( ..      //     ? . 256).   " "  "    "   ,    ,    .        ,        ,    .
2  ..  . ., 1991. . 209


 " "     ,     .      ,     ,  ,     ,  .        ,            ,  ,                   .             .

28  1945 .      ,   ,            ,  .          ,    ,      .   ,  1 ,   ,   ,      ,  ,          .     -    -         ,           ,       .  1         

354

    -  -  .           ,          .       16 .    ,  -     ,      .

        ,       ,      .

      ,   ,  ,     . "  ()     ,     , -  ..     ,  "". -     .   ,   ,   , ,  .     .     ,       .       .    ,           .        , , .      ,   ,          .       " [1].

       ,          [2].  ,       ,     ,   ,     .     ,  ""  "",     ,  ,      - ,      -   - .        ,         .        ,     .  ,     ,     "  "         (   ,     )   . "  . ,      - , ,   , -  

1   .  . ., 1992. . . . 39.
2 .:  .    -    .        //  . 1995. 9 . . 11.


355

 -.    ,  , ,  , ,  ,  ,  , ,   .       ,    -  " [1].

.        ,  " "  " ".   1943 .                  ,    .   ,         -       .      ,     .  ,         . ,   , ,            .          .   ,      ,      -.       ,      -.         :        ,     9 .

   ,   , .    :       ,     (1961),        1962 .,            .              ,         .       ,          .

        .  -,     ,          .  ,              .      ,       [2].

1  .
2  .


          " " ( " ")  " ".    ,          ,  "  ,   ,      ".            ,    (    )    .        ,  ,  ,     ,         ,        ,    .      ""  ""   ,   -    ,   -         .

    ,  ,       ,    .

356

   ,      . , ,    ,        ,   ,                 ,            .

       (    ) [1].

1 .:  ..      //  . 1995.  3.          .


          ,   , ,   ,   (,   .. )    .

     ,           .

       .      ,      ,  "",   :      ,     ,   .

          ,    ,    ,         " -  ".

    ,   ,   ,    ,            ,          .

,         ;    ,   ,        .

    ,            ,      -      ,       .

357

       ,       .

   ,    ( ,   ,  )  .

      ,   ,          ,  ,   ,    .

        ,   , ,  (""  "",     ..).

     ,          ,   .

   (, ,   )  .          .         .

    ,       ,     ,  , :      ,    .

           ( ,    ),      ,   ,         .

         (  )      ,  .

        ,       ,   .











  

  . ,          "" ,   ,   .           .    ,  ""    ,      "".       , ,         .

358

     ,          .      ,       -    .

       .          " ",   .        .         -  ,     " - ".   ,  ""  "",       ,        ,    . "   -    ,      ...    ,     ,   , , "",    universitas, - .      ..." [1].

         .  ""   ,     .  ,  ,     ,          (,    ),      .        .   ,                  .

        "",  "",    .. : "                    ,       .   ,    ,   -    .     .         ,    .     ,     ,     , " [2].

1  ..   . . 14-15.
2  ..   . . 97.


359

 ,   ,      ,        ,  ,      . "  ""       :               " [1]

       ,     ;            ..       .      "       . ,     ,    ,       -       " [2].

         ,       .  ,       ,  , ,          . ""  ""        :     ,                  ,    ,   "" .    " "  " "    . "        ,   ""  " " " [3].

1  ..   . . 262. "      .         .     ,         ,    " ( . . 267).     ,  ,  ,         "",  "".     , ,  ,    .
2  .
3  ..   . . 8.


       . ,  -  "  ",  " ",    "  ",   -  "   ".    ,   ,     .

360

          , ,   . ,   "     " [1].

     , -           .   , ..      ,       .             .          : "    -   - ,   , ,        .     ,             " [2].      "" ,       ,          .            .      ,          . " , -  , -       ,     ,    ,  ,    ,       " [3].

 ,     ,       .     ,        ,   -     ,    ,       .            .

    , ,     .   ,    ,   ,   "   "    .   , ,                ,             .      ,  ""  ""              [4].

1  .. . . . 8.
2 . : Russel J.B. Mediaeval Civilization. N.Y. 1968. P. 154.
3 Ibid.
4   ,   , ,   . ,    " "  " ",  ""  "" ,     .        ,     .   ""  ""   "" - "",  "" - ""  ,  "     " { .   . . 245). .  ,     (  ),    ""  ""        (.:  ..   . . 67).

361

      ,   ,        [1].                     .                         ,     .  ,          ,  ""  ""       ,   (, , ,   ..).          (, , ,   ..).

1 "      , -  .. . - ..., , ,    - .             .      " ( .  . . 28).


      .      ,     ,   ,     .           ,  ""  ""        .

          ,      ,      .

    ,     ,          .     ,              .

"...     -        , -  ..     ,  "". -     . , , -

362

  , , , , , , , ,  ,  ,  ,   ..    , , , , ,  ,  ,  ,    .." [1].

     , , , ,  -   ,  -  . "       .    .   -    .   -  .      .     -         .       -  .   -   .              ,   ,      .        " [2].

   :     (     ),     ,        ,    ,    ,         .             :  ,       (         ),  (        -  ),    (  ),      (   )  ..     ,  ,      .

        [3].       ,    .      ,    ,   ,   ,    .        ,  ,      ,     " ".

1  .  . . . .166.    ,    :  ,    (     " "  :          ),   ,    (       ),    ,      .
2  .
3 .:  .   . . III, V.


363

        -     ,               ,   ,   . "     ,         ,   .     ,       ", -  ..    ,         [1].

  -  " ",                   .  , ""  ""     . "   -      ,   " [2]. ""       ,           . " -   , -  .. . -        ,   ,    ,    ,   ,  " ",  " ",  " "  .. -     , -          ...        , -   , "  " [3].             ,     ,   " ", " ", "",           , "    ,     ,             ,            ,         " [4].

1  ..   . . 13.
2  ..   . . 263.
3  . . . . 12.
4  . . 13.


       ,   ,    ,        ,   ,            ,    ,       ,    .

   ("        ")     .    ,      .   ,   ,       .

364

        -             .             . "    ,   , ,   ,        " [1].    ,      ,      . "         ,   , -  .. , -    ,       ,    .         ,      ;   :    ,  ,   -   -  ..." [2].  -    ,       , ,      .

1  .. . . . 88.
2  . . 89.


      ,     .       ,    ;         ;    -     ,           .     ,   ,   .      ,     ,     :        ,          .

    -     ,      ,     . ,           ,       (, ,   ,   ,      ..).

365

             - " ,    ,         ,   " [1].      ,   "              " [2], "          " [3]. ,        ,      "   ".    ,           ,     ,   .  ,     80- . XX .       ;   ,  " ",   ,      .












    

,      ,   , ,   . , -.        ,             ,         ,  - .  , , ,        ,      ,            . ",   ,      ,     .    ,      ,    ,     " [4].      ,       ,       .  ,   ,     ,   ,  ,   .

1   . ., 1983. . 159.
2  . . 156.
3  . . 344.
4  .   . . 61.


     -  , ,         ..

366

,          .    ,       .           ,  ,   .     .    ,    ,       ..        , ,    ..    -  ,     . ,  ,     ,        ,   .

     -, ,             -         .  ,        .     ,    .

                 ,          . ,  ,      ,   .

 ""  ,       ,  "".      XVIII .    ,   .     , ,     ,    ,     ,     .      ,   ,   ,        .        .    ,    ,      .

   ,      ,    :             .          -,  ,  ,   .  -  ,      :  

367

,     XX .  . "  ,          , -  , -   ,      ,         " [1].

-      . "    ,      ,     ,               .            .       ,   ,    ,        ,          " [2].

1  . . . . 60.
2  . . 60-61.


   ,                .    ,   -  ,     . ,     ,            ,  ,              . ,    :    ?        ,        - .       ,     .   ,  ,   .   - "   ",   .  -    .   ,  ,      .    ,    ,               -      "".             .       .

368

       ,      " "      . ,     ,            .  , ,            .    ,      "   "  "     "  ,      "  "          .    .

            ,      .     ,     , ,  ,    ,        ,   ,       .         -    .  XX .    ,   ,    ,        .

   ,              .   ,     ,        ,   -  . ,       ,    ,        . ,     ,    ,   .

    , , ,        .       ,   ,        ,   ,      .

369

"      , -  .. , - ..    -  ;        .     , , , "   ",  nolens volens      .       : "   "  "   ".           " [1].     " "          .     ,  -       ,    : ",        "  ",       ,     " [2].

.   ,    ()     .    ,     .        . ,               .           . ,          ,      ,   ,     .

     : "      , ..." [3].

                 . " , -  , -     ,    ,   ,     ,    ,  ,      " [4].       ,      .               ,     ,   .       ,      . ,  ,  . "          ,      ,      

1  ..   //      . ., 1992. . 298.
2  . . 299.
3  .    //     . ., 1983. . 245.
4  . . . . 242.


370

 ,      ,         " [1].     , "" ,     , , ,  .

      .          .  ,       ,     ,       ,           .   ,     . "    :    ,    , ..    " [2].          .      (,      " ")         [3].   ,    ,     ,    ,     . "       ,       ,   .  ,     " "            " [4].         : "...     , ,      -  . ...    ,  ,      ,        . ,      ,        ..." [5].


1  . . . . 242.
2  . . 246.
3     ,     1917 .         .  ,      :         ,          , ,      ,   .        ,        ,   -     ,   . "...       ,    .           " ( .     . ., 1992. . 2. . 129).
4  .    //     . . 246.
5  .     . . 2. . 386.


  ,  ,  . ,   ,      . ,        ,     ,  ,     , ,  .        ,  ,     .  ,    

371

,   .   ,       ,       ,       .              . "        ,        ?" [1].      ,    "   ,  .        ,      .      - ,          " [2].













 

       :          ,           [3].

1  .  . . 278-279.
2  . . 334.
3 .:  .. ,       //      . ., 1996.


             "",  "", -  ( ),  (, ..  )    (""   ).   ,              :        ()   ,   ?           ?

          .    II  ,            .           .  -    (,   )    - ,  -,     ,  -  .

372

      ,      ,      - , ,  ,     .    , ,   ,            ,            .

               .        .       " ",    ,        ,  ,         .  ,  ,   ,    .   ,    ,      .   ,   ,  ,      ,        .

     ,    :       ;   ,    ,       .          ,    .   .   ,    -  ,    ,      : "     ,      ,       " [1].

 XIX .         .    ,     ,              . ,     ",  ,     " [2],  ,  "      ,      " [3].     ,   ,   :        ,    ,   "   " [1].

373

  ,        - ,         -         . "      , -  , -    ,     ,  ,  , ..    ,   ...  , ,  ,  ,  .     ,      ; , ,   , ; , ,    ,       ,    .  ,   ,   ,     ,    ...  ,   :    ,     ,      ,           , ..    ,     " [2].   ,     ,       ,  "     ,   , " [3].

1 Bohme J. Mysterium magnum... Cap. 7. . :  . ,     . ., 1914. . III.  , , , ,  ,  , ,  ,  .
2  ...  :   . ., 1977. . 2. . 243.
3  .


    -  ,         ,  ,  .        ,      .

  -   ,            : "       ,    ,    ,        " [4].        ,          ,      ,        ,     .  ,     ,           ,      .


1  .
2  . . 241.
3  . . 242.
4  .  ,    ,        . .:  . . 328.


374

    ,     ,    "   ,    " [1].    ,          -,      .

            ,        ,   : "... ,        :     , ,              .          ,    .      ,                        " [2].

     .        . "...         ", -   . "      ,   ;  - ,  ,   -     ,    ,       , -   " [4].

1  ... . . . 2. . 246.
2  . . 287.
3  ... . . . 1. . 489.
4  . . 488-489.


