

OCR:  (.)
ihtik.lib.ru, ihtik@ufacom.ru


 .
24   .  3 .: 3- ., . / .  . . .  : . . -; - . -, 2001.  992 .

ISBN 5-94087-006-6
ISBN 5-7615-0501-0

         ,             .     ,      XX ,      .        ,    ,       .
 , ,    .







Bertrand Russell
HISTORY OF WESTERN PHILOSOHY
and its Connection with Political and Social Circumstances from the Earliest Times to the Present Day

LONDON
GEORGE ALLEN & UNWIN LTD
RUSKIN HOUSE
MUSEUM STREET
1946



 
  
            
 3-, 
    . . 


  
  
 2001

 10(09)
 87.3
24


      . . 


   , 2001
   , 2001
     . . , 1997




     (. )
 "###"       - (. )







 ..................................................................8
...................................................................................16
.........................................................................................19

 
 

 

 I.   .........................33
 II.  .............................................................56
 III. ..........................................................................62
 IV. ..........................................................................73
 V. .........................................................................84
 VI. ........................................................................90
 VII.     ...................................96
 VIII. ....................................................................100
 IX. ......................................................................103
 X. .........................................................................114

 
,   
 XI. ...........................................................................123
 XII.  ..........................................................137
 XIII.   ....................................149
 XIV.  ..........................................................153
 XV.  .................................................................166
 XVI.   ....................................181
 XVII.  .................................................193
 XVIII.     .............................200
 XIX.  ...........................................212
 XX.  .......................................................227
 XXI.  ................................................241
 XXII.  ....................................................253
 XXIII.  ..................................................262
 XXIV.     ........268

 
   
 XXV.  ..............................................279
 XXVI.   ....................................................291
 XXVII. ............................................................303
 XXVIII. ................................................................315
 XXIX.       ......336
 XXX. .......................................................................351


 
 

.......................................................................................369

 
 
 I.   .......................................377
 II.     ...................394
 III.   ......................................................406
 IV.    . .........................427
 V. V  VI ..............................................................443
 VI. .    ..............................453

 

 VII.    .................................................467
 VIII.  .................................................................481
 IX.   XI ................................489
 X.    ......................503
 XI. XII ..................................................................514
 XII. XIII ................................................................529
 XIII. .  ...................................................542
 XIV.  ........................................556
 XV.  ............................................................571


 
  

 
   
 I.  ..................................................587
 II.  ...........................................592
 III. ...................................................................602
 IV.   .................................................................612
 V.   ...............................624
 VI.  .............................................................628
 VII.  .............................................................645
 VIII.  ...................................................650
 IX. ...........................................................................663
 X. ..........................................................................676
 XI. ........................................................................690
 XII.  .........................................707
 XIII.   ..............................................716
 XIV.   .............................731
 XV.  .............................................................757
 XVI. ........................................................................764
 XVII. .............................................................................778

 
    
 XVIII.  ............................................795
 XIX. ...........................................................................805
 XX. ..............................................................................823
 XXI.    XIX .................................842
 XXII. .........................................................................854
 XXIII. ......................................................................872
 XXIV. ..............................................................879
 XXV. ........................................................................887
 XXVI. ..........................................................901
 XXVII.  ..............................................................911
 XXVIII. ...................................................................921
 XXIX.  .......................................................933
 XXX.  ................................................................942
 XXXI.   ..........................953

 .....................................................................962



8







 

 .          ,     ,     ,   .    .   -,                 ,        .         .  ,     ,            .       ,       . ,          ,         .

   ,      .            ,       ,       .

            . .   [1].

1 Ayer A. J. Russell. Fontana/Collins, 1972.


 1938               .         ,   1940      -      .       -

9

     ,       .     ,               .              ,    .         ,     ,     :      ,          .  ,           ,        ,      .   , ,       ,        , , , , , , , , ,   .       ,            ,       ,      ,                ,        .       ,      .   -   ,         ,          .           ,     :     .         -  ,      ,          ,         .              .        ,             -

10

.       ,            .  ,          ,         .        ,        .   ,        ,   (         ),      ,        .

       ,    ,            ,      .             .  , ,        ,  ,       ,   . ,            ,    ,   ,  ,   .           ,     .         ,    .        .         ,          .

       ,    ,      ...         ,     ,      ,         .     ,    ,    .   ,      ,     ,   . ,    ,        ,          .  -

11

       .  , ,     ,    -    .     ,     ,  ,  ,   .         ,  ,  ,        ,     ,   ,   ,       .   ,     ,     [1].

1 The autobiography of Bertrand Russell. Vol. 2, pp. 223-224. London, George Allen and Unwin Ltd, 1971.


     .   ,          .     ,     ,     ,        .      ,  ,  ,        .             ,      .

        .               .         .             .       ,     .  ,         ,       .           ,   1957 .     -  . .   1959           .      .   .    ,           .    ,   1966 .

12

,              ,   ,      ,    .       ,    . .           ,          ,      .   ,         ,     .       ( ,     ,    ),  , ,  .

  ,            ,          .     (1959 )                  ,      .  ,          .             ,                      .     ,  ,  ,    , -      .

       . .  (,    . ).    ,           ,           ,  ,   ,     ,     .        ,    .      (  ) .     ,         .          ,         ,   ,                 .

13

         .       ,         .         (, mind     ,    ,      ).    ,  ,        (                ,    ),  ,  ,         .           ,               1994 .           .    ,    ,   ,   1959      .

,           .    ,   ,     (  -  ,    ,       ).         ,         (, ,       ,  ,           ),       .     ,     ,               .          -?       ,      ,      .

14

   ,     .         . ,                 .      .         ,   ,               -    .  , ,        ,      ,     Principia Mathematica.     ,         . ,      ,      ,          .

          ,           ,        .           ,        .          ,       . , ,   -   ,  , ,        ,       ,      (  ).        ,       ,       ,           .     ,  ,  ,    ,          ,     ,         .        ,        ,   ,         .

15

         .       ,   1912  (  ,      ,          ).   ,      ,     (  ,      )   .             (       ),     ,   ,    .

     . ,     .         .   - ,    XVII-XVIII     ,      .         ,           ,     .

     ,                    .     ,     - ,       .         ,     .

  ,           

. . 






16





       ,  ,  , , ,         .

            .  , ,   ,    ,      ,      ,  . , , ,     ,  - ,  ,    ,  ,    ,        , ,  ,  ,          -   . ,    ,  ,  ,    ,     ,     ,         .            .   -    ,      ,   ,  ,    ,      ,         . ,  , , -,     ,         ,        ,   .         ,     .         .

17

   ,     ,   ,    ,     .           ,     ,    ,   ( ,      ) ,      .           ;    , ,  ,       .  ,   ,     (   ,    )      ,    ,        ,  ,    .

   ,      ,     .                        V  XIII .          , ,   ,      ,     ,  ,     ;  , ,  .          ,                .

     ,  ,    .  ,     ,           .    ,     , ,   ,   ,          (     ),         .

18

,    ,            .       ,        .     - ,       .

     -  . ,               .

      ,   1932          ,          .

 



19






   ,    ,    :          ,     ,     ,       .          ,         ,        ,   .

  ,     ,      .         ,     .

,      ,  -     .  ,       ,         ; ,  ,      ,   ,      .   ,   ,   ;  ,       ,   .        ,      ;      .   ,      , ,       ,          ,    .       ,   ,        ?    ,     ?    -   ?        ? -

20

    ,             ?    ,    ,       ,       ?     ,    ?   ,       ?       ,        ?     ,   ,           ?     ,    ,      ,       ?    ,  ,   ,   ,     ?        .    ,          ,             .   ,     ,   .

  ,   ,      ?         ,     ,     .

 , ,     ,      .          ,                       ,       .       ,    .     ,     ,     ,        .    :        ,   ,       .  ,     ,    .

21

, ,    .   ,    ,  ,    , ,    ,      ,        . ,   ,     ,     ,    ,          .        ,    ,        .     :       ,       .  ,             ,  , , ,         ,   .

          VI   ..      ,  ,       ,   .      ,  XI  XIV ,     ,       , ,    II (1195-1250).       ,        .      XVII          ,  -  ,    .      ,        ,  , -,  .           ,         ,  .

    ,    ,            .          -;  ,       -  ,    -    . ,         -,   .      ,       -

22

  .    ,            ,  .              -;         -       .  ,    ,   ,        ,   .  , -,       ,  -,  ,     .           ,    .  ,    ,    ,  ,  ,              .      ,       ,           ,  ,    ,    .  ,  ,       ,      .   -      ,       .

      ,    ,    .    ,  ,       ,     ; ,  ,        .  ,     ,          .

   ,     ,     :     ,         ,   

23

  [1]. ,      ,  ,     ,     ,           .     ,     .        ,         ,       [2].   ,        (   )  -,               .

1        :  , ,   .        .
2       ,         ,   .


           .     ,         IX ,     ,         .        ,   ,      1453 , ,        ,      .

    ,   V    XI ,       .            ,     ,       .      ,   ,   , ,   .                ,     VII ( XI )      .           ,        

24

 .  ,    XIV ,        .             ,            .       :      ,         ,    .        ,            ,    .                 .

 , ,        ,       ,      .      ,        .         ,      ,           , ,   .   ,      ,  ,   ,   ,      .            ,           .     ,     ,        ?             ,       ?   ,   ,  ,      ;       .

      ,      .     ,        ,   ,       ,      , ,  

25

,         ,    .   ,            ,            .  ,             .  ,  ,     .

               ,    , ,   .       ,        .         ,    ,    .     ,    ,  ,       .  ,          ,   .  II,    ,       ,    ,    ,    II,         .               .

 ,      ,    .    ,         .       ,              .   ,        ,         ,    .    ,               ,        .              ,   -

26

   .           ,   .          ,        .          .

  ,   ,   ,   .    ,      ,             .        .        ,     .           XV .       ,           .     ,        ,   ,     .   ,   ,      ,          ,        .

        .   -        .     ,      . ,      ,      :    ,        ;         ,     ,    ,     ,    ,   ,  ,   ,  ,   ,        .

       ,   ,       (  )      ,       .

27

  XVI      .      ,      .          .   ,  ,       :            ,              ,    ,         ,       . ,      ,     .  ,   ,        ,       ,           ,  ,     .                  .

       .     ,    ,      ,    ,  .    ,      . ,  ,    ,    ,    ,    .   ,       ,         ,        . , ,      ;      ,        -.      ,      ,      .      ,   ,    .          .

28

    .        ,   .        ,    ,         .    ,   ,   ,  ,    ,   ,    ,   XIII ,  ,     .     ,        ,         ,          .

    ,                ,        .      ,        ,       .   , ,    ,             .

  ,       .   ,     , ,     ,         .    ,   ,          ,      .    ,       .       .          ,   ;     .     ,     ,   XIX .  ,                       .  ,           ;   ,         ,     .