        -.     ,        ,       ,         "",  "",        .   ,  ,     . .   ,             ,  ,    .    , , ,           :   ,     ,    ,          .

375

    -             -     ,    ,  ,   ""  ""    .  ,  -,    ,  -.   -      .         .        ,       , -     ,   .

                       ,   "  ".             ,    .  -          ,      .    ,   -  ,  ,           :       .     -           (     " ,   "  " ";   ,   ).

 , ,          ,     ,           ,          .           -;     -.            ""    :     "" - -.             "";  ,      -  , -  "".          .              .

376

     ,  , ,  ,       -.

    -    -    :

   /   /  
   / - / 
   / - / 
    / - /   












               ,        .

         .     ,         ,      ,          " ,   ".

                  XIX . [1]   :          XIX .   .             

1    " "   " "    ,         ,    .            .

     -     .      11  1941 .    " ", , ,         ,          (.:  .     . ., 1991. . 2. . 290).

377

,       ,     , .  ",  "     . ",   ,    ",     ,         .  ",  ",  ,         ,        .  XIX .  ,          ,      .          -.                   ,        .       ,       ,    .

       .             ,     -      ,           .

     ,    ,        ,      .            ,  ""             ,          .

 ,           ,     ,  - . ,     " "  " ". "...       ,      ,     , ,  , ,    .             ,        , ,                .       ,        ,            .          ,      " [2].    : "...  ,   ,   ,     ,       , , ,      

1 .:  ...   . ., 1974. . 2. . 208.
2  .    .    . . 214.


378

;   -              ;                .   ,   ,             " [1].  ,  ,             ,    ,   .         ,         ,  ,   .        ,                 .

 ,     ,    : "...   ,     , ,   ", , "    ,    ,    ,     " [2].      " ",   ,  ""  "".         "",    ("").   ()  ,       ,        . " , -  , -   ,       " [3].    , " "  , ,     .     "",   ,        ""  ""  .

1  . . . . 215.
2  ...   . . 2  208
3  . . 261.


     ,       70-80- .,       "",  - "".     :

-   , ,                ;

-  ,  , ,           ;

379

-     ,           (       );

-     ,   ""  " " ,  ;

-   ,   ""  "" , ,  ""  ,     ,        ,     ,  .

     : ",      ,    ,     (" "),   ,  ,     ; -  , , ; - " ";    ; -    ,  ,     ,             ;   ,       (       ), ,  ,    , -    ,    ( )   " .

 ,  ,            -,           ,          .  ,        " ": " , -  , -  ...     ,     ,  -...      :  -  ,  -  ,     -  " [2].  ,      ,     ,          " ". ,     ,   ,     ,          .  ,      -              .


1  .. . . . . 26. . 55.
2 . :  .   .   . . 1. . 175.


380

   ,  -       :  ""  "",  .       ,       (   )  ""    ,      [1].

           .  ,   ,       .     ,   ,  : "...     ,         , ,    ,   ,  ,        " [2].     ,    ,         .    ,  ,       ,  ,    ,  , -  ("", "") .      ,             .       .      ,      ,           .      ,    ,   -   ,     ,  ,    .

1      XX .   . .
2  .  . . . 47.


     :            ,       ,     ,   .         .    ,    ,     .   -     ,      ,   . ,      ,  ,     ,              ,    ,     .

381

   (,   , "") -      -     :       ,   ,   ,     ..          .         ,     :          ,  - ,   - ,  - () ,  -  ,  -    ..    "-", "    ", ",  "    ,      ,      .

   ,             .    "1984".        ,   -  ,      : " -  ", " -  ", " - ".      "". ..    " ",          ,         : "      ,      ,     ", "      ,       ", "...    ,       ,   ,      "  ..

", -  , -       ...     ,     ,      ,    ,  ,  .  -  ,     ,      ,     .        ,   , 

382

,     ,    ,       ,  , -    .    "",    .    ,  ,    ;     -      ;    ,        " [1]. " , -   , -    ,      ...          :    .        " [2].       -     : "    ,     ,     .             . ,      ,     " [3].

   ,        ,   ,    "".  ,      : ,   . .        : "-,  : "  ".  - .       .     ,  ,       ,   : "  ".  - .       ,    ,   -  . ,    ,   -  ,     .  - .      ,      ,       ,    . ,    ,    ,    ,      . ,                   ,   " ".       ,       ,        " [4].

1  . 1984. . 201-202.
2  . . 203.
3  . . 202.
4  .   . . 2. . 247.


383

          : "   ,        .       .  ,   ,    ...     -       " [1].

       . "  , - , , . , - .     ,   ""   ,     "" ,    ,           - .           ,      " [2].         -           -              . "   ,     ,    ,  ,       ...     ?     ,          ,    .             ,    .      : ,    ,   ;  -   ,   . ,    " [3].

1   . . 48.
2  .  . . 48. " ,   ""        ;      .  -    ,      " ( . . 49).
3  . . 48-49.


                 .     .    ,                 .            ("") -

384

  [1].    -        ,     ,  ,         -    ,      - ,    .   ,    ,          ,         ,    ,             , , ,      ,   ,   ,    ,        ,         .           -       ,  ,   .   ,           .

",     , -  . , -    , -   ,       ,    ,       ,  ... ,  ,   ,            .             " [2].              ,     ,             .

1 . ,        ,   .         ,         ,    ,              .       "  ": " -     ,            ,         " (  . . 158).
2 . :  .   .   . . 2. . 347.


385

   ,        ,       ,   . : "...        ,   -   -  .        ,    () ,   .           ,         .    - .     ,     .         ,   -  ,   .      -     ,     .    :   ,   -  ,  , ,   -  ,  ,  -   " [1].












  

            ,        .           , ,    .             .

     , ,   ,         ..       -     .      ,      -        ,   ,   ,    [2].

1  . 1984. . 199.
2              -  .     ,     - ,   .


386

"..., -  .. , -      ,    ,   ,        " [1].                -   : "     ,          ,    ,   ,   ,     , ,  ,           ,      .        ;     ,      ,    ,       , -          ,   ,      , -     :           ,   .         " [2].

1  ..    . . 323.
2  . . 283.


    , ,  , ,     .        ,   ,    ,   ,   .          ,     ,   ,   .     -                  .        "" -        ,    ,  ,  ,     .     ,     :    ,      . ,     "  ",             .   ,   ,    ...

      ,       , ..,   ,  . "  , - , , - (), -   ,  -         -      ;  -      ,   ,       ;    ,     ,  ,    ,      -

387

" [1].          ,  ,    .   , , " "  "   "  "4 -  "  "4    ",      .  ,   ,      .         ,   ,   ,   .

      .. ,      ""        : " " ()   ",    ,    : "  ,    " (: "   ,  -"). ...  " - "        .         ,     " ,  ",   -    -    " ,  " (  , ,        -   ). ,    "   "       , , ,     ,      .     ,      ,  -, ,   ,      ,  - " [2].          .    -   ,       , "  ...      * ,  ",    "" ,  " -  ,           " [3].

  ,    , ""  ,  , ..  .

 ,  ,   ,   .       ,  : "  ,    ,    -    " [4].

1   . . 2. ., 1969. . 1. . 609.
2  .. .      // . ., 1990. . 310.
3  . . 311.
4  . . 312.


        ,        "  "  "  " .       " () ".     ",       ,   -

388

    ,  ...  "  ",    ,    ,  ,            " [1].    ,       . ,       ,      : "         -    ,   ,   ,   ,   ,   , -         ,   ,         ,    -             ,    ,       ,          .        ,      ,    ,  ,    ,           " [2].

"" ,  ,  ,           "   "   " ,     ".  ,     ,     .     ,  ,               ,  "" .    ,         .

     , ,    " "  " ",   - " ": " ,            , , ,  " [3].        "   - ,  - " [4]       .        " " ,        , ,  "  -        ".

1  .. . . . 312.
2  . . 315.
3  . . 313.
4  . . 329.


389

      :      ,     . ,    " " ( ), "", " ", ",      " ()  ..,     .   ,   ,  .  ,         :            .

     . -,                         .   ,     , "    " [1].

1  ,    ,    XX  . ,  "  " " ". ,  , "   ,           .  -  , ,    ,  ,   ,      ,               .       ,              .         ,  ,    ,  " "     .       ,      ,    .  -  ,  -  " ( .    .    . . 213).    ,        .     .


  ,   ""  ,   - ,      .        .      :             .    ,       ,      , ,   ,  .  ""      .          ,     ""         ,     .

390

-,       ,         .   ,        ,      , ..   .      ""      .    -        :        ,        .

,   () ,       [1].      ,      .            .       ,   ,        .  ,        ,            () .

   [2]. "..., -     " ", -          

1   X.  ,  ,      ,  ,           (.: Scholz H. Zarys historii logilci. Warszawa, 1956. S. 9).        .  ,        .
2       - .              " "  80- .         ,            : "...     ,              ...        - .             ..." (  . ., 1983. . 157).  "  "       .   ,     ,     ,           .        ,   ()           "  ".


391

   , - ,     ;       ,       .             " [1]. ,   ,   ,      : "!" [2]. ,    .   "    "  "     "   .   ,       .    ,         .      ,        .

    :   ,  ,      . ,   .    " "   " "  "      ": ",    ,    .    ,       ".

. ,   ,               : "    " [3].        " ", ..  ,         [4].

    :       ,   .    "    " [5].     ,      ;          .

1 . . ., 1949. . IX. . 241.
2  .. . . . . 29. . 232.
3 .: Schopenhauer A. Will in Nature. L, 1878. P. 7.
4 .:  .     . ., 1992. . 46.
5 .:  .


 ,      , , ,   .        ,  ,     .      ,       .       "  ",        ,       .

392

  ,  ,     ,   . ,   ,          ,      .                 ,             .    ,  ,           .       ,     ,         .

          ,        .   ,              .         ,     ,       .

 "    "   :   .    : "   ;   ; ,    ".  -  ,  (   )  ,  ,    .      ""   :   "   "  ""  ""             ,     "   ", ..  .    : "     ;  -  ; ,    ".   "     "       ,     ( )   ,  , .       ,   .   ,    ,   ,   .        -

393

,     ,  ,  ,     : ",    ".  ""     ,    ,  ,      (" ")  [1].

1 .:  ..   . ., 1997. . 5 ("  "). . 6 ("    ").


       .       ,   -   .    :     .   :        ,       , ..    .   -         ,      ,    .

  -   () ,         () .      ,  ,   .    -   -       ,     .          :     ,    ,    .  ,  ,  ,         ,    .

      ,   ,       XIX .,    .   ,       :    ,       ,       .          ,    .  " "      .       ,                  .         , ,   

394

,   ,    :   .    ,   ,     ,    ,      ,       .  ,     ,    ,      .   "",   ,      ,       .             .

   -      -     .       ,             ,      .          ,     .      - ,      ,      .       ,        ,        .     :            .        ,     .     ,       ,      ,  .

. ,    ,              .  ,         ,         ,        .

"...       ,                    ,    .        ,         " [1].           ,       -

1  .    .    . . 281.


395

       .        ,     -          . ,           . ",                ,        ,    ,             .  ,           " [1].

,    ,  ,      ()         .       ,    .  " " ,  ,  ,  ""        ,  ""              .

             . .  ,     ,    ,      "S  ".     ,     ,     . "...           ,        ...  ,       .      ,     , , -  ""  " ".              ,    ,      . ,  ,    ,  ""  () ;  ,   ,  ,    " [2].    ,       "S  ".      : "  ", "     ", "  ,  ", " ", "   "  . "     ,   ""  " ", .. .    ,      ,   ...  ,  ..       ,   : (S)   ,   .  ,  ,    ;    ,    . ,

1  . . 282.
2  .  . . 174.

396


   :  (  )  ,      ..,     ,      ,    ..       ""  " "     ,     " .