,    ,      - ,       .        ,  ,  -

29

.      ,  (   ,  )            .     .   XVIII    :               ,     .      ,    ,     ,        .

   ,                ,       .   ,  ,       .         ,  .      ;      ,     .

            . -, ,  ,  ,          .          ,        ,          .         ,      ,        . ,        ,      ,    .       ,        ,      .

    ,  VII   ..    ,    ,     ,   ,    .      .      ,  

30

,  ,         ,  ,         .     ,     ,        .        ,  ,     .  ,   ,   ,   , , ,   .          .         ,      ,           . ,       , ,      .

,      ,    ,        ,     .    ,             .      :   ,   -       ,    ,            ,    .         ,           ,       ,  ,     ,     .    ,    ,      ,   ,    .        .        ,       ,       ,      .      ,   .





 
 

 


 I
  

            ,      .   ,   ,               .    ,      .       ,  ,  ,       ,     .    [1],   ;        ;         ,    -   .    ,              .         ,      .

1   -        ,        .        .


   .  ,   ,   ,     , ,   ,  585   ..          ,  ,   VI .             ?      ,           ,     .

34

       4000   ..,       .       ,  ,    .      ,     ,  ,         .          .

         ,   ,         .      ,        .     ;      .        ,   .  ,    .          ,         .    ,    .

       .     ,  ,       ,     ,        .  ,         .           .       IV    III   ..        ;      .  1800   ..     ,     .       ,      ,  ,         .

35

    ,   .      ,    ,   .    ,      .         ,    ,         .     ,        ,       .       ,   .

    ,         .    ,    .      ,  -  .         .          . -,       ,        .     [1].      .        ,   .

1     .        ,        .


  ,       ,       .       ,          ,    .        ,           .

          .      ;  ,     .           ,   ( XIX   ..);   ,       .               .

36

           ,    . ,   ,       ,      ,  -   .             .    -,   :    24     360 ,     ,       ,       .   ,      .

     ,        .  ,   ,   .   I   ..    ,  ,        ,          .    . ,         ,     .   , -,   ,      ,   XXV  XIV   ..,        ,    . ,     ,       ;         .

                .    ,   (   )  .    ,           .        1500   .. -,           ,         ,        .          ,  -

37

      .      ,     XIV   ..  ,   .        ,   ,   ,   .        .

   ,  ,  .      ,    , ,     [1]. , -,   :      (    )   .        ,  ,     ,      .     ,    ,  ,     -   .    ,       ,        .     ,     ,       .      .      .

1     ,  ,   ,    .         .


   ,       .    ,       . ,        .

      ( 1600   ..)   ,   ,   ,   900   ..       ;       ,    ,    ,        ,     .         .              ,    .  ,    ,  .

38

     .        ?    -    ,   ?       ,     ,    ,  -,            ,      [1].       :  ,   ,   . ,    , -,     ,      .            .   ,    -, ,        XIV   ..  ,     ,        .        ,        .        ,    .        .          .

1 .: Martin P. Nilsson. The Minoan-Mycenaean Religion and its Survival in Greek Religion, p. 11  .


    ,  ,    ,      .    ,   ,   ,     ,      ,             .

39

                 ,     ,       ,        ,    ,   .             ;     ,    ,       .

     ,      .      ,              .        ,  ,        .     ,                 ,  ,       ,    .        ,       ,  .  ,       ,      ,    .

        .            ;          ,       .  ,     ,      :    ,     .         . ,  ,    .       ,              ,     .

   :     ,      .     ,      ;            .      ,    ,  

40

      .     ,        .  ,  ,    ,      .           ,        ,        [1]. -,       VII   ..

    ,                ,     .                 ,    , ,     ,  .      , ,    ,             , ,         .  XIV   ..     (  )      ,     (969-936   ..)    , , ,    .      .       ,    (    ) , ,    : "  ",     [2].   ,    -     ,  ,       . ,     ,   ,      .      ,  ,       ,   .    ,           .

1 .: . N. Ure. The Origin of Tyranny.
2 ,         ,       .

41


      .     , , -,    ,          ,    .      , ,   .  ,         750   550   .. [1],    ,        VIII   .. [2].          ,   ( )  560  527   ..          ,       .    ,   ,         .

1 . J. Beloch. Griechische Geschichte. . XII.
2 . Roslovtsev. History of the Ancient World. Vol. I, p. 399.


 ,      ,     ,    ,    ,  .             .         , ,      ,   ,               XVIII .  ,    ,       ,          .      ,     ,           ,       ,   .    ,  ,        ,  .      ,       .

42

     ,   .      ,          ,     ,   .    ,    ,       ,        .     ,     ,                .          ,         .         .        ,     ;           .         ,       ,  ,   .

 ,       .    ;          .          ,   ,      .     ,   ,     .   ,      ,      ,     ,   ,   ,    .         ,  , ,    ,         .

      ,      ,    .   :        .     .  ,   - ,   ,    ...      ,     ?   

43

 ?    ?      ? .       ?  ,           ,   .   -,  .  , , , ;   ,         .    ,    .    ,        [1].

1 Five Stages of Greek Religion, p. 67.


 -      .     ,          .

,   ,       .  ,        ,       . ,     ,     .          ,  ,    , ,    ,  ,     ,    .             ,    ###,   ,       . ,    ,            .    ,     , ,    , ,       ,    ,      .      ,   ,    ,    ,            ,       .              ,   . ,  ,       ,      [2].

2 H. J. Rose. Primitive Culture in Greece. 1925, p. 193.


44

      ,         .              -   VI   ..       ,   .            . ,   ,    ,        [1].        .   ,      ,   VI   ..   ,    .      .      ,              ,   ,        .        . ,         VI   .., :

       
 ,    , ,
  ,  :
  , ?   , ?
  ,   ? [2].


           ,         [3].

1    , ,  .     1000   .. .: Cambridge Ancient History. Vol. IV, p. 207.
2 . :    . . 1. ., 1989, . 172.
3   ,     ,       ,         (387-386   ..).           .

45


       ,           .          ,         . ,        ,     ,      .      ,   ,       .

   ,  ,   ,    ,         .

     .      ,           .   ,      ,     .    ,   . (          .)      ,   , ,          .  , ,      ,   .   ,    ( );         ,  ,   ,    .         [1].

,     (  ),     ,         V   ..,  - ,    ,      [2].

1 . J. Rose. Primitive Culture in Greece, p. 65  .
2 J. E. Harrison. Prolegomena to the Study of Greek Religion, p. 651.


        ,             .       ,   ,  .  ,  ,              .   ,       ,                ,       ,      .

46

,  ,    .     ,  ,      .        ,      ,   ,  .     .     ,        .     ,           .          ,     .           ,      ,   .

,         ; -,       .       ,        .       ,             .        .    ,   ,        ,  ,   ,  ,    .     ,       .           .

    .   ,    , ,       ,      .          ,  ,     .    ,      ,   ,  ,      .      ,    .          ,             .

47

       , ,      , .          ,      .       .  ,         ,       ,        ,        .       ,      ,         ,   .     ,    -  ,       ,  ,    ,         .    ,     ,             .

       ,     ,    ,   .      ,         .       ,   ,      ,   ,  ,   ,   .          ,  ,   .   ,      , ,   , ,        ,       .

48

,      ,   , ,  .                .     .            ,        ,        .      ,        ,       .    [1],              .       ,       .      ,     .     ,            .

1     ,    .


 ,       .        ,     ,     .      ,          .  ,         ,    ,        .     ,            ,        .

            .           ,    ,  ,   ,      .

  ,   .  ,     ,       .  , ,   ,   , , -,  ,   ( ,    )   . ,     , , -,   ,          . ,    ,      ,     .                .      .

49

       (  ),    .     ;  ,       ,            ,  .    ,    ,    .        ,     (   ).  ,     ,    ;      ,    .             .     ,      :      ,        .

    .          ;   ,      ,     ,    .  ,      ,       .   ,      .             ,      ,  ,   ,    .    ,   ,    ,     .       ,   ,         .

        :


 , ,    .
  ,  ,
    ,
  .
     ,
     .
 - :
    

50

 ,     
 ,  
    ...
 :  
  ; 
      
   .
   ,
 ,   ,
  ,
  ,   
  ,  
   
 ,    
 :  
   ,
      .


     ,      ,          ,    ,    .     ;     ( )  :

      ,
     .
     .
      ,
  ,     .
:      ,
      .     .
  ,  , .  
 ,    .
        ,
        ...


   :  ,  ...     .    :    ,      .

,      ,   ,  ;    , .    ,    ,    . ,    ,  .

51

   ,      ,     .      ,   .  ,      ,   .        ,    ,        .        ,         ,     .

     ,    .      .    ,              .  ,   ,      .         .      .       :   .      ,  ,          -     ,   .

  ,      (serenity),         ,       .     .  ,  ,  ,   ,          ,          .                ,    :

    ,
   
   
   ,    !


           ,    .             :

52

,     ,
    ,
   ,
    ,
  .
   ,
   :
   
   ...


        ,              ,   .      :

 ,  ?
    ,
   ,
   .
  
  .
   ,
  .
   
   ,
    ,
   .
   ,
,    ;
     ,
   .


  ,    ,    ,     ,     '.

   ,    .          .    , , ,      .      ,     .   ,           , ,    .      ,      .      :

       ,
  .


53

  ,      ,  ,  ,   ,     ,     ;    ,   ,   ,  .      ,        :   ,  ,  ,  .        ,    ,           ,  .        ,  ,          .

             ,      ,  ,   .       :   , , , ,   , , ,      .    ,    ,      .      :

       ,       ,         .            ;         ,     , ,  ,            .     ,    , ,     ,      [1].

1 . J. Beloch. Griechische Geschichte. Bd. I, kap. I, s. 434.


-,  ,  ,      ,   .  , ,    ,   ,     .            XVIII   XIX .

54

    ,        ,       ,          ,        ,     .  ,           ,      ,             ,         .          .

     ,  ,     .                ,        .  . .              ,     ,        ,    ,   ,    [1].

1   ,           .


  ,             ,    II   .  ,          ,     VI   ..         .   ,   ,         .  ,  ,        ,           .  , ,     -   ;     ,        ,      ,    ,           ...

55

   ,         ,    .  ,       ,     .  ,           ,        .    ,     ,     .  ,               .      ,    .

         ,      ,  ,          .    ,     ,          ,      .       ,     ;    ,   , .               . ,   ,   .     ,  ,     ,       .

           ,        , ,   ,          - .         .       .     ,          .         ,      ,    ,             .          .











 II
 

            ,     ,  ,     .   ,    ,          ,   , -,   .          , ,  ,    ,       .

      ,   .       ;            .       ,     ;    ,     ,      [1].           .

1 . Rostovtsev. History of the Ancient World. Vol. I, p. 204.