   ,  ,   ,        ,  "".      ,                 ,    .         ,            ,      .    :      ""  "",  ,   ,  , ,     ,   .  ,     ,          ""   ,  ,     ,              .          -  ,        :             ,   ,   ""    " ".

         ,      ,        .     . : "  -   ,    -                   ,       .     , ,  ,         .        ;  ,     .  ,         ,     ,       [2].

1  . . . . 175.
2  .   . . 591.


      .         - .        " ", .. ,        .       , 

397

, ,             . " ,    ,            ,      ,       " [1].     -  " "  . "           - " [2].  ,    ,       .       "  ,       ,       " [3].

 ,        , ,  ,   -      .  ,     "      " [4]. , ,         ,   ,    ,   ,           ,    .

1  .
2  .
3  . . 591-592.
4  . . 591.


      .      ,       ""   ().  -   ,     .       , ,    ,     .

     .          .   , ,    ""    .

398

.  ,        ,  "          ,        ,  " [1].   ,  -   , "  " [2] -         ,     ,      .       . .  ,        "  ". "        ,        ..." [3]. ,        , , ,    ,     ,      ,   .         .  ,          .

1  .   . . 2. . 245.
2 ,  .  (. - ..).
3  .    .    . . 222.


   - "", ""  .. - ,      ,    .             ,   .         ,                .             .

           ,       "".

    -   ,                     .        ,       .          ,           .           .      , ,

399

,    ,     .  ,          -    ,     .   -      ,  ,  .    ,   ,             .

    -    ,                 ,    ,      .  ""    ,        .  ,         , ,     ,        [1].          ()  .      ,       .    ,  ,    ,     .      ,          , .. .      ,  ,  -,  , .. .

       , ,           [2].      ,            .   ,   ,          :    ,    ,    .

1 .: . . 127-128 , 135 -136 .
2 "...            , -  . , -  ,    .  ,       ,       ,       " ( .        // . - -, 1995. . 559).


400

   .         [1].  ""        ""  .  ""         ,        :        .  ,              ,    "---" .    (  )          .      ,      ,   ""     ;       .           ,             .        ,      .

1 .: Rescher N. Dialectics: A Controversy-Oriented Approach to the Theory of Knowledge. Albany, 1977. . :  ..   " "  //     . ., 1987.


            .      ""       ,        .

          .                .  , ,       ,     ,     .              ,    ,  .

       .     .          ,    ,   ,   , " " ( ), -     .         ;       ,  , , ,   .  ,      ,         ,      .




401










 ,      .    ,  , ,               ,    . ,   ,    ,   " ",     ,        .  ,             :        ,        ,   .

"    , -  . , -     ,            ,      " [1].

1  .        . . 551.


 ,   -   , .    ,     ,       ,                   ,   .     ,         ,   ,      .         ,   ,    ,               .

       :   .                   ,   -  ,      .

  ,        ,       ,    -  -,    . ,        ,       ,    ,                 .

402

  . ,          ,  ,   ,     . , -  ( ),      ,      . "          ,     .      .  ""           ,       :  ,  ,    ,  ,    ,      ..  "" ,      ,   ,  ,    ,       .." [1].

1  .  . . 93. . : Bochenski J.M. Dcr Sowiet-russische Dialektishce Materialismus. Bern, 1962; Diamat. Schtutgart, 1968.       ,              .         .      ,    ,  ,  ,  ,         -      -   ,     .       .      ,     ,   ,  ,      (.:  .  . . 94).


       -     :

  +   ( ) +    
  +   +   


403

         .   -    ,     .   ,                -  ,    ,  ,      -  ,  - :   -      ,   -    .           ,      -   , ,  ,  .

,       ,    . ,            .          ,        ,       .        ,         .   ,            ,          -  ,  ,  .        ,   ()        ,     .

          XX . [1]        ,          .        .     ,           ,      .        :      ,  ,   ,      .


1 ., : Schutz A., Luckmann T. The Structures of the Life -World. Evanston, 1973. Ch. 1.     :         ;                  ;      ;  ,   ,       ,   ; ,  , ,     ,     ,        ,  ..


404

"    " -         ( , ) ,     .     ,    , .     ( -) , ..   ,      ( -) . "       ,    ,    " -    ,              .

   ,     ,      ,  ,    ,  .     -   ,      .

 ,   ,   " ",       ,     ,      .         ,           ,      ,  ,       [1].       ,      ,     :

1  ,        ""   ""    ,    "    ,     " ( .. . . . . 18. . 56).

 ,   ,     ,    ,   ,       ,  ,  , .     ,  ,   "  ", ,   ,             .     ""         "  " (.: Ta .).

405

  +      +   
  +      +   (   )


              :


*** /   /  / 
   /       /  ,     /  
   /       /  ,      /  


    (-)    ,      ,      .     ,    ,     ,   ,       .

   VI .       ,       .     :

-       , ,  ;
-         ;
-    ,      ();
-     ,         .

       ,    :

-       ;
-              ;

406

-         (  );
-     ,           ;
-      ,   ,    - , ,  ,   ("").


             -  ,       -.           ,        ,    ,    .                   .            ,         ,         .

         .         ,        .              .  ,  ,    ,   ,      ,     ,              -  .

      -            .        ,     .   ,  ""  " ", .            .

            .         , " ,     

407

" [1].    "  "     ,        .    ,   ,   .       ,   ,      ,          ,     .

    ,          .  ,  ,  ,         ,    .                    .   ,        ,   , , ,  .

"   ,   , -  . . -   ,           ( )     .    ,         ,       ,   "" , ,     ,  ,     .   ,               " [2].

1  .  . . 89.
2  . . 89-90.


         .               ,   .      () ,           .  ,   1908 .,       ,   ,   . " "      -,  . ,       .        1925 .,        .    - ,  "" ,  ,      ,       .

     , ,   .

408

 ,    ,                          .           ,    .        ,   , ,  "".          ""  : "      .        ...    -   "        !" [1]. ,    ,     "",  -     -     .       ,     .

         ,        .  ,       ""  ,  "  ""   "  ".     " "      ,  ""    ,  ",   "",              " [2]. ", -  . , -           ,   , ..   - ,     ,   " [3].       .       [4].

      ,    ,  ,   .  , .   ,     -      : "...   " [5].

1  .,  . . . 23. . 11.
2  . . 33.
3  .     . . 2. . 386.
4 .     ,   ,    ,       : "   ,   ,         -     ,    ,     .             : ,  ,      " ( .   .   . . 1. . 33).
5 A Handbook of Marxism. L, 1935. P. 374.


409

.  ,  , -      ,   : "  ,    ,         ,       " [1].

      ,    ,        ,    .           -,       .    .. , . -             -    . ,   -    ,        - : ",        ,    -    ,    "".       ,        ,       " .   , "  ", , ,        .  "",  ,     : "   .      ,  " .          -,   ,       ,    -  ,   ,        .

"    , -  , -   .   ,        " [4].  ,       ;  ,    ,  ,    .   ,             ,       .    ,      ,    ,        ,       .

     . ,       ,        [5].     

1 Laurat L. Marxism and Democracy. L, 1940. P. 226.
2 Sartr J.P. Critique de la raison dialectique. P., 1960. P. 276.
3 . 1947. 23 .
4  .     . . 2. . 393.
5  ,   ,        ,    .            ,     .       : "       ,   ,    -         ,        .       ;         ,       .        ,    " ( .,  . . . 20. . 97). "   "      -               .
   ,   -   ,    .    ,      ,        ,   , ,   .


410

 , ,   ,    ,  "            " [1].

  -        80- .,    ..   ""  " ".  , ,    ,   -  ,    ,        .

" - ,   , - , , . , -    -     .     ,         " [2].

   .. , ,               . "   , -  .. , -      ,        ,    ,        -  -  -.           ,      30- .   -   "",   ,  ,       .    ,         ,  ,   , 5  , 21   , 5  , 5 -   ..

" ",    ,        .  ,   ,    .      ,    ,  , -    "",   ,    ,    ,   -    -   " [3].

1  .,  . . . 23. . 22.
2   . ., 1988. . 651.
3  . . 500.


411

 ,      ,         80- .         : "  ,      ,   -   ,    ?"              ,     ,   ,     .      ,      , ,         ,    ,     ..      ,         .       ,     ,    ,     .

   ,       ,           30- .,   80- .   .        :   90- .     .

.  - ,      ,       .    ,      ,       ,  ,   ,     .    ,        ,    ,  ,  ,      .   -  ,   -   .  ,     ,        ,     .

       : ",  ,     ,       ,           .   ,   ,       .      ,      ,   ,      ,  :         ,           .         ,       .   , ,  ,   ,          ,     .    :    ,   ,   - .  , ,     " [1].

412

       .          ,    ,       .            .

       ,         .       .           ,      ,    ,  .       ,   " "   .       ""       , , ,    ,   -       [2].

1  .   . . 2. . 261.
2 " 1904         ,    .    -        ,    .          .       .  ,             .  -             " ( .     . ., 1993. . 71).


  -   ,    ,     .   30- .        .   ,         ;           ,  . ,   ,       ,   -     .

413

    -    :

-  ,      ;
-  ,    70- .             ;
-   ,        XX .      ,      ;
-          ,          ;
-  ,        (" "),     "  (   , " ") ".

      ,  .   ,   ,    , , , " ", " ", " - "  .      ,           .        ,   .       (    ,  )   ;     (     );     ,    ;                  ,      -              [1].          -    ,       ,     .        ,           ,    . "          -


1 .:  .  . . 198.

414

,  ,     " [1].

     -       .











    

               . ,      ,     ,     [2].        ,  ,    ,      ,      (, ,   ).    ,    .     -         [3].

1  . . . . 198.
2 .:  .   . . IV. . :  ..  . .  2.  2 "   ".   ,      ()  ,      .
3    ,  "", ..    ,          ""       .           : "     .   ,    ,        ,                            ,     .      .     (  ,    ,    )  X  ,     Z,     .             ,      Z,    ,       " ( ..  . . . . 149).


       ,           ( ,    ,     ).      ,          ,   

415

   ,    .       ,    .     ,   - ,           .    ,       .      "",   - " ". ,     ,    ,    .. ,  " ".

           ,   ,      .  "      ,           .      ,      .  ,  ,    ,      " [1].  , ,  ,       .    -    ,   .         ,  .   "" - ,             ,     " [2].    " "    "  ", "     ,     ,   ".  , ,   ,      ,   ,    ,    .   (.    "") ,    ,         ,       [3]. "     ,  ,        ;  -    ,      " [4].          .

1  . .  . . 53.
2 .:  .  . ., 1993. . 15.
3      ""            : "    ,   ,              ,       .  -   :     ".
4  .  . . 62. ,  ,      ,      , .      : "          ;  ,   ,   ,      * ( ).
,   ,    ,     "  ",      .     ,    ,        ,   ,    ,   ,           . 

416


 , ,    ,  ,            -         .      ,          . ,   ,      . "  -   " -    ,  ,        ,   ,   ,  ,      ,   .

                ,   ""     .  -   ,    . ,       , ,  ,   . "    ...     ,    .           ,   ,        .         ,   , , , , , , , ,  -     ,        .          .         ;   ,   ,   ,    . ,   ,      -  ,  .        " [1].

417

     ,    ,  ,         [2].     ,         .

,               ,   30-40- .,  ,        .      .

 1946 .,   .      ,      ,        ""     ,     , -  ,     ,  .      " ",           :   , , , , .      -  ,       .      ,       ,         ;      ,  ,          .

  ,     ,   ,   .

 1935 .,    ,       , , ,   .      ,     ,  "               ,    ,  xpa     ,      .    -       -    ,    .         : " ,  ,        ?" , ,   !          ,    ,           " [3].

    ,    " ": "           .    ,           " [4].

1 . 1984. . 44-45.
2                ,   -     .
3 . :  . . ., 1994. . 145.
4  . . 179.


        .

   ,             .

418

          ,              ,   "" ,      ,       ""  ..

            "",    .        ,       .

    .          ,         .

  ,          ,   -  .

     , ,  -   ,   " "     ,           .             ,        .             ,      (),      ,       ().           ,       .

 -       - ,       ,      ,    -              ,        .     ,            : " , -  . , -  ,        ,             " [1].

1 .:  .   . . 128. . : . XI.


419

           ,    ,              .        .          .

       ,      .       ,       ,   ,   -    , , ,      ,  ,  ,  ,  .     ,       ( , ,      ),   ,  ,   , - .       ,   ,   , -      .     ,      -    (    "").          ,   ,        ,    .

 ,  ,          -           .

    ,   ,        .          :

-    ,       ;
-             , ,          ;

420

- ,  ,         ,       ;
-      ,     , - ;          ;
-       ,    ,            ;
-     ""    "";
-            ,  " "  "";
-              .


 ,     ,   ,     ,   .          .












 6
  

   

       ,   ,        .       ,    .          .        ,    ,             .

           ,      ,   ,    ,    , ,   .

  -  ,           ,    .        ,  ,  ,   ,    ,   ,   , .. ,    .           " ",    " " [1].

1    ,  , . ""   "" ,    .  ,              ,    . ,   ,   ,       ,  " "  "" (.:  .   . ., 1992. . 12). ""   "" ,     .

422

           ,   .         ,        .       -       .  ,       ,    ,        .  ,            .   ,     , -   ,  ,     .

    , ,   ,    ,            ,      .  ,     ,  .                . "   , ,       .  ,   ,      .       .                " [1].    : ",       , , . ,   -    ,      .     ,    ,     . ,       .   ,     ,     ".

1  .   . ., 1994. . 501.


 , ,      ,    (  )   ,  ,     .    30- .    ,       .

ø ,             ,   ,    , - ,   ,       ,        

423

.      ,   ,      ,         . ,     .    ,       .       ,    ,    ,        ,        .            ,     .  -    ,      ,    .

"      , -  .    , -      ,    ,    .   ,       ;        ,          " .     .       .          .        ,    ,     .           ,      . "-  ,   ,     ,      ,          ,     ,        " [2].

    .    -     -       ,   .       ,      ,     .        . "    ,   ,        .    .      ...    , ,      1411 .      ,        ,        ,   ,      . "    ,      ".     ,                    ,     -    .          ..." [3].

1  .  . . 7.
2  . . 8.
3  . . 9.


424

  ,    ,   ,    .  ,        ,   ,            . " ...     1429 .     .            ,      ...      ,   ,        -  ,  ...      ,     -      , -        " .              ,     . "     ,     ,         -   ,  ,         " [2].

     .            ,    .

"            ,           ...        ,               :    ; ,     ; ,     ; ,        " [3].            . "   -          " [4].

         .        ,      ,    . ,   ,  ,   ,       . "  ,    ,  ,        ,        ,   -        ,    . ,    ,       " [5].        ,       . "         ,  ,   ,      " [6].

1  . . . . 11.
2  . . 12.
3  . . 15.
4  . . 21.
5  . . 24-25.
6  . . 25.


425

      .         , , , , ,   .     ,   ,     ,   ,         , ,   ,      ,     .         ,     :  , , , ,    . "  .      ,  - :       .  ,  -   .      ;  ,       " [2].

                [3].

"  , -  .      30- ., -           ,        .      :  -  , ,     " [4].

2  . . 33.
3      .   ,     ,      ,     ;         .      :    ,      ;        .
4 Amold T. The Folklore of Capitalism. New Haven, 1937. P. 41.
.        : "           " ".     -   ,    .          .      ,   .    ,   -  , -   ,    " ( .  ,  ,   // . 1997. 15 .).

426

           .      ,       ,  .      ,     . "   ,  -  ,       .        ,            .     :    ,   ,      ,    .     -     ,     " [1].   ,      ,        ;      ,         .          ,        .  ,      ,     .

          .           ,    ,       [2].  ,     .  ,    ,     .         .     ,   :       ,     ,  ,   ,         ,        .            [3].

1 Neuman S. Permanent Revolution. N.Y. 1942. P. 41-42.
2  ,    1920 .,                   ,      " ". . ,     ,     .      30- . ,         , , ,    .      ,        .
3 ..           : "  ,        (,   ,  "  "),      (   "",        ), -    ,       ,   "",    .  "  ",      ,   "!",     ,       ? - ""   "  ") , ,    58- : " " (       ""  ") ( ..      . ., 1998. . 451).


427

"   , -  . ,     20- . - ,  ,   ,   ,    ,   .   . ,     -    ,     .         .    .       .        ,           ,     ,     ...      ,         .     ,  ,  .        .   ,      ,    ...              ... ,     ,       ...        " [1].

  30- .      : "  ,  ,  .    , ,   ,    .   ,  ,     .           . ,   : ",    " (. )" [2].

1  .  //       .  . ., 1996. . 179-180.
2 . 1990.  29. . 16.


 1932 .       ,      ,     .   ,     ,            ,    ,   

428

 ,    , , ,       "-" [1]. " , -   , -    ,    ,  "     ,   "  ,       , -    - " [2].   , ,  ,   ,       . "  ,  ,        .        ,      ,       -  ,  ,      " [3].

   ,     ,     ,         [4].   -  ,       ,                  .  ,        ,          ,      [5].      ,       ,   ,   .     ,                -   .

429


1 .:  .   VII     //    . ., 1932. . 3. . 208-217.
2  ..,  ..    (  ) //    . ., 1989. . 316.
3  ..    // . 1989.  11. . 52.
4 "     , , ,        ", -     .  ( . , ,  // . .:  9 . ., 1962. . 8. . 351).  ,   ,  ,   .     ,    :  ,  , -    -   . : ", ,   ", -    ""     .
5 "        ,      ,   ,    , -  .    ,  ""       60-70- . -      ...     ,  ,      ,   ,      .            ,       ,    .      ,           .   ,     " ( .  . . . . 9). ,      " ",  ,     30-40-,    50- .


      . "  ,  -  , -  , -     ,   " ".   ,    ,    ,     ,   .      ?  .     "".         ,     ?    -    ,  ,  ,  ,   .    "" [1].

 ,      .     ,    .  ,         . ,    ,    ,         .          .       ,      ,   . "   , -  . , -         .     .    ,       ,      .             .     ,       ,      " [2].

1 - :  .  . , 1957. . 10.
2  .   . . 228.


             .                 .          .         .

  , ,    ,    -  ;     ,          .        .   ,       .

    ,    ,   , -      ,     , -        ,         .         ,                    .

 XX .         ,     .    " ", 170  .

430

       ,      . 110  ,    ,     .

   1917-1987 .   62  ,    (1949-1987) - 35 ,   (1933-1945) - 21 ,   - 2,2 ,        -  1,6 ,   - 1 ,   - 725 ,   - 435 ,   - 198   ..   23        110,286  .   ,     ,  .     - 42,6  .      - 37,8  (  1923 ., ..    ),  - 20,9 ,  - 4 ,   - 2,4 . " , -     , -  ,       .   (   ) , , .   ,        -  ,  ,  ,  -    "" - ,   ..      ,   ,    ,    - ..." [1].

1 . :  .    110   // . 1997.30 .
"      ,    ...         .      ,   .      ,  ,     .    .           ...   ...     .     ,     ""       .  ,    -  ,   .      ,     , ..." ( .      //  . 1997. 5 .).


,  ,      ,      .      ,         ,     . ,  - ,        ,    ,    .    . , ,   ,             ,      ,        :     ;    ;    - -     ;    ,        ;           ;    -    ,  ,       ,  ..     ,  . , -      [1].

431

 30-40-   50- .      ,  ,       -     ,     ,       .       ,           [2].                    ,             .                [3]. "   ,    .   

1 " ,    - ..           -        .     ,      .       ,    ,     .          ,  ,   .       ,  " ",      ,   ,     ,      , , , ,     .       ,  ,    ,  ,     ,    ,          .      ,   , ,      ,  ,       ... ,    , , , -      ,  ,      ,   ,  . , ,  ,               ,     " ( .  . ., 1992. . 349).
2 .:    .   . ., 1991. . 44-45.           -      .      .  ,  .  " "       1956 .,   .
3   ,    ,            .     ,       ,    ,    . . .       " ",     ,        (.:  .     II- ,   . ., .. . 42).

432


   ,    ,  ,  " [1].      ,       .      ,    ,   ,  .

       :

-   ,       ;
-   ,      ,      ;
-    , , ;
-     ,     .


 ,                [2].         .  ,    -   -       -         [3].

1  ..    . . 336.
2 .:  .   . . 15.
3             ,  . :
    ,
 - ,
 - ,
 - .
   
  .
( .  //   :  2 . , 1982. . 1. . 348).


  ,       ,   ,   ,     ,   ,  ,    .   . .    " "  " "            : 1927-1931 .,    .       .   ,   .     ,   ,    .            -  .      : " , ,    -    .     ".    ,      .        ,    ,      ,   " " .     . ,     ,    : "   , 

433

            : "      " .   ,   " "     30- .    .  ,       ,         . ,  ,      30- .: "              .   ,      .     .       - " ..." [2].   " " ,   ,  .     ,       .       . .  ,             :        ,     "  " [3].

30- .        ,        .

 ,      ,          ,      .  .        ,   1936 .   1937.          .         .    ,        :     .   .   1941 .       .      ,     : "... ,      . !       ,   ... ,    -     ? ...    ,             ,    ,   ,             .    : ,   ,    , -   -      .   500        ...   ... ...     -   . ... ...".      1938 .  1942 .       [4].

1 . 1990.  3. . 17.
2 .:  . . 18.
3 .:  .
4 .:  .   37- //  . 1995. 6 .


 ,        , ,  ,  ,     .         ,   -      ,   -         ..

       ,         .

434

   .   ,  ,       .      ,      .         .          ,    ,         ..         .

"     -    , -         50- . -     ,   ,   ,  ,      . , ,    ,        .        ,     ...   ,   ,  ...    ,     ,    .     ,   ...  1948   ,    ,     .     ,    .  1948 ,   ,                .        -  ,  ,     .  1950      .     ,      .     ,            .      ...  , ,   .     .  , ,    .       ,        -  .           .   ,                " [1].

1  .    // . 1996. 14 .


435

                .       .       ,     .    , ,    ..     ,   : "    ..."          ,      .             .       [1].          ,       .

,              ,    ,   .             .










    

     ,       . , ,            ,        .          ,      .          ,     .

" ,          , -  .    . -   ,  ;       :    ,    ,   " [2].         ,    -

1 "  ",    ,   ,   ,  ,     ,       .        " ",       . " , -  . , -     .     ,    ,              -" ( .  . ., 1997. . 217).
2  .  . . 261.


436

   , ,   . "         , -,   ,    " [1].

       ,  ,        ,    ,     ,     .         .    1936 .         - ,          " !"     ,     ,  ,        . "  ,       , -  . -, - ,     ,     ,   , ,        ,  " [2].   " "    ,       .

              -   ,        .             ,   .    ,      .       ,      , -      ,       ,        ,       ,       .      ,    , .. .

            -        . "       ;           " [3]. .    

1  . . . . 263.
2  .   .   . . 2. . 77.
3  . . . . 259.

437

 ,         .               :     ,    ,   ,        .

          . "  ,        , , ,     ;             " [1].    ,       ,     ,            ,        .      - ,      ,     .     ,        ,          .

"           :           .      -   , -   -   " [2].

 1936 .              .        .  : "     !",    : "   -   ,    ,      ,    .  - !" [3]  :  ,  ,    ,    .    ,  " ":   .