  VII  VI   .. ,     ,        .              . ,   ,    ,  (   )      .  ,       ,     (612   ..)      .     ,   

57

     ,            ,      ,         546   ..       ,             .       ,   ;    610560   ..     .      ,    (. 43; 5  c.),      ;      , ,    ,       .     ,    -,  ,     .

  ,  ,     ,  ,       , ,   ,   585   ..  ,   ,    ,        .        .       ,     .    ,       19 .        , ,     ,      ,            . ,    ,   -  -    ,  , , ,   .  ,     ,     .

,              .             .    ,      , , ,     . ,  , ,   ,     ,      ,   ,    ,   .      , , -, .

58

      .           .  ,     ,    .

  ,  ,     ,      ,   ,     .   ,  ,    ,     ; ,      [1].

1 .  (J. Burnet. Early Greek Philosophy, p. 51)      .


,     ,      ,       .    ,     ,     ,    .

      ,            .     ,        ,         ,   ,  -         .        ,       ,   .

    ,   ,     - ,   ,   .     , , ,       (1259):

    ,  -      , , , ,        ,                    ;    ,       .     ,    -

59

      .            ,   .     ,    ,       ,        .

,    ,   ,  .    , , ,   54   546   .. [1].   ,     .  ,        ,    ,   ,   -    .  , ,     ,         .       ,      .         :

1              .  . .


     ,       ,  .                .

  ,            ,      . ,         ,    -  ,      . -,    : ,          ,    (  )     .     ,   ,    . ,  , , ,  ,   .                  .   ,   ,         ,   -  .

60

    ,        ,  -   ,   :       ,       .   ,         ,       .  ,  ,  .  ,      [  .  .]  ,      . ,         .

 ,   ;       .      ,        ,    .       .      ,     .     ,    .        ,                   .

       . ,       .  ,     .     ,          ,            .

,   ,       .

          ,  ,       .     . ,     , , -,     494   ..,            .

 ,     .    ,    ; ,    , ,   ,    .     ,          ,     . 

61

 ,            .  ,   ,    ,  ,  ,       . ,   .

     ,  ,         .      ,       .  ,   ,     ,     ,  .

     ,   .              .     ;               .        V   ..  ,         .  ,     ,    ;    ,  , -,   .   ,        ,       -       .     ,      .

     ,       ,   ,  ,     .      ;    ,       ,   .









 III


,     ,          ,         , -   ,     ,    ,    ,    .          .          .    ,      ,       (profound),    .

   ,     .     ,       532   ..  ,         ,   ,      ;         .        ,  ,      .

    ;          ,   -  ,     .      535   ..    515   ..      .      ,       ,          .      ,          .          ,       

63

.            ,  ,  , , ,     .  ,       ,    ,         ,    .     ,           .       ,               .      ,     .

  ,       .       .   , ,    ,    . ,      (  ),    , ,   ,  ,          ,    .

    ,    ,    .  ,        [1].         .      ;     ,   ,   300 000 ,   , ,  .       .        ,      ,             .          .     ,        .             ,       (510   ..).       .     ;        ,   .

1      ,          .


64

       ,          . ,   ,     ,      (   ),   .     :       ;  ,      [1].  ,        ,    .

          .               ,                 ,   .    , ,           [2].   ,          [3]      .         ,   ,           .  ,      ,       .

1    ,       ,  ,  ,   .

2        ;       ,           .  . . 
3 .     ?
.        .
.      ?
.            .
. .   .       ,      ;     ,      . . (. . .  ,   . ., 1953, . 72.)


    :

1.      .
2.   ,  .
3.     .
4.   .

65

5.    .
6.    .
7.     .
8.   .
9.       .
10.   .
11.     .
12.      .
13.    ,      ,   .
14.      .
15.    ,            [1].


       .

 (   ) , ,   ,          ,     .   ,    ,         ,         . ,  ,     ,        .                     ,   ,       ,     .        ,       .      , -, :      [ ]: ,   ,   [2].  ,  ,  ,   ;                 ,   ,            .

1 . : J. Burnet. Early Greek Philosophy, . :    , . 138-149.
2    , . 141.


66

  ,  , -,  ... , -,       , -,  ,   ,    []  ,     ,  [ ],    ...      [1]. ,  ,   ,    .

           ;           .                  .   ,   ,     ,   .

       ?          .      :

    ,     ,               ,      ,   ,           .       ,       ,    .     ,     , , ,  ,  .   , , ,    .    , ,      ;  ,   ,   ,       " [2].

1    , . 143.
2 J. Burnet. Early Greek Philosophy, p. 108.


67

      .      ,      .      ,        .   ,  ,      ,           .         ,        .  ,         ,    ,    ,       .      ,         ,  ,      ,       ,   ,     ,      .   ,       ,   ,   ,       .

          . ,    ,  -, ,      .         :     ,      ,   ,    .        : , ,            .        ,         ,       ,          .        ,      ,   ,   ,       .  ,         ,      ,   .

68

  ,  , ,      ,   ,        .

       ,     ,         .   ,       ,    .       ,       ,   , ,         .

        :         .      ,        ,      .

           ,     .     ,    .         .    ,      ;  , ,    ,    ,    .   ,      ,        .      ,    ,   .         ,       .        ,     .               .      .

 ,  ,     .       ,       .  ,      ,    .  ,      

69

;               ,      .    ,       ,  .         ,      .       , ,    . .      (,    ,   ),    . , , ,     ,     ,      ,    .  ,        ,      .

,       ,    ,      ,        .  ,  ,    3, 4  5,  , , ,   ,  3   + 4   = 5   ,    ,    .

   ,         ,       .            . ,      ;      ? ,     / .  m   /n   = 2.     ,    .        ,     .   ,      = 2 n   , ,      ,  ,   ,  n  .    ,   = 2.  4   = 2 n  ; ,    = 2   , ,   ,   .       m/.   ,  , ,       X [1].

1       . .: . Heath. Greek Mathematics.  , ,    .


    , ,       ,  ,          ,         ,    ,   ,     ,   .       ,       .      ,           ;       .   II      ,        , ,  ( + b)   =    + 2ab + b  .        ,    .            V  VI.       ,        XIX .        ,         .      ,      ,   ,      ,          .

        .    ,      ,   ,    (  ),       ,     .   ,          ,   -   .   ,  ,  ,    ,   ,   .          ,      ,   .    :  ,    ,     .   XVIII         -

71

     [1].    ,      ,    .             .       ,    ;        .

1         .


 ,           ,      .      ,         ;         ,         .    ,        ,   .        ,    ,     ,    .              ,   , ,  (   ),    .             .   ,     ,        ,     .   ,   ,  ,    ,        .

           ,       .        .   , . ,  , ,         ,      ,   ,  ,     

72

         .         ,     .      ,        ,  .    ,          .       ,     .    ,          ;    ,          .         .    ,    .









 IV


          .                       ,     ,   ,     ,         .    ,        ,      ,             .            .   ,      ,   .     - ,   ,           .

     ,     .   ,    ,       ,   ,    ,       ,    .                      .  ,          ,     ,       ,              .  ,   ,    ,    .            .  ,      ,

74

       .      ,                   .

 , , - ,          :       .  ,     ,        .         :   ,   ,   ,   ,    .              ,       .     ,         ,        ,    . ,      ,       .  ,   ,    ,  ,    ,    ,      ,    ,      ,       .

                  .            ,     ,       ,   ,     ,     ,       ,   ,   ,    ,   ,   .      ,   .      :  ,  ,      , , -,   ,      ,      , ,           .           , 

75

   ,        ,     ,     -  .            ,    ,         ,    .

   ,         ,  ,   ,   .    ;          ,     ,     .    ,         .  ,        .   ,        .

      ,  
     :
,       [],
<...>
  ,    ,
   ,  ,   [ ].
<...>
        ,
  ,  ,  ,
    ,      
      ,
 ,     .
...     ,
     [1].


    ,          ,        ... ,      [2].      :

, ,  ,     ,
 ,    :
!   !  
  ,    [3].


1    , . 141.
2  , . 173.
3  , . 170-171.

76

 ,       .

        
      ,    :
      ,  ,
    ,      [1].


      ,         ,          .

  ,         .     ,            .   ,   ,     ,  .       500   ..          ,  ,   ,    .         ,       ,  ,   ,     .

,     ,        [2].   ,   .      ; ,    ,   - .   ,   ,     ,     .    ,      .    ,    ,     ,  ,   .

1    , . 173.
2  (op. cit., p. 184)  ,   , .      -      .


      , , -,    .           .    

77

:    ,    ,    ,        ,  ,  ,    ,  :       ,    ,          ".        ,    .   ,          .   ,    ,    ,     .     ,       ,     . ...  ...  :   .       ,   ,  ,     ,   .       ,      :   .

     ,             .  :      ;  :     .

   ,    . ,   ,      ;     ,   ;    ,   .  :   , :       !"   ,     ; ,       ,    .    :  ,                .

       ,   .        :    ,   . ,    ,   .       .    .     ,     ,  ,    .    .    :     .     ,    ,   .  ,     ,     ,   ,       .

78

     ,      ,   ,      .      ,       ,     ,       .        ()      (),   ,        . ,  ,            .    ,      -  ,     ,         .     ,      ,     .

    ,        .

,     ,     ,   .

    ,   ,      ,    .

   .

  ,       . (,  ,   .)

 , , , , ...

          .

    ,    -    ;   ,    .

            ,     .  ,      ,  .

  ,  ,   ,    -,   ,    .     , ,    .

79

 ,     ,     . ,   , ,     .  ,     .    . ,       ,    : , ,   .       .           ,         ,         .

   ,        :

 ,       ,       ,    ,      ,     ...

 :   ,     ,   .

      ,     ,    .

 , ,    ,      ,    .      .   ,   ,       :  [ ] ,     .        ,     ,   ,    .    ,       :

:   ,   ,   ,     ,     .

   ,       ,  :

 ,   [].

   ,  ,  ,     ,   .

        .

[]:   ,   ,   ,    [ .  ] ,  , ,   ,  ,       .

80

      ,   ,  :    .

       ,     .

  ,     ,    ,    ,    -      .

   ,     ,          .

   ,     ,    ,    [].

    ,     ,  .
 ,       .
    ,     .
     ,   .
    ,     .
        .
       .
,      .

,      ,       ,       ,      .

        ;               [1].

1  .:           ,    .


...   .

81


    ,   ,      ,  , -,  ,   : ,    ,   : , ,    !  ,       ,    ,        .  ,        ,            ,  ,      ,     ,   ,     .      ,    ,   ,    ,   ()      ().

           ,     .       ,      ,   ,        .

 -      ,    . , ,           . , , ,        ,     .      :        .     ,   .      .  XIX       ,     ,      ,     .         ,       .    , ,       :      ,        .

   ,        .

     
   ,
 ,    ,
   .


82

  ,     :


  , ,    ,
  ,    .


     .
  ,  ,    ,      -    ,       .

 ,   , ,  ,        ,   ,    ,     ,  ,  ,    .         :

    ,
      ,
 ,   ;
       ,   ,
  
   ,   
     .


              ,   ,           .

 ,      ,   .   (    ),    ,      ,      (central)    :   ,      .      ,       ,   ,         .

 ,       ,       . -,    . ,  , ,  , ,

83

 :    ,   ,    ,      .     ,                .      ,   ,    .

  ,       ,    ,    .     ,      ,     . ,  , ,        ,    ,   ,      .          .  ,    ,       ,      .         ,    ,   ,  .      .

     ,          .    ,     .          ,    , ,     ,  ,          .      . ,           .

  ,   , ,  ,   ,    .        ,  , -, .        -    .     .








 V


         ,    .  ,   .  ,    .    ,    ;        V   ..  ,     ( ,  450   ..)   ,     ,      .       ,   ,        ,          .           ,   ;          .          ,   .        .     ,        .      ,      ,             ,  .  ,    ,      ,   .

       .            .        .   ,   ,  ,    . , , , ,      ,  

85

   .     ,    ; , -,     ,        .      ,        .

      ,         .     .  ,        ,   :

, ...
    ?  - [,  ]?
   
   ,    ,  :
 ...
<...>
  ,   [~-],    ?
     -- [: ]?
   [: ],    ,     []   .
       .
<...>
       ,   ,
  ,    ,
   .      ,
 ... [1].
     .

1    , . 290-291.  : ,   , :      ,       - ".


  ,    -,    - ,      -. ,        .             ,  ,      ,   .     ,     ,     .

              .   , ,  ,       ,     .

86

      :     ,    - .          ,      ,      . ,  , ,    .      ,    ,   ()            .    ,          ,          ,        . -,   ,      ?

  , , .  :    .     ,       .   :  ,     ,    :  ,       .     : ,        ,          ,       .   ,       , ,  ,  ;     : ,  "    .

   ,     .  ,     ,  ,    ,      .  :         .   ,     ,   ,     ,     .   ,     ,     ,     :    ,      ,  ".            ",              ".

87

 ,         ,   ,   .        ,       ,    ,   ,  ,       .

        ? -,     :    ,  ,    ,    ,  , ,      ,        ,   .    ,    ,    ,     .

 ,     .     ,    . ,       ,          ,   ,             .

           .            , ,       ,  - .             ;          ,     .         ,      ,     .  ,    ,   -   .         : ,    .        .    ,        ,  ,  ".       ,        ,      ,         ,   .     .

88

       ,             ,    .      ,    , ,  ,   ,          .     .      :  ,        ,      :  ,          ,          .           ,   ,  ,         ,    .           ,  .

 , ,      ,    ,        ,          .    ,     ,  .    ,      .  ,          .   - ,            .      ,            ,   .

    ,     ,   ,                  ,  ,    .

  ,              ,      .   ,    ,          ?    ,      ,    . ,     ,     ,    ,  .     ,               .

89

       ,            .       ,   ,   ,   , ,  ,      ,        .    ;          .

 ,      ,         ,     ,     .        ,         .      (persistent)   .                   , ,   .      .      ,     ,              .








 VI


 , ,    ,      ,       ,       440   .. ,  ,    ,            .     ,    ;     ,          .    ,     ,        .            .                 .       ,  , -,         . ,             ;         ;     ,  ,   .

    . ,     ,           ,   . ,     ;     ,      . , ,   ,    ,    .   :

 ,   ,
     .


91

      , ,       ,   ,      .

  ,   . ,     ,     ,      .       ,       .

       ,       .     ,       .

           .    , ,           ,     .  :

... 
   [=]   .
,     ,
  []     ,
           
 ,     , 
 []     [];   ,
  , [ ]     [1].


     ,    .
         :        ,   .

 ,    .     ( ,   )     . :

     [~]    [],
      ! [2].


1    , . 390.
2  , . 359.

92

    ,   ,   ,  ,  .     ;       ,     ,    ,       ,          .  ,       ,  .       .

  ,   ,     ,  ,       .  ,       ,     ,      ;   ,          ;  , -,   .

     ;   ,    ,       .   (. 234),          .

        ,           .

    .   ,     , ,      (      ).     ,        ,  ,       .      .  -         , ,   .     ,    .    ,    .        .      - ,     .    :     ,     ,     ,      .  ,    ,        .

93

  ,    ,     ,        .        (242):

      ,          ,             .   ",      ;     ,         ,         -  [1].

 ,    :      ,    ;      ,    ,          ,      .           ,    (  )  .     .  ,       ,       -.    ,   -,    ,    ,    .

       .  ,  ,   ,    ,  :

    ,   ,
    ,
       .
   [-]   ,
         []
  ,      [2].

  ,   ,    .

     ,
      :
 ,    [3].
     ,   :

1 . . ., 1970, . 2,  359.
2    , . 408409.
3  , . 408.


94



! ,         ,
  ,    ,
     ,   ,
 !      ,      
,    ,
    :
         
    .    
      ,    :
  ,    
 ,    ,
    .
,     ?    - ,
  ,      [1].

       ,   :

  [~]  (),   ,
, ,  ,  :
 -  ()     [~]  ,
<>  <>,   ,
  ,       
       ,
        [],
   .
     ,
    ,    
 ,      .
   ,   .
      ,     ,
  ... [2]


    ,   ;  ,    ,       .   :

 ,       ,
       []!
     !
,  !    ! [3]

1    , . 404.
2  , . 406.
3  , . 411.


95

 , , ,    ,   ,         .

    ,       ,        ,     ,   .        .

   -, ,        ,  , ,     :


    [1]  , , ,
      ,
   ,   .
       ,
   ,  [2].


1  ,   ;   ,   ,   .
2    , . 412.


  , -,   ,          .

 ,  ,                 .

            ,  .        ,   ,   .    , ,     ;             .


96




 VII
    

         (490  480-479   ..).          (     ).         (490   ..)              (480   ..)    .            ,          ,    . ,       ,     . ,  ,       .      -       ,    .   ,               .    ,     ,          30 ,     430   ..

           . ,     ,    .      ,   ,      ,    .     ,     , , ,     ,      .         .  ,  ,  ,           ,  ,      ,          . 

97

   ,      .      .       ,        .     ,       .             .

   ,      ,    ,                .

    ,  ,      .          .   ,           ( ,     ).       ,   -   ,   ,     ,  ,    [  ]    .     ,           .  430   ..    ,  ,  ,   230   ( );     , ,      . ,  ,   ,   ,      ,       ,          .

       :   .       ,            .      ,        .    

98

    ,     .          ,      . ,    ,    ,   ,    ,       .

  ,    ,          .      ,       ,   ,          .    ,      ,        ,   ;              .      ,         ,  ,   .     ,     ,   ,   ,     .

  ,    ,  .     ,   :     ,     .  ,    ,       .

         .  , ,   ,            ,       .  ,       ,  ,   ,      .      ,  ,      .    ,    - ,    ,         .     ,    ,    .   VI   ..     -

99

   ;             .            .         ,       XIX .               .       ,       ,     ,        (431404   ..),      .

   ,    ,          .        ,         . ,   ,    ;             ,      . ,  529  ..      ,      .



100






 VIII


 ,        ,   ,       .          .   ,     ,    ,      .

       500   ..,   30     (  462  432   ..). , ,  ,     .  , ,   ,   .      :

  , , -,    ,          ,      ;         [1].

1 . . . 2, . 210.


,      ,    .

 ,            ,      ,       ,  ,    .    ,      ,    .     ,      ,      .   ,     ,          ,  .     

101

       ,   ,     ,    . (          ,      .)  ,  ,  ,      .  ,           .        .              .

 ,             -   .    ,      . , ,    ,      ,     .   ,     ;  ,  ,   , ,  , , -,  ,  .

     ,    ()  ,            .  ,  ,   ,  ,       .      ,  ;      ,    .   , ,      ,    ,     ,   .  ,    ().

    .   ,          ,     ,     .  :      ,    .        ;          .

 ,     ,  ,  ,   .  ,        ,      . ,  ,    .         .   -

102

     . -,        ; ,   ,    .       ,  .       ,    .

     .   ,     ,      ,   ,     .       ,     .   ,  ,   ,      ,       .   .    ,   (  ) .

,      ; ,         .        ,                .      ,      ,           ,      .

103







 IX


       .   ,      , , ,        .

,   , -,    440   .. [1],         ,    .        .     ,   (   )   ,     ,       . , ,       ,   ,    (   )   ,       .

1   (Cyril Bailey. The Greek Atomists and Epicurus) ,        430   ..     .


    .      ;     ,   ,         ,      432   ..      420   ..            ; ,        , ,  .     ,   .  ,             ,          .

104

     , ,      ,          .    ,         .          ,   ,           ,   . ,    ,   ,     :  ...   ,     .         .  ,   ,     -  ... ,   ,   ,        [1].        , ,    ,    ,  ,      .        [2].

            ,     ,          .  ,          . ,   ,             .                  ,       .  ,     ,  ,   ;      ;   ;         ;       ,     ,       .   [3], ,  ,       . 

1 J. Burnet. From Phales to Plato, p. 193.
2 Th. Heath. Greek Mathematics. Vol. 1, p. 176.
3 .     // . ., 1981, . 3, . 410. 326.


105

,    ,  .   ,    ,  ,     []      .    ,           ,  .

    ,           . ,  , ,     ,       ; ,  ,        ,       ,   .  , ,  ,           ,     ,  ,   .     ,           .   , ,   ,    ,      .  ,       ,  ,            ,   .     ,   ,   ,            [1].

      .     ,   .     ,      ,   .

         . ,    .  ,        .   ,  -    [2]. ,       ,    ,  :      -

1    ,  ,      ,  (op. cit., p. 83).
2 .: . Bailey. Op. cit., p. 121 (  ).


106

,     -     . ,    ,       ,   , ,     .    ,        .         ,         ,        ,   .    - , ,     ,     .      ,      .       ,    ,   .

   ,       ,        .           ,    .       .    ? ,       .    ? ,    .      ,   .   ,      ,        .   ,     ?,      ,        ?.        ,      ;       .   ,     ,                .   ,       ,       .        .          ,  ,    .

       ,          .          ( ),  -

107

   .    , ,  ,            (Artificer),       .        , ,  ,    ,     ,   ,    .  ,  ,  ,    ,   ,       ,    .  , ,      ,      .

        .    ,      .       ,     ,      .    , ,     .         ,        (unaccounted for).

  ,          .      ,    ;       .            . ,        ,                 .  , -,     ,                 .       ,            ,               [1].

1        . G. Milhaud. Les Philosophes Georaetres de la Grece. Ch. IV.


     ,             .  :

108

        .   , -,  ,        .     ,  ,       ;    []  ,      [],        .