 1927 .,    ,       . ,        ,  ,     ,      ,    -    .    ,   .  1937 .   ,   , , ,         .       :         1937 .             -  [4].

1  . . 263.
2  .
3 .:  .   .   . . 2. . 85.
4 ..  . . . . 89.

438


      1938 .        :        ,      .      ,   : ,      ,          ,      [1].        .          ,     ,    . . ,    1905-06 .    ,   1927 .,   1933 .   .      ,       - ,   ,    , ,   "" ,     ,          .            ,    ,      .    ,        ,     ,        ,   .

       , ,   ,      .

   1945 .        ,    ,    . ,      ,  , ,   ,    ,     ,   ,  "  -  ,       .     .        ,     " .    "",       ,        1941 .,      .

       .         ,     .           1762 .,    ,      .       -            III,    , -    . "  , -  , -     ,  , ,   - ,      .    ,    ,      " [4].        -     -              .

1 .:  . . . . 97.
2 .:  . . 72-73.
3  . . 531.
4  . . 533.


      .     ,   ,            .      ,     

439

    .          [1]. ",      ,          ,         .     ,  "       ",              ,      .  ,    ,        .  ,            ;           ,          " [2].

       ,     .         ,      ,        [3].

1 .:  .  . . 265.
2  . . 264.
3 "  ,     " -          , - , , . . -      "",      ,    "".   ,  .    ,           ,      ...        .    ,     . , ,          ,  " "      ,       .    ,    ,   ,   " " ( .  . . 204).


     .    ", 1937".        ,  ,     ,   ,       ,     - ,  .

           ? "    ,  ,        ,  -        ?..  ,  -

440


 ,        ,    ...     .  ,   ,    ,  .          .   ,  ,       , , ,            .     ,     " [1].       ,              ""  "",   ,  ,       .   ,          ,     .  , ,     -      -  ,  .     ,          .    ,     ,     ,    .

"       ... ,       .  ,   ,  ,  , ,      .    !     ,  .    ,        ? ,    ,         , , ,     ?" [2]     : "          ,       . ,    ,  ,       ,   ,   ,     .           .     ,       , -

1  .    37- .   //   . ., 1989.  8. . 48.
2  . . 50.


441

,        " [1].  -    - ,    ,   -   . -,        ,  -,    -   .  ,           : "     ,       .  -   ,   -  " [2].

            . ,             ,  -    .     ,         -     -   ,         . "  , -  , -        ,  ,     ,          ...   ,   ,                .         ,      ,      ,     .              " [3].          .   ,   , : "  ,     .   ,     ,  " [4].

1  .
2 . :  .   .   . . 2. . 76.
3  .  . . 50.
4  .


442

 ,   ,   ,   -    .      ,             . "   ,         ,        , ,  ,    ,    .     ?          ,    ?        :               .      ,       .          ?" [1].        ;         .                .      ,  ,  ,      .        ,        .      : ,      ,      .

    XX        30- .   -:      " ". "   " ".             ,     :    ,   -    ,       , ,    ,    ,      .   " "    ,   -              " [2].  -  : ,   " "            ,        ,      ,             ,      ,       .     ,     

1  . . 51.
2 . :  .   .   . . 2. . 71.


443

       ,  ,    .    " "  " ",        " ".               ,   30-     " "          .

   " "      "".   :   ,  ,  ,      .. [1] ""   " ".

      ,    -    .       ,   ,   ,         ,       ..   ,       .       ,    .    ,        ,       ,  .            , -   [2].


1           .   1930 .        ,   ,        .      "  ",     .. (.:  .   .   . . 1. . 324).   1933 .    ,          : "    ,        ,    ,     ,       .         ,     ".
2 "   , -  . , -      -       .  " "  " " - .             , .. . -,  ,      ,   ,   -  ,  ,    ,   ,   .  -   ,  -   " ( .  . . 209).


444

   ,        ,     .

         1993 .  , ,     ,                .            ,      ,          .

  1993-1994 .        :    ,   ,      ,    .      ,           .      .     ,        [1].











  

        ,      .

        .    ,      ,      .         .      ,    .        ,     ,    .  ,    ,     . ,   ,            [2].

1 .: . 1995. 18 .
2 .:  ..    . . 59.


    ,        ,     ,          ,    ,  , ,  ,    ,     , ,    .   ,     ,   ,   .   ,  ,  :               

445

-      ,  " "  ..        ,          ,        .               .           .    , ,  :     , ,      ,       ,     .     ,        , ,          .  ,   ,             ,   ,      ,         .        -    ,  .

    "   ,   .     ,         ,          " [1].            ,   . "   "  "    :    ,   ,  -   , ,    - " [2].        ,        .      "",   ""   :          ,  , " ",       . ,               .     ,        -   .

1  . . 60.
2  . . 61.

446


       .  ,        ,  -     .       -    ,    ,            .  ,          :              .                  ,      .                            .

      V .         .     ,      , , , , , , .       ,  .         ,    .

         -        ,     .

        ,  ,   -  .     -          .   1921 .  : "...   , ,    !",  X      "  ".          ,   " "  " ",        .    ,      1924 .,    "                  ",         .   -

447

             :       ,         .   " "             ,        ,        . "  ,  ,     , -  .        20- . -   ,    ,          ,           .       ,        " [1].

   "", ..         ,    ,         .    ,     .           -  .       ,          ,       .          ;         .         ,    . "    , -  , - ,    ,     - ,       ""        ,    ""     .     "",     "",   .  ,    ,     ,    , -       " [2].

1  .   .   . . 1. . 224.
2  . . 224-225.

448


          "" - ,      .  1925 .  : "   ,  .   ,    ,   .   ,     ,     .        :      ,       ,       .  ,   ,      ,    " [1].     ,    ,        ,          .          : "  .  -  !" " ,         ,    ,        ,  ,      ,     " [2].

      " "       ,      . "        ,        ,   "", -  .. . -     ,       ,  .    :    ,  ,      ,   -        .      ,  " .   ,  ,      ,   .     , .. ,    ,     ,    . "  .        ,     ...          .    ,     ,      .    "    ".    "         "...          "",        "",  ""  "" [4].       ,         -      .

1  . . . . 185.
2  . . 191.
3  ..   .  . ., 1994. . 142.
4  . . 152-153.


449

 ,              .       ,           .       .   ,            .           .            ,      .   ,           ,           [1].      ,     ,      ,         .     ,        [2]. "     ( ) -   , -  .. ,       . -        ,  ,     .    ,      ,     .        ,   -  () .             -    .         " [3].  ,            ,     -      .

1 "   ,    , -  .   . . -  ,    -  .     ,   "".     ,                .       :  -  -  - .  ,  " ( .,  . 60-.   . ., 1996. . 113).
2 "      ,   , -        . . -    ,    .   ,             .   ;      .      .          ,   .       ,         ,   .       .      ,         .     .." ( .  //       . . 197-198).
3   ..  .  . ., 1991. . 87.



450



       .          ,    .     1927 .        ,    1928 .    ,           ,   ,    .  ,    ,       30- .  .   ,    ,    -,   "   ".      ,     ,       ,    :   ,       .

   ,        ,     ,     ,    -       ,  . " " -           [1].

1 .  ,             ,    "   ,    ...   " (Junge C.G. Gesammelte Werke. Bd. VII.  240).  ,     ,  ,        ,     .


      ,   .      . -,           ,     .  ,   , -           .  ,  -     ,          .   ,        ,    . -,     ,      , ,   .    -        ,     , -        .       ,   ,     ,    ,  ,         ()    (),    ,       ,    ,  ,    ,  .

451

           .        ,   ,      .         .        :       ,   , ,    ..    .

            ,      ,             [1].   ,    ,         -  .  ,         ,       . ,     - ,     ,     ,    ,      .            ,    ,    ,       ,       .   ,    ,   ,      .

1       .          : "   ,        ,             .  - ,       ,   , ,    " ( .   . . 231). ,     ,      ,       ,    .         ,            -



452

















             .

   "",  "", ..   ,     ,               . ,    - ,   -   ,   - ,   . ,    ,           -          .

 -      .                 : "..., -    "  ", -      :   " [1].

.. ,   " "    ,      : "                  .     ,         ,          :       ,     ,    (  )    " [2].

1  .,  . . . 5. . 496.
2  ..      //     ? . 253.


           ,        .

453

 "  "    ,         .           : "      .         ,     ,       " [1].     ..  ,   "   .   ,            ,         ,   ,    " [2].  - ,      .                 : "   ,         ,   ,      ;      ;       ,      " [3].

,  ,    ,      , ,  ,   ,    ,     .        " ",   ,         .    ,      ,        :    ,         ,            .   ,      ,       ,         ,   ,    .  ,  .. , "   ,    XVII .  XVI  XVII   ,      .   ,             ,     XVII   XVIII " [4].   

1  .,  . . . 5. . 257.
2  ..      //     ? . 253.
3  .
4  . . 254.

454


 ,  ,      -      .  ,    ,       ,      ,     . "   ,      -      .        : , .  ,                " [1].

 ,       XIX .,    ,     .  ,  ,    ..  " ?"       .  ,  .. , "   .      ,    .  ,     ,  .        ,     .           .      .     " [2].  ,          "   ". "    .      ,      ,      .      ,        .     ,  ,      ..." [3]. ,  "   () "  ,     ,  " ?"  "   " [4].

1  .. . . . 254.
2  ..  .     XIX    XX  //  . 1990.  2. . 133-134.
3  . . 134.
4  .


, ,        .         .         ,  ,      ,     .                  .  ( )         ,       ,      ,     .  ,          ,      ,  ,       [1].

455

,   . ,     ,  ,    ,  ,    . "     ,     , -  . -       ,     -  ,   ,         .   ,    " [2].           ,   .       ,        ,  - ,     .       ,       .      ,       . ,   ,      ,  .       ,    . ,  ,    ,       .           ,         ,     .


1       ,   -     .    60- .,     ,   .       ,    ,           .      : "   ,  , ,   ,   " ( .  //  . 1964.  11. . 5).                  :

  ,    ,
    .
  ,     ,
     .
( . ,  ,   //   . , 1977. . 1. . 45).            ,  :

       ,
     ...
( . ,  ,  ... //   . . 2. . 65).

2 .:  .    . . 433.


456


 -        .    ,   ,     -  ,   ,  , .   . .

" -  , -  , -     ,  -   ,   ,  -  .      ,    ,     , .         ;       ,      .       ?   .  -  ;        ;   ,    .    -   ;       :       ,    " [1].      , , ,        ,  : "        , , ...    : , ,  .   ,        ,       ,         .      " [2].

    ,                  [3].

1  .     . ., 1907. . 137.
2  .  .   . ., 1991. . 156-157.
3 .:  .   //  . . .:  3 . ., 1974. . 3. . 7-8, 13-14; ..   XV -XVII . ., 1984. . 17,22.


457

,       ,  ,     (, )   (, ) ,     .      , ,  ,  ,         ,   .. .  ,        -    ,     .  ,    ,          ,      .

     ,    ,        .          ,     ,        . ,   ,    ,  ,        ,    ,   .      ,   .    ,      .

        .          ,            ,             ..                ,         ,          ..       , , .

       ,        ;        ;        (           );     ,      ;     ,     ,    .  ,  ,            ,  ,          ,       ,        .

       " " [1].  ""    ,      (" "),     .            ,   , ,   .   , ,  ,      .     ,     ,        ,  , ,                    ,         "",     .

1 .: .  //  . .  .   . ., 1992. . X.

458


   ,    ,   ,  ,   ,            .     ,          .   ,       :    , , ,    ,    .        .   ,     ,      ,       .        ,  ,   ,     ,        ,    ,       .

   ,  ,  ,       ,   : "      ,     ,   ...            ,       " [1].

        ,                 . "  ,   , -  .. , -   ,   :         ,            " .

             ,     .      ,     ,    .      (" "),    ,      ,   ,       ,             .      ,             .         ,    - .   ,  : " , ,  ,   ; ,   ,       " [3].

1 . . X, 34, 53.
2  .    . ., 1986. . 44.
3 . . . V, 4, 7.


     ,     , ,  ,  ,  .  "" : ,     ;   ,      ,     ,      ;   .

                () ,           .

      :  ,             , ..    ,    -  -.      ,    -  ,        - ,    .

459

"     ,  ,   , -  , -       ;       .   ,          ;        ... ,    ,   :      ,    .   ,      .                    ..." [1].    ,  ,            .  ,         ,                 ,  . "      ,     ,   ;            ,   ,             ;          ,   ,   , ,  ,  ", -   ..          ,    [2].         : "  ,     ,     ;    , ,      .             - " [3].  ,       ,   -  [4].

1 . . . II, 5, 10.
2  ..    . . 50.
3  .
4  .


 ,           ,    ,    ,     ,    .  ,     ,          " "      .

         ,     . ,          .        ,  ,  ,   ,   ,     .   XIII .         .      "  " ( ).          :    .             ,           [1].

460

      ,    ,    .           ,      : "...  ,     ; ,    ;  ,    ;  ,    ;  ,    ;   ,     ".             ,    ,   ,    ,    .       ,           ,     .           ,     :  .      ,    .        ,         .        ,  ,        : "    ",        .                   ,        .   XV             [2].

1 .:  .    . ., 1992. . 150-151.
2 .:  . . 176-177.


     .  ,        ,         ,     . ,  ,     ,    .   ,               -  .       ,    ,   .     - ,  ,      ,         .

461

       . "  ,     " (., 4,3).   " "   , "" -   ,      .          " ",    ,    " "       ,      .  "  "  ,       .          ,  " "           .            ,  ,  .       ,   ,  ,    ,         .                 .

   ,     ,     [2]. -,    ,       .    ,   ,    ,  .     ,    ,   -;          .       ,      ,     ,     . ,     , .  ,    ,  : "...  - ,   ".      ,         ,        .

1 "   ", -       ,    70- . ( ..    //     .  . ., 1995. . 293).
2 .:  ..    . . 307-310.


462

           .       .    ,        ,      .      .     ,       " ,  " " [1].      "",    ;     ,  ,  .         : "    ;        .." [2]

     ,   ,  ,  .

         .

 1929   1933 .           ,      1935 .,     ,   -   .              . "    ,     ,       ,       ,   ,       " [3].       1932-1933 .     .          1937 .      .         ,       ,      [4].      ,       .      .

1  .. . . . 311.
2  . . 312.
3  .   .   . . 1. . 334.
4 .:  . . 335.


  , ,    .    ,            , ,   ,      .                      ,    .     ,           ,       ,       .        ,    ,     ,    .

463

           .  1932 .    ,   . "   1932-33 .          ..." [1].    : "        30- .   .       500     .    5 ,     ;       .    ""      .    .       .         .    30- .     .  ,     ,       " [2].

      .     -,         , : "  ".  1937            ,     .        ,     ,      " [3].

       " ". "    ,    , -  -   -      .    :           ?" [4].   70- .               (  1   64   1,5  )  725  .      600 .          200    [5].

1  .
2  ..      ? //    . ., 1989. . 308.
3 .:  . . . 182.
4  . . . 231.
5 .:  .


    ,  ,     ,           .       ,         ,    .


464










   

          . ,    ,              ,   ,           ..  , ,     ,     " ".   ,  ,        ;      ,     ,        .    "  -  ,  -  "     ,       . , ,   .. -   ,          .  , ,  , "   ,   ,   ,   ,   ,   ,   ,   ,   ...    " [1].    ,  ,        [2].

          ,  ,    .

 ,               ,    .             .          ,  ,  ,    . , , , ,             [3].

1  .,  . . . 42. . 150
2 .:  . . 128-129.
3 .:  .  . . 42-43.


         (  )     .   ,           .  ,

465

  ,   .    ,     .      . ,       -    [1].       , " ",   ; -   [2].        ,     ,     .    ,  ,    , , , .        .         ,          ,         .    ,       .

1    "  ",   1936 .     . ,   " " (" ")      : "" , "  ", " ", " "  ..      40- . "      , - ,  , . , -   "",   ,   ...   ,  - ,    " " -        ,  -      " ( .    //  .    . ., 1947. . 469).         ,   . , : "      .  ,          ,    ,        30- . ,     ,     .          -.   ,     -        :           ()" ( .   . ., 1997. . 211).
2    "   ,    ".


 ,     , ,     ,  .           .

  ,            ,      ,    ,    ,            .

466

         ,   . "   XIII      ,   ,  ,   . , ,  ,              :       .    XI   ,  .    .      ,     .       ,    :     ,    .    :   ,        ,     ,   . " [1].   XIV .    .     , ,       . "    , -  . . -     ,     ,  ,       .    ,  ,     ,   XIV-XV      " [2].

1  .    . ., 1992. . 141-142.
2  . . 142.


  XIV .     ,        ,          .  XV .        - .             .       .

      20- .   ,  ,  . ,          ,    -   .             .         ,         .    30- . ""       ,        ,     .    -

467

  " ",    ,    ,        .          ,        .            , ,    ,     .

             .          ()     ( ).      "  -  ,  -  ",   -  "  -  ,  -  ".

      ,      , .. , , ,    "",                 ,  " "    .         ,        ,   "" [1].

1   .   .  . . 13-14.


 ,   -     ,     -               -  ,       .    -     -         . ,          (" ", "  ", " "  ..),       .    ,       .

           ,  . "  , -  .. , -     "  "    :       ""      "-

468

 ". ,          ,           .. ,    " "     " ",      ,    . "    ,  ,  ,  ,     ".  ,          .     ,     ,    ,    ,     ,        .   " "  ,  ,      ,  " ",      ,     " [1].

1 ..  . . 86-87.











     

              ,     ,     ,    .

    ,   .     ,           ,      .      20-30- .           .  , ,    ,     ,    ,         .  ,               .        ,     ,         .

     ,        .  ,    ,         .             ,               . "     , -  .. , -   , , , ,    ,   , ,     .    ,        .       , .     ,        ...    , 

469

  -     " [1].       ,         ,       ,    . "     ,   .    " "  1922 .  .    -  ,   -   . , , , , , , .  ,  ,      .     20-30- .  ? " [2].          : "    :    ?   .     ,         .    -   ,    -     .      .  : "  -  " [3]. ,     ,      ,            ,     ,  " "  ,  ,  .      ,     ,       .  ,        .

           .      ,       ,   .        . "  "         ,  "  "  "  ".

 ( )              -    . "...        ;    -    ;        ,   ;  -    ""     ..         " [4].    -    -        .

1  ..       //  . 1994. 12 .
2  .
3  .
4  ..   . . 234.


470

        .             .    -      ,    -         .

  1930 . ,    , ,   "    ,      "       .       - "      , ,   " [1].

  1931 .   .     " "  " ".       ""    "",  ""    ";  ""  ""       .    "                    ,     " [2].   ,    ,       ,           -.       , "     ,          ( , ,  ),     "- ",    o     " [3].

1 .:  .   .   . . 1. 505.  1925  1928 .                  .          ,       .  1937 .             .    ,    40- .   , ,            ,     .        ,       .. . "   , -  , -     ,   " (.:  . . 2. . 627).
2 .:  .   .   . . 1. . 506.
3 .:  .


    "" ,       .      ,     "   "     .  ,       ,    (  -  )   ,          ,          (     ,   ,       ,      ,    "  "   ).      ,    ,       .     1948 .     ,     "

471

 ",      .     .             .   1951 .   ,  , 1,5      .      "   ".

     ,       " "; ,        " ",    .

      .   ""     ,   ,       "",   ""   ,  ,           ,      ,           .     ,      ,       ,   -     ,     .

 ,     ,   .       ,        1924 .    .       ,   5 ,    ""        "    ".           .  ,    "    ... - " [1].

         ,          "  "    ,       .          ,           " " (  500 ).      : "                 ,    ,        ,   " [2].

  ,         ,            ,    -   [3].  ,    ,     .             .   ,      " "     .     ,   - .

1 .:  . . 630.
2 .:  . . 624.
3 ..          : " ()       ,     .          .  ,  ,     ,     ,    .  - ,    ,          ,      .  .  .   " ( .  . . . . 101).

472



      -      -     ,     .      ,            .

..   ,  ,   ,           : "    ,   .         .     ,      .     .   .   .   ,  .    .         .     . . . , , ,     ,      , ...  , .  ,    .   :     ,    " [1].

,   , , ,      ,      ,            .  -   : " -  ".   : " -  ".              : "      ,   , -        1925 . -        ,    , " [2].

1  ..  . . 2. . 146.
2 . :  . . . 47.


        ,      ,    . "  , -  .. , -            ,             ,      ,                ,   , , , " [1].

473

           ,    ,     ,   ,  ,   .  ,                         .              .   ,   .   ,      - ,      .  -  [2].











  

"    ,  ,          ,        " [3].   ,         ,          .

1  .  . . . . 52. ..              ,   . "  ,    (     ) ""               ,            ,         .               -     .        .          ,     ,               " ( ..  . . 86).
2    90- . ,           ,     ,          .
3  .  . ., 1992. . 153.


  ,         ,   ,       .   , ,      () ,     ,     .       

474

 ,   ,    .;       ,     ,      ..       ;                .            ,   -    ("") ,    ,    , -  -  ..

             ,    .. ,    ,      ,     .           , ..   .

 ,     ,   ,        [1].  ,  . ,    ,      .    -   ,    ,           . ,    ""     ,   :     . B.C.  ,  "  ,          ..." [2].     ,        .  ,   16    10     ,   ,   ,     .            , ,     .    -      (     ),         " " . ",        " ", -  . , -      

1 ,        ,       ,        .   ,       ,      .  "",  "",  .:  ..    //  . -. 1990. . 1. . 380-509.
2  B.C. . . ., 1909. . 7. . 6.


475

,   .  ,  -  ,     ,  ,       .      ,           , -           , -      " [1].         ,  ,            ,      .    ,  ,      ,    ,   .

  ,     , -    .     ,  ,    ,    ..   . ,    "   ". ..            (   ) "  " [2].    -            .   ,            . "  ,     ,   ,     ,   ,        ,        ,   ,     ,          ,          ,     .    -    ,        .     " [3].

             .

     -   ,        ,     ,    [4].         ,         ,   -   . ,  ,           .

1  .    //  . ., 1989. . 200.
2  ..   . , 1964. . 175.
3  ...  . ., 1975. . 1. . 142.
4 .:  . ., 1973. . 2. . 88.


476



     -   ,   ,     ..

  -    ,   ,  ,            ,      .

  -   ,   ,   ,     ..

  -   ,   ,   ,   ,    ,   ,   "  "  ..

  -   ,   ,   , ,   ,   ,    ..

  ,  , , ,     " " -   ,     ..

                .

           ,     .

       ,     .            .              .       -      ,   ,  , ,   .

         .       . ,       .       -  .

          .       ,     ,        ,     .

          ,     .    ,  ,    (      ).             .         ,     -  

477

    .              , "  ".  ,        ,        ,        .

     ,       ,    .             ,        ;    ,    .       ,      ,    , .

        [1].  ,        ,      ,    ""      .            ,            .            ,     .         ,       .              .

1 .:  ..    ,  ...  //  . 1991. 4 .


       ,           -   ,    .          .    ,    -  .        ,        .    "  "  "  ".        ,   ,     , , ,     .      ,   ,          ,  ,  ,      :     ,   -     .