  ,     ,          ,  ,  ,   .      [] ,   ,   []  ,    , ,       ,            .       .    ,  [ ]  [],  -   .     (  ) ,  ,  ,     .        ,        ,     []  .        [],         ,       .   [1].

1 .    , . 408, 325.


 ,    ,       ,  ,      .     .         ,    .    ,        ,       .  , , ,   ,         ,    ,       .  , , ,  -      ,   .

109

   , -,     ,     ,  , , ,  ,  . (       .)       :  ,   ; ,    ; ,    .  ,      ;   ,        ,     . , ,  ,         [1].

1 , .  (op. cit., p. 75) ,       .  ,  ,    - [],    .    : ,  ,      ,   ,   ,     ,   .


    .              .   ,    ,  ,   ,       -    .   (, 208):      ;       ,  .        ,            .      (      )    ,   ,                   .    ,              ,           .         ,          .

110

,         , ,     ,  ,   .     ,   ,    ,        .       ,     ,  . ,     ,  ,     ,   ,      .          ;    .      ,      .

      ,       ,       .   ,  - - ,    .       ,        .      ,     .     ,      , , , ,  ,     .  (stuff)   ,      .         ,  .         ,         .

  ,        ,      ,            ;       ,   ,     ,   .     ,     ,       . ,        .    ,           ,        .           .   ,     ,    ,       ,  

111

. ,  ,  ,         .  , ,     ,   .  ,       ,     ,  ,       .

 ,            ,        .      .     ,      , ,          .      ,       .      ,       ,       .

     ,      .  ,  ,   ,      .    ,   ,     ,      ;      ,         .          . ,   ,       .    ,      ,   .    .      ,   . ,   ,   ,       [1].

1  ,      , . . Bailey. Op. cit., p. 138  .


  ,    ,    , ,  ,    ,  ,        .      .         .       :

112

    ,
   ,
    ,
 ,   .


    .        ,         . (    .)      ,      .      .    :   ,   .        ,            ,  ,    .  ,  ,   ,  , , ,    ,       ,    ,  ,   ,    .

   ,  ,   ,    ,     .    ,   ,   .            .       ,          .      ;      ,  ,   ,      .   ,     .     ,   ,    ,   .          ;       ,     [1].

1            ,    ,   .


113

           ,      ,          .  ,      ,       .       ,     ,              . 

         ,  ,         .       ,           .   :   ,   ,   ;        .

        ,   ,     ,     .  ,       ,  ,              . ,   ,  ,    ,   ,     . ,   ,     ;              ;          .      ,    ,   .          .         ;             ,     .



114






 X


   V   ..   ,     ,    .          .       .       .   ,     ,     , ,   ,       .          ,     ,           .        ,     .           ,            .         ,      ;        ;         ,  ,     ,   .

,    ,    .       ,    .

115

   ,    ,                 .  ,   ,    ,  ,      , ,    .  , ,         ,     ,      ,    .

         ,        ,             .          ,   ,        .         ,     ,    .        ,     .

 ,     ,     ,      ,    .             .  ,   ,    ,         .         .   ,    ,  ,   ,     . ,            ,     .         ,    ,      , ,   ,       ,      . ,     .

          .      ,       .          .        ,     

116

  ;          .     431   .. [1]          .  ,    230 ,             [2].    430   ..             ,   .      ,     (429   ..)   .     .            ,   .

1    404   ..   .
2 .: J. . Bury. History of Greece. Vol. 1, p. 444.


    ,  ,         ,    .  ,       ,        ,   ,  ,       ,      .

           .           ,  ,     -  .         ,            . ,    ,        ,   ,   ,   ,       :

-,     ?    ,   .       ?  ,  .    ,   ?    ,     .   ,    ?  .  ,    , ,    ,     .

117

        .        .       .         .             :

        ,    , ,     ,           ,    :          , , ,    [1].

1 .  // . . 2, . 399, 286c-d.


    (, ),        ,     .  ,      ,            ,     .  ,                .

       ,        .

   500   ..     ,     .    ,          432   ..         444-443   ..  ,        ,  , -, ,    ,      ,   :      ,          .            .

         ,       .      ,        

118

     [1].      ,              ,    ,    ,   . ,  ,  ,  , -,     .

    ,  ,     .   ,   ,      ,  ,      ,  ,      . ,    ,     .    ,       ,    ,    .   , ,     ,       ,  .   , ,   .

          ,    .      ,    .    ,   ,   ,   ,    .   , ,     ,      .

             .     ,          [2].         ,     (  ).          , -,   ,     . ,   ,       ,       .

1 . :  .  ,     . ., 1979, . 375.
2 . Zeller. Grundriss der Geschichte der griechischer Philosophie. 1883, s. 1299.


119

, ,  ,         .   ,   ,  ,     ,        (     ) ,  ,   ,    .     ,     .      . ,   ,          .        ,     .  ,  ,   , ,        ,     ,     .  ,       ,    , ,  ,      .

      ,     ,  ,          ,       ,       .  ,    ,    .     ,       ,      .      ,      .      .   , , ,    ,   -  ,   ,        - ,        .   ,    ,      ,     ,        .     , ,   ,   .     -  ,          .         ,     ,          ,       ,    

120

  .      ,        .    , -,      .          ,         ,      ,       .

    V   ..  , , -,   ,    ,        .       ,    ,    ,             ,        . ,   ( ),   .  ,  ,    ,         ,    .         ,   .       ,      .

  V   ..,    ,      ,                         .                  490   ..    ( 404   ..)     ,   399   ..   .       ,      ,     .

     V   ..         .                 .   ,     ,        ,             -

121

 .     ;     ,       .      ,    ,     .             .      ,       .  ,       ,     ,   ,  .          .  ,       ,         ,        .

          .     ,        V   ..           .       .           ;       . ,   ,  ,    , ,   ,    .            .  ,   ,    .

       ,  .   ,       V   ..    .   ,         .

    431   ..     429   ..       .     ,               ( ).      ,  ,     .  414   ..      ,  -

122

 ,    ,     .      .  416   ..        ,   ,     .       .    ,     ,    .           , ,   ,              405   ..

        ,     .    ,     , ,   .     ,     ,   .      ,     .          ,     ,         .           (399   ..).



123


 
,   

 XI


        . ,          ,       ;    ,    ,          . ,     ,   ,          ,    ,    .  ,   399   ..,     70 ,   ,     .  ,        ,           .           .    ,   ,    ,       .   ,     ,    -    ,    ,    .      ,    ,   ,        .             ,        .

  ,  ,            .   ,         ;  -

124

, , ,             . -,      ,     .     ,         .   ,     .       ,     ,     [1].

  ,  ,   ,   ,      ,    - .     .    ,   ,    ,      ,   ,  ,    .   ,         ,  ,   .      ,   ,    -        ,   ,  ,     .

        .   (    ),        ,   ,       .      :      ,     ?       :  ,  .      ,   . .      , , :     ?        ,  , ,      ,     ,     , : ,  , ,    , , : ,     ,        [2].     -

1 J. Burnet. Greek Philosophy, from Phales to Plato London, 1914, p. 149.
2  .  . Academia. M., 1935, . 33.


125

  ,      .         ,       .    ,   ,      .   ,       .   ,          [1].         .         ,  ;   ,        ,     ,    .

1  .  , . 93-94.


         ,   ,        ,                 ,     ,     .     ,    ,     .   ,         ,        ,    .   ,       ,          .             .        ,       ;   ,      .         , ,  .

,     ,   .    ,        . ,    ,   ,           ,      .    ,   ,         ,   ,  

126

  ,  ,    . ,   , ,       .

       .        ,       ,  ,   ,  ,   ,          [1].       ,   , ,      ,       ,    ,   ,   .         .      , ,   ,   ,    -   ,  .             ,    .         ,        .      30 ,      (   )     .     ,          ,   ,    . , ,   . ,           ,       .

     , - ,   ,   ,     ,     [2].  ,     ,     ,   ,   ,  ,       ,       .

1 .   // . ., 1968, . 1, . 85.
2 J. Burnet. Greek Philosophy, from Phales to Plato, p. 180.


           , ,          .

127

   ,                .  ,    ,    ,    .     ,              , ,   ,     [1].     70 ,         ;        .

  , ,    ,     , ,         , ,      ,  ,     ,   ,  ,   ,      [2]. ,  ,        .         ,   ,      ,   ,    ,    [3].      ,  ,     ,  ,         [4],          .        ,    .    :     ,           [5].

1 .  , . 83.
2  , . 84.
3         .
4 .  , . 83.
5  , . 84.


-,     ,     ,  ,   ,   .  ,      ,      ,     .     ,  ,  ,         .       ,       

128

,     [1].   ,      ,  ,     . - -   ,       [2].                ,        .  ,        ,        ,  ,     ,    ... [3].     ,     .    ,  ,      .     ,  ... , , -  ,      ,         ,  ,         ,      ,       :  , ,   ,    ,      " [4].  ,   ,   ,   ,           ,        .

 ,   ,  ,      ,   ,    ,   ,  ,           . ...   -  ,  ,     ,    ,  - ,       [5].

    .

        , ...     ,   ... [6].    ,    ,     . -

1 .  , .
2  , . 88.
3  , . 89.
4  , . 90.
5  , . 91.
6  , . 91.



129

   ,          ,   ,  ,    ,          .   ,      ,   ,         ,     .       ,          ,     .

   ,       ,   ,   ,   .   ,     ,  : ... ,    ,    ... [1].  ,  , -, ,    ,          (  ,   ). , , ,            ,       .

  ,  ,    .  ,        ,     .   ,      , ,   , ,        ... [2],       ,     .     ,    ,          .        ,     ,       ,   :   , ,   ,     ,  , ,       ,   ,      ,   ...   ,    ,   ,         ,     [3].   :

1   , . 94.
2  , . 97.
3  , . 98-99.


130

 , ,   :  ,     ,  ;  ,     .       -,   , ,  ,       .

 ,    , ,   , ,      ,  . -        ,           ,     ,      . ,   ,  ,  .    -, ,    ,    : -,    ,    ,       [1].

 ,      ,    .     ,     ,       ,  .    ,  , ,  ,    ,      ,  .         ,   ,   ,     - [2].

       ,        ?    ,         :        ,        .      :  - ,       ,     ,    -   .  -        [3].   ,       ,     .     ,        :       ,     ;    ,    .

1 .  , . 99.
2  , . 100.
3  , . 100-101.


131

 ,          ,      .            ,     (     ,    ).          ,    ;    ,  ,       .     ,   ,      .

           30  (            ,    )     :

 , ,     ,  .       ,       ,  ,    .    , ,  ,         ,  ,  ,    .

...  ,   ,   ,        ,    ,   .       ,   ,       ,   :    ,       ... [1].

      ,     ,   ,                ,   ,           .   : ,      ,  ,    ,  ,      [2].        ,    ,      .          ,    , , , !      ,    ... [3].        -

1 .  , . 109-110.
2  , . 110.
3  , . 111.