478

 ,         ,    ,     .      ,             .      .  -      ,      .      ,      .   ,   ,   ,    ,          -         .  ,     ,      .            , ,  .      ,   ,     .

        .             ;                 ;                     ,         ,       .

      ,           ,     .              .    ,     .       ,   ,    , : " , ,  ,       ,       ,    ,     ,        " [1].

1 . :  ..   //  . 1989.  1. . 114.


479

     :     ,     ,           .      ,        .                  .

      ,      : "     ".         ,      ,        . "    , -  . , -    .             " [1].        ,     : ,     ;  ,   ,  ,    .                   ,          , -     : " !" [2].  ,          :         ,  .    ,   ,      ,  .           .

1  .  . . 29.
2 .:  .











  

          ,     ,        .

       ,     .               .     ,     ,      ,     ,    ,      .

480

         . ""      ,      ,    ,       ,  ,      ,      .

              ,     .           ,      ,     ,  .  ,   "   : "  - ,   ",    ,      ,     ,      .   ,   ,        ,     .

       ,      .

      ,   ,    ,   " ",    "  ".      ,      .         .

    " ,   "  ,    "  ".  ""     - , ,    [1].

1 "      ? -  . -           !          ..." ( .   . ., 1907. . 64). .:  ..      " // . ., 1990. . 11-64. .   : "     ,  :     ,     .  -, -,   ,   " ( .. .:  30 . ., 1959. . 14. . 215).


             ,   ,     .      ,   ,     .   ,        ,         .    ,     ,   .             -

481

.    ,      -             .          ,     ,         .

    ,       .            ,        .      ,        ,  ,  .    :       ,     ,      ,    .       : ,     , -   ,   , ,    [1]. "     -  ,     ,   "" (. ).

1      ,   " ",       .      ,    ,       . ,  ,     XVIII .     .       ,   ,    "   .               ...    ,   -  ,      " (. :  .       . ., 1967. . 31).  60- .        .    , .  :

     
    ,
,    ,
,   !
( . . ., 1962. . 141). .   .            : ",      ,             " ( .,  . 60-. . 55).


          ,     "  ", " "  ..        ,       .     .. : "    , "   ".     .         .     ,   .   .  - ,  - .  , ,     .  .    .   . ,  ,   ...    ,   -,    .  .   .   ,   .

482

    . .  , ,  .    . ,   . ,       ,   -,      ,    ,     . ,     ,  , ...    -     .  ,  , ,   ,   , ,             .          ,      : -,   , !" [1]

          .            .  ,  ,  ,  ... .          ,           [2].   ,  .  ,           .        ,          .    .       .

1  ..  . . . . 35-36.
2 ..         "- ", "     ,   "  ",   .   " ",  ,   , ,      ,   " (   . . 31).


   ,       .    .             .      .  ,    ,    .            , , .     ,    , ,   .                 , ,    .

          .        ,          ,         .           ;        ,     ,   ,   ,  -  .    40- .,       ,          .

483

          -      .  ,       ,   ,     .       ,    ,     , , ,       .      .   "" :   20- .        ;              .       ;          .

              . ..       . " ,    ,      " " -  "  ".        - ,      -    .          ,  "",   "" (  , )   , " ", " "  .." [2]   ,   ,       ""  ,     ? "...      - "  ",     ,     ,         " [3].     ,       .

1 " " -      90- .   . .   ,     ,     . "      ,       .         , , , ,       ,   .        -        ,     ,   -   ...  , .   ,    ,   ,     ,     -     ,         .      , ,  ,           .   .      ,     ,             ,   -       - -  " ( .  .   . ., 1992. . 9).
2  . 1989. 22 .
3  .







484





        

                 ,       .        ,   ,     ,      .        :     " " .    ,            .    ,  ,   ,  ,     ,     . "    , -  .. , -   ,   .     -  ,   ,        .  - ,        .   .      " [1].           :             ,         ;   ,            : "         ,     .      ,      .     - ,    .         ,     .   ,     ,  ,      " [2].

        " ",       ,    ,        : "      :  ,     , -  , -       .            " [3].           ,        . "  -

1  .  . ., 1990. . 73.
2  .
3 . :  .   .   . . 1. . 75.


485

     - , -  , -        " [1].

    -    ,   .            ,          ,        .   ,    ,      ,   " "      .        ,    : " -  ".  , , ,  , ,  .  , "-"        [2].

        .   ,    ,       ,    ,     , ,        .          ,    ,      .  ,         ,  ,      ,      .

        ,  . , "         ,               .    ,    ,              ,   ,   XVIII ,    ,    ,      " [3].          -


1  .
2 .     ,      : "    ?    " ( .    . ., 1955. . 112).       : "   ,   . -    , !" (. 111), "   ? -  . -    , ?" (. 113). "   ,  ,   . "", "", "", "" -   " ( .,  . 60-. . 114).
3  .  . . 43.


486


  .       ,    .           .     .  ,  "     ,              ,     ;        ;      ,    " [1].    ,         :            (      ,  ),     .           .    -,    .     : "    ,   -  !"          .     ,     ,  ,         .      ,   ,  ,   ,    ,   ,      .      ,       ,     .     ,        .

1  . . . . 43.


              ,      . "  ,   ", -  . -,   ,        ,     ;         -   .       ,            ,        


487

        [1].       ,      : "  ,    " ().                    "  ". ,         ,    ,  .

..  ,       ,     ,    ,  ,   , ,  ,   . ",        ,  ,   ,             , -      .            ,         . ,         ,    ,        -   " [2].  ,   ,    ,  ,   ,  .   ,         , , ,  ,            . " ,          ...       ,     ,      " ,      ",  ,  "     ".     ,           ,   "                  ",     

1 "      ,   ,   , -  .. , -        ,    .     ,           : "   -?"   ""      .       ,   ,       ,      -,   ,             ,     " ( ..    //  . 1990.  12. . 108).  ,           ,        ,      ,     ,  .. "...  ,      ,        ,     " ( ).
2  . . 107.


488

    ,  "   ,      ". ,   ,         ,              " " [1].       ,   " - "    "   "  "  -   ".      :  -      "";              "    ". "      , -  , -      ,      ,       .          "  ",     ,        ,   ,           " [2].

1  .. . . . 107-108.
2  . . 108.


  ,     ,       .    ,      ,   ,  ,  :   ,     " ".        ,     ,       .           .         ,      ,  "  ".          " "   .

   ,  ,       .     :     ,                .    ,      ;    ,       .       ,    ,            ,   .          ,   ,       ,    ,    .   

489

   ,            .         " " -       ,       .         ,      ,   ,    ,   .

      ,   ,       ,       ,    .    ,     ,    ,       .

         ,      .  ,                   " " ,          .   ,           ,     ..  ,      ,    .              . ,           ,           .

 ,    ,       ,      ,           .          ,    .       ,       .

   ,      ,       .           ,        ,    . ,    -      , .     ,   ,   .       -     .     , ,       .            ,      ,   " ".

490

    ,      ,    , ,  ,    ..,            .       ,    ,    ,     ,   ,    -    .  , , ,       ,   .              .  ,   ,     ,     . "         ,  -  , -  . -         .      ,        ,  ,     ,  .

       .     -        ,   : "             "  ",   "  " [1].    ,                ,    .          ,      ,       .

1  .. . . . 108.











  "  "    

       , ,   ,    ,  ,     .     ,   -

491

    -  ,      .        ,   ,      ,    ,      ,    "  ".

     , " ",      .   "",     ?  , ""  ,      .   ,  , ""   ,     :       .     ,     ,          .

       ""  "" .       ,     ,   .      "  - ":      ,     ,   . , ,      ,   ,    .

  ""  ""     ,     .  ,   -  ,   ,    "".       "  - ",    ,        .  ,  ,    ,      .   , ,   ,    ,    ,   ,      .     ,        ,  ,   .

,       ,       " "      . ""       ,   - ;          .   " "    "".       "" ,  (   )  "",   ""     .

492

     ,  "".       " ",     .   , ,     "":  ,            .   ,  ,      "". ,  ,   , " ": ,     "",       .

   -   ,         .        -  , , .   ""      ,     .   ,     ,   "".            ,      "".

  . ,     ""     ,       "  ".     "",        , , ,  ,    .     ,      X. --: "   ,     ,       ,  ,    ,     ,     " [1].  "",              "  ",  ,      ,     .        "",      .

1 -- X.   //  . 1989.  4. . 124.


   "" -   "",   , -     ,  ,    .

493

,        ,     - .       ,           .    ,     ,        ,  .

,   "  ",         ,   ,     .  , ,    ,   " ", :   ,    .

 ""    ,  ,   ,   ""       .      ,  :      ,     .    " "     ,      .

""        ,         .       : "  , ,  ,   " -   ,        "  "    -      .

,    "",  ,           ,     .   ""     ,          .  ,        .          ,     ,    .       [1].

1          ,         .      ,            " "     .      1995 .    : "  ,     :   ?" ,     ,             .   :   -  ,    -        -   (.: . 1995. 15 .).

494


     ,     ,   ,   ,   .     , ,   , ,   .  ,        ,       - ,        .              -,        .

 ,  " "   ,  . . "          ,     -   ...           ;    ,   .    ...      ,   ,   -  ...     ..." [1]. ,  .  (    ),   ,      -  ,   ,   .     ,      .   ,      ,       ,     ,    .  ,  1397 .   ,     ;  , ,     ,         , ,        .     ,    ,  : ",   1411,        " [2].

1  .  . . 176-177.
2  .


       .      ,   ,     .       ,  ,       ,    , ,        -       " "    "  "    .         "",     ,    ,  ,    ,    -  .

495

,  ,  .        ,    ,     .        .           ,  .    ,       ,  " ", ,   "".  ,       ,   .

      ,   "", ..      ,           . "      : 1)   ; 2)   ; 3)    ; 4)        " [1].       "  ",   ,      :     .     .  ,  , ,      :          ,     :   ,   ,   ,   - . "             ? -    ,    . - !     .  ,          ,     " [2].          .

          .        ,   .

  "-"    ,  ",    ",  ",   ".    "      ,  ,    .." [3]  "-",       ,  ,   "-".

1  ..  . . . . 102.
2  . . 102.
3 Kama Sutra of Vatsyayna. Bombey, 1961. P. 99.

496


"      , -  . , -   :            ?     ,     .           ,   - , ,       ,       ,        " [1].        ,   ,           ,      ,      .

1  .  . . 154.


,    ,       -         . ,    ,         ,  ,  ,    .            ,      .

              ,        .   ,    ,  ,          .      ,             .              - " "  "    "      .

           ,        .       ,               , -                 ,       .            ,  ,   ,        .

497

        .         ,    ,    " "      "   ":                -.

      .   ,             ,  . ,          ,      , -       ,  :  , ,   ..      " "        ,         .

   ,          ,   ,         .        ,     ,    -  .        .           " "           .

 ,      ,             .   ,          ,     ,       .         .        ,     -                 .

      ,          ,    ,    .        , -       .

             .            ,     ,     ,  ,     .     ,   , 

498

       ,     ,     ,           [1].  ,         ,     ,                .

1 "     ,   -     , -  . . -     " ".  , , ?      " "       " " (    .. . - ..), -    , ,     " ( .  . ., 1997. . 144).


,  ,    ,     .        ,      ,       .         ,      -    .












  

      .     .      ,     ,        .  -        ,        ,  ,   , .         .       ,    ,       ,        ,      .        ,       .

          ,     .        ;             .

       ,           ,           .

499

             ,     . "    .       ,   ,                        " [1].

       ,      ,   ,    .         .     ,        .   ,      ,     .      ,     .   .    -   .    ,     ,    ,    .

      . "     ,          ,      :  ,     ,        ,  ,    ,   ,  ,  ..        .      -       ,        " [2].             [3].

1  ..    . . 160.
2  . . 159.              .       ;         ,                        (.:  . . 41).
3 .:  . . 159.


500

  ,   ,    :   ,    .     .     ,         " ".   ,         ,   . "     ,      ,     .    ,            . -,      ,         ,   ,      ,    " [1].

1  .. . . . 159-160.


   , " ",         ,     ,     , ,     .

             .            :       .

         ,    .   ,        " ",    ,       .     ,      .    ",  "    .

  ,    ,          ,          ,   "".         ,    ,               .    ,  ,   ,             .       , ,    ,    , 

501

    .             ,      .    ,     ,        :  II  -    . "  ,      ;    ,     ,       " [1].   III        ,     XVI . [2]

      ,           .                  ,     .  ,        .   "  "     .            , ""  "".   ,              -        , -   ,             ,            " [3]. ..      ,      ,    : " ,      ,    ,    ,           ,        ...    ,    , , , ,     . , ,    ,    .    ,       ,    ,      ,        ,   ,   " [4].           ,   : "        " [5].       ,     ,     -   ,   ,          ""  :  ,        ,   ,      ,          .


1  .  . . 59-60.
2  . . 373.
3  ..   . . 34.
4  . . 30-31.
5  . . 37. -  ,   ,       .         ,   ,   , .      " "        .        ,         ,   "   " ( . . 49).

502


             ,       -  .  ,     ,  , ,  .

             " ".

 ,    ,     .         ,       .  ,  ,        ,   ,           ..    " "       ,          ,      ,  ,  .

          .      :         ,   .               .

 , . ,  . ,      :     ;   ,      ,  ..        "  ":         ,     ? .   ,            ,   ,          [1].

1 .:  .  . . 168-170.


 ,      ( ,  ),           .

503

              30- .          "  ". "         , -  . , -      -   ,   ,    - .           ,       ,           ,         " [1]. " ",     ,   ,    [2].  , ,  " "   ,            .

   " ",      ,   "-",  " ",           ,  .

" "  "-"          " "  .    20- .  ,              . "    ,   , , ,        -  , -      .. . -        -,  .          ,     (.. ) ,    - ,  ,    ,  .        ,     ,  , -,  ,  ..." [3].          ,    -

1  .         //  . ., 1990. . 2. . 319.
2  ..  .. . 1915. 17 . //  . . 2. . 316-317.
3  ..     //  . ., 1990. . 2. . 335.

504



       .         : , ,    .    ,  ,  "     ,         " [1].       - : "         -           :            " [2].  ,      ,      ,   ,   ,    .    ,  "  ,  ,     ..." [3].

              .      ,           [4].

-           .        ,     ,    .

-     ,       20-25 .

-     .      . "    ,  ,      ,       ,  " [5].

-      . "    ,        ..." [6].

1  .. . . . 336.
2  . . 337.
3  .
4 .:  . . 337-348.
5  . . 339.
6  .


505

-      ,   . "...            ,     "" - ,                 ,       ..." [1].

-     ( ,  ).       ,    ,       .

-        . ,  ,   .

-       , - .        , ,       . "     ,     ,   ,      ,  ,    - ..." [2].           . "       .        ..." [3].

-    . "            ,   () ()   ,     ,   ,        .  :    ,  :   () .     ,  ..." [4].

-     . "           " [5].

1  . . 342.
2  . . 343.
3  .
4  . . 346.
5  . . 347.


-             .      .

506

        ,   ,   .           ,       ,          [1].

   "  "     ,       .      ,         ,      .       ,       ,      .

          ,     .      ,         ,   .  ""  ""    ,     ,   ,   .      ,    ,      [2].

1 .:  .. . . . 352-353.
2       " ",  ,  ,    ,  .     , -    .   : ",        .     ". - "  ?" - " ,    ,     ,         .       ". - "    .   :      .     ".      , ,  , : ",      ?    ".  ,        ,  ,      (.:  . 1995. 15 .).         ,     ,  .


  ,   .         ,      .   ,   ,    .

      .      1933-1934 . "    ,   ,  , , ,         , -  . . -      "",      ,      .

507

                " [1].       ,    " ",     .  , "        , ,  .       , ,    ,        ;                       " [2].      .         . "13  1933        , , "         ,  ...    ,   ".   " "              " ",  ""  " " .     .    -     ,    - : "...       , ,    ".  -    :   -  (     )   ,  , -   (    )      .        " " -   : , , " [3].

1  .   .   , 1936- 1938. ., 1997. . 198.
2  . . 203.
3  . . 201-202.  ,          ,   -      -   ,  ,  ,    .


           ,     ,      ,            ,     .

     ,    , .       ,          : "...   ,    .       ,     ,      (     ),  "" () ,    ,       ,       ,      ,   .    ,  ,   ,           " ( .  . . 208-210).

508

" ",          ,      .      .    1934 . ,     ,       "    " (,     ,  ).            -    .      ,          : "     ,  ,         ,     ..." [1].        ,   " -  "     .

           [2].         ,          .

1 . :  .   .   . . 1. . 423.
2 " 1956 .  ,     .     " [ ..    //     .  . ., 1995. . 284).    . ,      ,                  ,     .  ( .   )   " ".











  

      ,    ,        .      ,    ,    ,  ,    .

,           ,   ,   ..,    ,      .  ,  ,       ,     .

            .

    -   :  ,          ,         .

509

 , .. ,    ,  ,  "          " [1].       ..    ""     (,     ): "-,           " [2].            .   ,  ,        ,        ,       ,   -     ,      " ".

   -     .                    .

      .     -      ,    .     "  "         .

    ,          " ".

 ,  ,   XVII ., ..    .                 . " -    ,   , -  .. , - ,   ,      " ", ,    " ".          ,      ,  ,  ,               " [3].

1  .. ,   . , 1930. . 1. . 153.
2  ..   . ., 1977. . XI. . 270.
3  ..   . ., 1988. . 78.


510

     ,           . "         ;     .                "",       " [1].   - ,  ,   ,       .

 -          .     ,          . "...  -   , -  . -       ,  - .     - ,       .       . ,   -    ...   ,  ,  ,    ,  ,   ,   " [2].

       ,    . "  -    ,       ,        ,    " [3].

       ,               ,   ,      .      : "     ".      ,    ,     :        [4].

1  .. . . . 79.
2  .
3  . . 79-80.
4  ,   ,      ,    ( . . ., 1966. . 5. . 358).    ,       ,        -       : "  ;          " ( X..   . . 80).


 "   "  , ,     .    .       ,          .     ,            .      ,          .       ,          .

511

         ,   , , ,         .      - ,          .      ,    ,     .    :           ,  .    ,          .      - ,             . ,     ,      ,    ,     . ,     , ,  ,   .    ,      ,    ,     ,   .

     .       ,    .            ,   ,     .     ,   ,     ,     .    ,       ,    .  ,  ,     ,    ,        [1].

    . ,   ,     ,  ,          . "           ,           ,      .    "", ..      ,        ,        ,   " [2].              ,     ,     .      ,              ,  ,    " ",    .

1 .:  . . ., 1966. . 6.  71.
2  .. . . . 80.


512

             . "... -       , , ,    , -  . -     ,             :    ,        ,     " [1].                 :    ,    ,     .

    ,          .               ,        .                 .

,      ,      ,       .         ,     " ": "  ,           ; ,  ,        , ,  ,   ,          ,   " [2].

  , ,    ..,    ,                  .       ,         ,    :           ,           [3].

1  X.. . . . 83.
2 .:  ..    . . 290.
3 ,       , ,    ,     .   , ,  .  ,     (.:  .  . . 59-60).


513

         ,             .  XV . "  ,  ,       ,         - ,   ,       ,       .       :        ,    .           ,                " [1].

    ,        ,        ,    .  ,     ,      .   -     ,     :        . ,  ,       ,   " "     ,    [2].   ,       ,     ,     .    ,   ,  -  : ,      .      : , ,   , ,   ,  ..    ,      ,    - ,  ,     , .

1  .  . . 60.
2 " ,    , -    50- .     , -   -,  -,  -.    .    -  .   ,  " ( .    // . 1996. 14 .).


,     ,           .. : "   ()      .        .     .   ,    .    .        .   .         .              .     -  . -

514

 ?      ,        .    .  ,       .   ,    : ,      " [1].     , - ,  ,            . "       ,      .              .      ...     . , ,        .             .       ...    " [2].

  ,            -  ,  ,     -       .

 60- .   :         .          ,           .

 ""       ,       "  " [3]. ,       : ",  -   , ,  ,   ,   ,     ,      -, , ..." [4].    ,        ,  -   .

      : "     - ?"  ,    : ,   ,       [5].     -67,         15 .   ,  : "       ,  ,    ,     " [6]. "

1  ..  . . . . 38.
2  . . 39.
3 .: . 1965,  43.
4  .  ,   //  . ., 1965. . 89. "     -     " ( . . 98).
5 .: . 1965.  43.
6 . 1968.  10.



515

     , -  .   . . -   ,  ,   .  ,   ,      ,    ,           .       -  -: " "...       :  .      :     ,    , , ,   .                " [1].

,   ""  ,   ,    , ,   ,  "".                : "...      ,             -   ,   "":   ,     ,    ,   ,  ,   ,    , ,             .      , ,        . ,    , ,    ,     ,     " [2].

1  .,  . 60-. . 145.
2  .   . . 262-263.


   ,     ,          .   ,      ,                .              ,   .  ,    ,          ,         -   .



517













 

     ,    .      ,       .         -   ,        -   ,      .      " ",          .

              ,   ,      .   ,      .

",  , , , -  . , -          ,     ,         .   ,        ... -        , ;  ,      .     ,   ,         " [1].          ,  ,       . "  , -  . -   ,       ,  ,  ,   , -    -  ,   ,        -

1  .  ? //  . . . 291.


517

.      ,  ;       .             ,   . -          .    ,       ,     1945 .,      .  ,          ,  ?" [1]

1  . . 310.


,        ,   .  ,     .       ,         ,    .

          .      ,   ,               .  ,     ,  .      ,      .     ,    . ,          .            ,     ,   .      ,   -   .            ,                 .  ,      ,     ,        .  ,              ,    .               .  ,         -   ,   ,     . ,     ,     1806 .

518

   ,             .   ,     ,  ,   ,  ,             ,      .       .

    ,              -   ,          .         -       ,   ()     ()        .

 XX .       ,    ,   ,     -   -.      ""  -  ,      .   -     - .    ""      ,     .       .

           .  -   ,  ,          .          ,    ,      ,  .    ,    ,           .  ,                 .

  , ,                 -   .

519

,  ,     .     ,                    .

 " " .  ,    ,       ("  ")        ("   " ).    " " -      .         ,       ()               :   -.

       ,         ,  .       20-30- . XX .       .   . .   ,         ,  ,       .       ,        -  ,          .  ,     ,    ,      :        ,   . ..   ,  ,   ,  ,           -   ,    ,   ,     .         ,    ,         ,       .

    ,      -   ,         (,   ..)     ,    ,   .. -  

520

  -      .    -        -    -    ,  .       ,          - .    -       : , ,   .       ,        :       ;                .       ,       ,              .  ,       -  ,    .      (   ,       ,   ),   (    ,               ),   (     ,      ).       (    - )      .

  ,    ,       ,      -   .          ,        :     .  -       :  ,  -  .      ,  ,  .          "". ,    ,      ,   -

521

    ,   :   -.   ,       -   .   ,      ,       ,          -   .

             ,       ,      ,    ,    .   ,    ,        .      ,  ,   .

523















 
  
 
 
 .. 
  .. 
 O.. 
  .. 
  . 
. .  066160  02.11.98.
   20.09.99.  60  90 1/16.
 . . . . 33.  .
 5000.  1658
 "" 107120, . ,  ., . 8/1
   
   
  " "
143200, . , . , 93