132

 ,      , ,  ,     .     -    .          ,     ,   ...

    ,    ,    ,     ,   ,   [1].

1 .  , . 112.


       :    , ,    , ,     ,    ,          .    ,       .     ,     ,    ,   ,             .   ,  ,    ;     ,        .          .         ,  .

   -   ,    ,      .  ,    ,      ,       .  '  ,       .     ;   ,      ,     ,      : -    - , ,    ,   , ,         ,          .   ,  ,     ,    ,            - . , ,  ,      -

133

      ,         ,          .  ,          ,  ,  ,  [1].

          .      ,        ,  ,    ,   .   ,  , , :  -       ?  , ,      ;    ,        . , ,         ,     ,    [2]. ,    , ,         -      [3] .     ,   ,      .

   ,     ;       .  ...      [4].      ,      .      ,     .    ,     ,  :

1 .  // . . 2, . 153.
2  , . 100.
3  .
4  .  , . 222.


...     ,   .      ,     , ,       ...

...              ,  ,           ,  ,        ,     ,               ,   .      , ,     ... [1].

1 . , . 152-153.


134

        .    ,   ,    ;       .  ,     ,   ,    .     :              .            .          .     ,       .

      .  ,                 ;      ,       .          ,    ;      ,        .

  ,      ,   .   ,    ,     ...   .     ,     ,       .    ,  ;   ;   .        ,    ,       .    ,     ,        ,  ,     ;      . ,  ,       .  ,            ,      .

135

           .             .   ,    ,   c       ,    .             . 

,         ,    . -,         .            ,       .     ,         .   ,     ,      ,                ,     . ,     ,     ,       :         .

          . ,      ,     ,         .           ,    .

    ,      , ,  . ,       ,      ,   :             .        ,     ,    ,   .        .            ,     ,       .        ,       ,       . ,    ,

136

- ,    , ,   ;    ,                .

,       ,    ,       ,     ,  -         ,   .  ,    ?,       .        , , ,      ,      ,        .    ,      .      ,  ,      ,      .

         -    .  ,  ,   ,  ,       . ,  - , ,   ,  ,   ,     ;       ,   ,   ,               .  ,       ,   :    ,   ,      .            .  , ,    ,    ,          .    ,       . ,         ,      .      ,        .

137







 XII
 

  ,      ,      .       :      .       .       ;             .  ,    ,    ,  . ,    ,       ,   - [1].        ,  .       ,      . ,  ,    ,  -   .    ,                 .    .       , , ,       ,  , -,    ,  -,    ,           .      ,      ,   ;         .   ,     ,     -

1     -          .


138

   , ,  ,      (  , ,   ).     ,   , 70  ( 105 )   , 12             [1]. ,     ,   . ,   ,         .   ,  .          ,              :        ,        ,    ,      .     ,    ;        ,   .

1 J. . Bury. History of Greece. Vol. I, p. 138. -, -      ,   .


    VIII   ..              .      ,           .

        ,   ;      .

    ,  ,    .

     ,       .       ;     ,   .           ;     ,    ,     .          ;      ,   .

139

       .      ,                 ,         .       .              ;        ,     .    ,       ,  . ,         ,     ,     .       ;    .     .

     .     ,        .      ,   ;   ,          .       , ,  ,  ,             ,                    ...       .   -      [1].   ,   ,    ,              ,      .

1 .  , ., 1987, . 1. c. 106.


    - ,  .      ,   ,     ;       ,                 .      .            ,     ,    -    ,   ,      .    . 

140

,       ,        .

    .    ,     ,      .        ,        .        ,      ,    .     ,   30  ( ).  28      60       ,      .            .     ;      - ,          .           .      ,    ;         ,    .

   ,        ,   .    .        ,           ,       .         [1], , -,          .     ,       ,         ,      .       ,    ,     .     ,       .

1        , , , ,       ,        .


     ,          ,   ,       885   ..       ,       .     ,     .

  ,       .         .             ,     .   VII   .. , ,      (    )    ,    ;        ,        ,      .          ,    ,     .    .   :

     ,   V   ..   ,        ,   ,       ,    ,   ,       .   ,  ,    ,       .   ,         ,     ,   ,   ,     ,      ,     [1].

1 J. . Bury. Op. cit., p. 141.


  ,      ,   .       ,         ,       ,    ,  .

142

 ,                    .    (480   ..),       , , ,     .       ,       .         . ,   ,               .      .   ,       ,   ,    .      ,        ,    ; , , ,      ,  ,   .     ,      ;    .             ,     .          ,   : ,      , ,   ,    .

        .       371   ..,        .      .

 ,       ,   . ,     ,   ,         .  ,    ,              ,    .  ,     ,    ,        ,        .  ,     ,   ,   ,     ,  .     ,       .           ,    .     ,     ,       .         -  .

143

,    ,        (1269-1270) [1]. ,   ,    ,   ,   ,        , : ..., ,        ,         ,         :              ...         ,      ,       -  .          ,      ,         ...      , -,  ...   ,  ,       ,   ,      [2].

1 .  // . ., 1983, . 4, . 428-430.
2  , . 429-430.


      ,      .  , ,       ,        .    ,  ,  .       : ,      10  ,    ,  ,     .

      .  ,           ;     ,       ,         .  ,              ,           ,       .

144

    ,      ,        ,        .      ,     ,  ,   ,     ,   ,        .        ,           .                 -.                ,        .

          .   ,   ,     .          ,      . ,    ,       ,   ,      ,  .           ,    ,    .   ,        ,  ,       ,        .        ,    ,           .                  ,       .          -   ,       .       :          ,   .

145 

 ,   ,                   ,  ,        ,     ,   ,                 .  ,  ,       ,       ,    ,        ,      .          ,      ,    ,      ,      .          XVIII      ;          ,   ,        .       ,    ;     ,    . ,     ,   ,      ,     .

,   ,    ,  ,    .  , ,             [1],         .              ,    , ...      ,      ,    ,   [2].        ,   , , , ...    [3]  . 

1 .  , . 95.
2  .
3  , . 99.


146

     ,        ,           ... [1].            [2],       ,   ;          . ,   ,     ,    .   ,       .

  ,           [3].   ,        ,    ,     .   ,       ,     :       ,  ,        ,      ,    ,   ... [4].

         ,       , ...             ...  ,   ,  .   ,      ,  ,      ,        .      ,    ...   ,                       .      ,     ,     ,         ;      ,  ,     ,     ,      .   ,        .

1 .  , . 100.
2  .
3  , . 105.
4  , . 106.


147

  ,         ;    ,     ,    ,       .       ,    , ,   .             ,     ,       ,      .     ,   ,       :  ,     [1].       .    12 ,    .      .     ;         .    ,   ,        ().     ,   :   ,   .

   ,         ,       .  -           .  ,      ,   ,       .

        .

    .      ,   , ,    ,         ,       .        ,  ...   ,    ,   ,       :      ,   ...                 .    ,    [2].

1 .  , . 108-109.
2  , . 116.


148

      ,   .   ,      ,      [1].

,  , ...          , ,   ,  ,   ,    ... [2].

   ,        ,   ,      .

   ,       ,    ,    ,         .           ,  , ,           ... [3].    ,    ,     .

1 .  , . 116.
2  , . 117.
3  , . 121.


   ,        ,       ,     .


149





 XIII 
  

        ,    ;         .    , , -,       , -,    ,     XIII ,   ,  .                ,  -     .

      : -,  ,        ; -,   ,            ; -,     ; -,  ; -,   ,    ,  .         ,            ,      .

   428   427   ..,     .    ,    ,      .    ,      ,      ,       , -,  .            ,       .   ,             .    

150

   ,          ,     ,   ,     .     ,    .      .    .    ,       ,           . 

  ,   ,     .    ,      , ,   .

  (,  )    ,    :  ,   ,   ,     ,     ,            .

      ,         ,    ,   .

       ,        .            ,         ,     .         .

,              ,    .        ,    ,        .

       ?

-,      ,      ,              ,       ,      .

151

-, ,   ,       ,           .     ,  ,  ,   ,   .        ,    ;           .  ,    ,     ,    .

-,   ,          .          ,  , ,      ,        .      ,  ,       .    .

-, ,       ,   ,      ,      ,   ,     ,     ,    ,   ,        .   ,  ,  .

          .  :    ,  ?  :    ,      ,      ?

,   ,   -     ,   ,    .    -       ,  ,        .  ,   ,      ,         ,       ,   ,  ,  ,    ,  .       .       ,      

152

   ,   ,  .  -       ,          . , ,  ,     ,       .  ,   -  ,    ,     .                  .

    ,    ,  ,    -   ,    ? ,  , , ,  ,     .     ;    ; ,   ,   .   -    ,           ,  , ,  ,    ? ,        , -,    ,    .

   ,        .   :    ?              .

,   ,           , ,  ,  .      .



153






 XIV
 

          .    (   )      ;     .

  ,    ,   ,     .        .     .

              .

     ,   .       ,        ,   ,     ,    ,  ,    .            ,     ,   ,       .

      ,       .

   ,       :  ,   .      .     ,  ,     . -,       ;        ;              ,         ,   ,      .

154

 ,   ,   ,     .       ,  , ,   .   ,       ,  ; ,       ,       ,     ,     ,      1870         .

    ,         .          ,    :   ,     ,   ,       .     ,  ,    ,       ,  ,    .

           , ,     ,    .           XIX :   ,       ,     ,      ;              ,      ,   .   , ,   .

 , -,       ,  ,     .      ,        ,   ,    .         .           . -,   ,       ,  :   ,       ,        ,    . -,         ,      ,   

155

        .        ,           ,   -  . -,    ,      ,         .       ,      ? -,    ,   ,   ,   ;      . ( ,   ,       :  ,  ,  ,  ,       .)    ,     ,   :            .       .

      .  ,         ;      ,    ,    ,   ,    . ,  ,      ,   ,    . ( ,     ,    .)   ,     ,     ,   -  .    ,         :

  ,       ,     ,     ,    ,   - ,   ,  ,               ,       ,        ... [1].

1 .  // . ., 1971, . 3, . I, . 180.


156

      (  ).      , -, ,    , -, ,   .     ( )   ( ).           .

     .        ,    ,      ,   . ,     ,  ,     .

          .        ,    ,    ,      ,    .      ,      .

,      ,   ,     .

  ,       ,   ( )  ,     .         ;   ,   ,    ;      ,   .      .    ,       ;       ,     .     ,        ,  .     :    ,           .

         . ,  ,    ,    .  ,    ,     . -,       ,   ,  ,       .          .  ,     ,   

157

 .            ... ,      ,        .          ,          .

,        , ,           . ,    ,    [1].        ,    ,      ,       ;           ,    .    ,       .         ,      ,    ,     ,     ,   .                 . ,   ,   ,   .          ,        .         ,      .  ,  ,      ;         ,   -  ,     .

1         ,         .


   ,   ,      ,        ;     , , . (       ,     .)            .  (  )        . ( ,        ,   ,     ,       ,     .)

158

,  ,       , ,   ,          ,  ; ,      ,         .

  , ,  ,           ,       ,           .         ,   ,      [1].

1 .: . Lea. A History of Sacerdotal Celibacy.


, ,     .        ,   ,    .   ,       ,           . ,    ,   ,  ,      ,      .

    , ,   ,   ,         .       .      ,      ;     ,             .      ,   ,      ,     . ,       ,       ,     ;       ,      .           ,           ,        .

159

 , ,          .  1868   ,     -      ,   .   , ,    ,     ,    . , -,  ,        ,     ,    .

 ,      ,    .  ,     ,            :  ,  ,         ,      .

,       , ,   ,      ,   , ,   .  ,  ,       ,    , ,   .    ,   :

     ,         .                .

         (theory)  ,      .   ,            .      ,         ,   .      ,  .      .  ,   ,       ;   .   ,           ,    .   , , -,   ,    ;      -

160

 ,      ,     ,   .           ,  ,  ,      .

 ,         ,     ,   ,    .          ,         . ,   ,        (law), , ,      [1],     ,       .   ,    , ,      .      ,  -      .

1          court of justice.  . .


      . -,           .     ,        ; ,   ,       ,   ,    ,  ,    .        ,   ,                  .              ,      ,         .          ,       .       ,   ,  ,    ,    .      ,     ,       ,        ,          ,   .

161

    ,       ,    ,         -  . ,   ,   ,       .      ?  , ,      ,      ,      ,     .          -  .            ,        . ,      .    ,     ,   .        ,           .       ,     .   ,      ,    :     ,       .

  :    ?     .                     .           ,  .   ,      ,    .     , ,   ,        .        ; ,   ,   ,      ,     .

162

 ,    ,    , ,   .  ,      . -,    ,    .      ,     ,     .          ,    ;   ,     (   )   ,   ,        .  ,        ,  ,  ,  ,   , ,        .   ,      ,         . .,     -  ,    ,     .          ,            ,        ,  ,     . ,    ,    ,       ;      ,       .

   ,    . ,  -  :  , ,    ;         .     ,    ,   .      ,       ,          ,     .

,         .      ,    :   ,   .       ,      ? ,    , -           ,     .            ,     , -,   . ,    ,       ,   .

163

           , ,       ,   .         .        427   ..                           , ,     , ,      .   ,       ,   .

      ;     .         ,  :   -    ,   ,   ,   ?    ,    ,  ,  .     ,    ?

    ,   ,  .   ,  ,  ,  ; ,        ,   .       .  ,   ,   ,    ,     . ,  ,   :         ,    ,     ,      ?

    ,     .   ,            :   ,     ,     -  ,       ,   ,   .    ,   ,    ,         . .      , ,    :   -    ,      ?  ,         ,

164

    .   ,     ,      ,    ,  ,       ,        .

      .          ,            ,    .    ,          .      , ,   ,   ,          -   .

      ,        ,    .  ,    ,      ; ,   ,  ,    ,     .    ,    ,  :     ,    ,     ,      ,   .    ,     ,  ,     .        ,      ,    ,   .     ,    ;     ,   .      ,  ,   .

   ,   ,      ,   ,      .         ,  ,   - ,    ,         ?     ,    ,     .    ,   .     -      . , -

165

, ,         ,      .   , ,    -  ,   ,  ,     ,    ,    .   ,        .      ,    .

 ,    ,    ,     .       ,   , ,  .    ,  ,          ,     .     ,            ( ),       .       -     .     ,     .           -,              .  ,     ,   ,       ;          .          ,         .



166




 XV
 

    ,         ,      ,   .        :

      ,                       ,              ,        ,   ,   ...     ,                ,       [1].

1 . , . 275.


  ,   ,          .         ,     , ,   .      ;     ( ,  )  ,  ,        .

        ,     .   ,    ,      .   ,    ,  ,   ,  ;    

167

 ,      .            ,       ,   .      , ,   ,      ,        .        .            ?          .       ?       .

         .

  :   ?       :     .         ,       ,    ;     .  , , :    ,    .    ?

  ,    ,          ,      .     ,       ,        . ,     ,   ,   ,    ,  .    ,  .

      ? ,  ,    -,    -,  ,   ,   ,  . (  .)  ,  ,   ,    .     .    ?      ,  ,    ;      ,  ,      .       ,     .

168

   ?  ,         : ,  ,      ; ,  ,       . .    ,   ,    ;  ,  ,           ,   .       ,     [],    ?    ,     [1].

1 . , . 284.


 ,    ,      ,        ; ,      ,        .

     ,      ,                       , -,    .    .  :           ,    .     ,   ,     .

     -   ,      ,     ,  .        .         .    ,      :  .      ? ,      . -, -    ,     ,   .        ,  ,   , ,   .      -,    -,      ,      

  (cattness).   ,    ,        .           :  .    .    ,   ,  ,   ,    ,         .

    ,      , ,       .     ,     .        .   ;     .

                 .

  ,       ,       . ,     ,    ,  , .           ,   ,      ,    ,         .    ,  ,  ,     ,  ,    .         ,    ,    .         .             ,   ,        ? [1]. ,   ,         ,  ,       .     ,     .

1 . , . 288.


170

      .      ,  ,   ,        ,          .      ,  ,    ,  ,   ,   ,     .         .

 ,      ,      ,  ,       ,   :        ;       .

       ?        :          .       ,    ,     ,    .       ,  ...    ,     ,      ,     [1].  ,        ,  ,        .

1 . , . 307.


         .  :   ?  :         ,    ?

       ,  .     ;    ,    .                . ,   -   ,          ,          ,  ,   ,        -       . 

171

      ;    ,        .  ,        , ,       .    ,       ,   .   ,   ,       - ,        ,          ;   - ,   ,       ,   .       ,   .    ,         ,       ,       ,         ,    .

 ,        ,    .   ,  ,   ,      .    ,     ;  ,       ,    ,     ,   .           ,   .  ,    ,  .  :   . ,    ,    ,     ,    .

 ,       ,   ,      ,   ,         .          ,   ,       .

-,      ; ,              .       .        .      :

172

     ,     .     ,    ;       ,    ,    . ,    : ,  ABC    .     ,   ABC   ,     ,   ,    ,     ,         . ,      ,  ,  ,   , ...      ; ,        ,           .     , ,  ,      ,  ,      ,       ,   .

  , , -,            -.  ,      ,     ,       .     ,           .  ,   ,     :        . .    ,  ,   ,       ,        .        ,         .

                 . ,  ,    ,         ,   .     ,   ,     ,       . ,     ,   ,    -

173

,        ,  .   ,  ,   ,    . ...    :  ,    ,     ,     ,     .         ,   ,  ,   ,     ,  ,    ...  , ,     ,     ,             [1].

     ,   ,   ,      ,       ,    ,    ,    .      ; ,   ,        ,   ,      .               ,    . ,          ;       ,       .      ,    ,                 ,        .      ,        ,  ,       ,    .

 ,   ,               ... -:          ,        .            ,       ,     ,      ,       -  .     ,   ,     ,        ,   -      ,      ,     .

1 . , . 316.

    .

      ,         ,   ,     ;    ,     ,     .  ,  ,    ,  .

       !

  .     ,     ,  - ,   ,  ,        ? [1].

1 . , . 321.
2  , . 317.


     .   ,  ,  ,     .    ,    ,      [2].          .        .       ,  ,   ,     ;      .           ,    ;        .

       . ,   ,         ,    ,    ,        .       ,  -        . -       ,      .   ,  ,          ,   :    -

175

    ,     ,       ,  , , ;     ,  ,  , , , ,   . .      ,   ,     ,       , ,    .      , ,   ,         .       -  .     ,         ,    .

-,        .   :  ,    . .      ,       .      ,    ,    -   ,   ,    ,   .     .      .   ,  ,       .  ,   ;  ,        ,               .     ,        .         ,         .          ,     ,           ,  . ,     (  ),     ;     .  ,    ,       ,    ,   . , , ,      (   65 ),     ( 40),      

176

   .    .  ,    , ,   .     ,    ;      ,      ,  , , ,  ,  ,   ,        .      ,        .

  , ,   ,          , ,   ,   ,           ... [1].

   ,       ...  ,        , ,     ,     ,            [2].

1 . . . 2, . 408.
2  , . 409.


   : )            ?       .          ;     ,  ,    ,  ,   ,   ; )      - ,         ; ,    ,    ,    .      ,           . .  .  ,  ,     ,    . (   ,       .); )   , , ,    ,   ,      -; )        ,   ,   ,   (); ) ,   ,    ,       ; )     ,       , ,    .

177

       .  ,  ,   ,     , , ,   .   ,     -     ,     .

  ,           .  , ,      -    ; ,   ,   ,  . .      -  ,          ,   (   )    :  ,  , ,    ,  , .         ;     ,  2      4.     -   .  ,    ,  ,  ,  ,        ,    .       .

         ,    ,   .      ,     ,        ;     .      ,       ? , , - :     ,   .   ,     :    ,    ,      ,    ?   ,   ,    ,    - ,     , ,    .       ,     ,   

178

  ,   ,  .  , -,     ,           .      ,     ,  ,   .

      ,  ,         .   :   ,   ,   ;    ,   ,   ;         .   ,  ,        ,      .    ;     ,    ,     ,     .     ,    .

    ,   ,    .  ,   ,      .    ,   , ,   ,    ,  ;   ,  ,    . .,   .  , , -,      .  ,  ,   ,      .  ,     ,    ,        ,    ,     ,           , ,   ,  . ,  ,   .     ,    -.      ,     ;    ,    ,    .  ,   ,     .     ,     ;        ,   ,       .

179

,   , ,  ,       ,      .  ,    ,       ,      ;     - .    ,      .         ,  .  ,    ,  ,    ,   .

,         ,     ,  ,     ,   ,   .   ,   ,  -  ,   .  , ,     ,     .  ,   ,   ,  , .        ,          . ,   ,    .

      ,    ,    .  ,               :      ,  ,      .  ,    ,     20  30      : ,  (  ),   .      -  ,      ,        . ,             ,        .      , ,    ,          .     .

180

  ,       ,        ,      .    ,        ,        ,      .      ,       .  ,  :   - ,        ,   ?    ,         .     :  ,  ,     .       ,     ,       ( , 293).      ,   ,         .  , ,  ,     ,    ,       ,    .    ,        . ,  ,    , -,   ,     .

      :  ,      ,     ,        -;       , , ,      .                  ,         .     ,        ,   ,    .

 ,   ,   ,    ,    ,      ,     ,      .      : ,              ,          ,    ,     .







 XVI
  

,    ,    .        :     ,    ,      ,    .  ,    ,            .    ,    ,          ,     .        ,             [1].

1             .       ,   ,    (  )         .     .


            ,         ,      ,     ,      ,    .  .        ,   ,        ,   .

    , ,   ,            ,    . ,      ,    ,   ,      .      .  -

182

,             -  ,   .    ,      ,  ,      -   ,        .    ,        ,   ,     ,             ,      ;  ,  ,     ,      .       :

, ,   ,  ,         ,  ,  - , ,   ,      ,   .   , ,    ,  ,      ,   ,  ,         ,  ,    ,    ,   .    ,     , ,  .      ,          ,             ,      ,   , ,   ,         ,     ,  ,   , ,      ,      [1].

 : ... ,     ,     ,     [2].   ,     ,      .

1 .  // . ., 1966, . , . 130.
2  .


     .            .      ,      .

183

   ,   ,     ,      , , ,   ,      ,     .     ,    ,   ,       ,    ,     :

  ,  , ,     ,         ,  ,  ,   ,     [1].            .     ,  ,         , , ,   ,      ,   -      ,  , ,    [2].       ,    ,    ...-,   ,   ,  -,  ,   , ,  ,  ...    ,        ,     ,    ,   [3].

1 .  // . ., 1970, . 2, . 19.
2  .
3  , . 20.


,  ,     .      :    ,    ,    ,   .   :          ,    .        .     ,    ,      .     ,    ,    ,     ,    ,       .      ,         ,      .         .

184

    ,    ,  ,     ,           . ,   , ,       ;    ,    .         .

          ,        .   ,        ,   ,       .        ,  , ,   ,   . , ,      ,   .  , ,      ,      ,  - ,     .     ,  ,   .             ,       .     ,   : ...     ,              [1].

,       ,       ,       ,  , .         ,       .    ,         , , ,   .    ,       :        ,      . -,   ,    ,     ,       .  ,     .

,  ,       ,     ,  ...,            ,  -  ?       ,       ! [2].  


1 . , . 22.
2  .

185

 , -,   (, )   ,     ,   .   ,  ,      ,        .   ,    .       ,    ,      ,  , ,       .           ,    ,   .    ,         ,   ,   ,     ,     .         .   ,       -  .      ,        ,     .

, , ,       .

      ,   (  )  .  ,               ;  ,      ,    ,   .      .      ,    .    ,    ,  ,   ,  ;           .        -   ;       .     ? -,   ;       -     .            . , ,   ,  ,   , ,  ,   ,      .          ,  , -,    .     ,    ,    .

186

  ,  ,           ,  ,  ,  ,          ,         .     ,  ,  .   ,     ,    .       ,     , , ,       .       . ,           ,       .

            .              .    ,     ,  ,      .  ,         .

     ,         ,       ,  ,    ,     ,   ,        .    :

   , ,       , ,  , -               !    ,   ,      ?       ,      ,    .                 .

   :     -      ,      ,      ,   ,   ,  ,   -  

187

     .  ,     ,             ,              . , ,    ,       ,   ,    ,    ,      .  ,    ,    ,    :    ,      . , ,   ,    ,     ,  .    ,  , -,     ,               ,        ,      .        , ,   ,   ,  ,   , [ ]      ,  ,  ,   .      .

...        ...        ...              .

...      ,         ... <...>   , ,     ,     ,       ,         ,     ,   ,   . , ,   ,    ,  ,   ",  " ,   ,   -,     [1].

1 . , . 25-29.


   ,     .    ,    ,              .  :  ,             .      ,         .  ,          , 

188

    ,  , , .    ,       ; ,     ,   .    , ,    .            .  ,     ,     ,       .    , , ,   . .,        .      .          ,     ,   ,      ,     .      .

  .              .    ,   ,     .

    ,  ,    ,   ,   ,  ,        . ,      , ,    .  ,     -        .  . :   ,    ,  -,      .

    ,            .   ,    ,     ,     , , ,   ,     .      ,         , , ,  ,      .       ,           .  ,  ,     .  ,           ,  .

189

,     ,      (82ff).   :  ,    .    ,     ,     ,       . ,    ,     ,      ,    .  ,    ,     ,  ,       .

   , -,        .       ,          ,        .      ,         ,   ,         .        (  ),    ,     . ,          .

  .   ,          .     .         ? ,  ,     ?

  .         ,   .      -  ,   ,       ?   ,    - .    :    ,     ,   ,      ,     .   ,     ,   ,           .          ,         .   ,       ,    ,    .

190

    , ,            ,     ,       ,        .  ,            ,            ,    ;   ,       ,            ?        .

  ,    ,  :    ,   ,  ,       ;        ,         ,     .      .  ,     , ,    ,    ,      ,       .     ,       :  ,   ,  ,  ,  ,      . ,     ,   . ,  :  , ,    ,     .  ,   ,    .  ,   ,       ,  .

,  ,   ,   ,   ,   ,   , ,    ,     .

...   ,  -   ,   -   (              !),     ,  ,         , ,     ,  ...

191

       ,   ,   , ,   ,         ,      ,          .     , ,       ,       .      , ? [1].

  ,       ,      ,       .   ,   ,   ,   ,     - ,   ,  ,  ,   . ,   ,   ,   ,   ,   -      .

       .        ,         ,  ,      [2].         .     ,     ,  ,  ...,    ,    :       ,  -       ,          ,   ,     ,     .        :  ,         [3].

1 . , . 44.
2  , . 48.
3  , . 49.


        ,    ,  :   ,    ?  ,     ,    ,   .  ,  ,    ,    ,   ,     ;       .

192

       ,   ,      .     ,   ,                  ... [1]. ,      :     ,    ,    .

1 . , . 73.


   ,  .    : , -   . ,  !    ,     ,      .

...   ,     , ,    ,    ,     ,  ,     .

          .         ? (   ,    .)   .     ,    ,   ,        ,    ,    ,   - .       .         ;      ,      ,     .    -   ,    .         ,       ,        .           ,     ,    .          .  ,           ,           .







 XVII
 

     [1],              ,      .  ,  ,   ,     ,     ,    ,   , ,    ,       .       ,       ,     .

1          .            ,      Plato's Cosmology. (     : . . ., 1971, . 3, . 1.  . .)


,       ,     .         ,  ,       .   , -,     ,    ,   ,    ,    ,        .  ,    ,       .      .

,  ,    ; ,  ,  . ,  ,          .   ,      ;   ,  ,     -

194

   . ,    ,       ,  -    ,      ,      ,     , ,     . ( , ,   ,      ,     ,     .)     ,     .       ,    .    ,    ,    ;      ,     ,        ,  .        ,      .   ,       ,      .   ,     ; ,     ,      ,   .

   , ,   ,    , -,  ,    ,      ,         .        ,          .      ,       ,           .

   ,   .    -  -.      .

    ,     :

    ,   ,    ,   ,          [] .        ,         ;    ,      ,       .        c;  ,       ,   ,   ,     ,     [1].

1  ,  ,   ,    ,  :     .


195

     ,  .       ,     ;   ,   . ,       ,     .

         .    ,     ; ,              .    ,              ,    .    ,    .

 (   )   : , ,    .      ;        .   ,      ,    .         ,         . ( ,       , ,    .   ,          .        .)

,  ,       .     ,   ;       ,     ,    .      ,             .      ,       . ,  ,  ( )     ,    ,        ,      .      ,    ,               .

196

   :    ,    -,             .         ,     ,   ,     .     ,      ,      . ( ,      .)     ,   [1].

1  (.  Plato's Cosmology) ,           . ,    ,    ,     :      .


, ,       ,   ;        . , ,    ,   ,     ,    .   :      ?  ,     ,          .    ,      ,        .    , , ,      ,     ;    ,    ;     ,          .

        -         .

...-, ...  ,   ,                 ,      ,     . -,            , ,  ,         ,     ,   . -,    ,   :  ,   ,    ,   -

197

  ,    ,      .         ,       -,  -    - ,  ,      ,   ,     .

   ,      ,    .  ,            , -,     ,  ,  -      ,     .        ,      ,          ,    .

 ,        , ,   ,     : ,   ,  ,    .             ,        .             ...                 .  ,                 .            ,            .    ,   ,       . (     .)

   ,      ,      ;    ,        ,   .  ,   ,        ,      [1].

1 .: Th. Heath. Greek Mathematics. Vol. 1, p. 159, 162, 294-296.


198

 ,          ,              .                .

  ,   :       :         ,     .   ,     ,    ;     ,      [1].        , -,     ,              [2]. ,      ,                .   ,     - .

1      .: F. . Cornford. Plato's Cosmology, p. 219.
2 Th. Heath. Greek Mathematics. Vol. 1, p. 161.


       ,     :      ;          [.  .] .  ,    ...     :    ,    ,  ,    ,            , , ,    ,  ,       .                      .

    ,    .

      . ,      ,        .  ,      :       

199

   .  ,   ,  ,    ,   ,   ,   ; ,     ,       ;    .

       :

  ,      .            ,      ,   ,  ,   ,   ,   ,    .

 ,      ,      .  ,             ,        ,          .       ,    ;              .        ,          .          ,      .   ,   ,    .       ,       , , -,   ,     .

   ,     ,  ,          ;      ,   .









 XVIII
    

      ,        .             ,        ,             .   , 2 + 2 = 4   ,   ,   ,     ,          .

 , ,   ,           .          ,      ,   ;       [1].

1     : . . ., 1970, . 2.  . .


       ,  , ,  ;      ,    ,    .

     ,    ,   :

-,  -  ,  , ,    ,      ,  .

      ,      ,   : ...    ,      ,   ,   ,   ,  .  : ,      ,     .

201

        ;    ,  ,   ,   ,    .

      ,    ,     ,     ,    .       ,      .           .

  ,        ,       ,     ,    ,    ,  .

        .  ,   6  4,   12, 6     ,   .    ,       ;        .        .    , -,  ,            .  , ,       ,    .

  ,  ,          -  ,    ,   ,   , ,    .  ,     ,    ,    ,    .           .

    ,        . ,                ,      .           .  ,    ,       :    

202

 ,  , ,   ,    . ,       ,   ,     ,    ,  ,   .

        ,       .   ,       ,          ;      ,              ,  ,         ,  ,            ,  ,       ,     .      [1].

1 -,     .   .


  ,     ,   . ,  ,       ,       ,  .        ,      ,  ,        ,  .  ,     ,       ,  .

     ,       ,     ,    ,      .    ,  ,      ,  .  ,       .

      .       ,   ,         .            ,  ,     ,    -

203

    [1].       -  ,         ,  ,    .      .       ,      ,    ,       ,     .     , ,   - ,       .     ,        ,  ,  -       ,  .       ,          .

1   ,  ,      , ,    ,  .  ,       ,  .          ,   .  ,   ,      ,    .               .       , , ,   .


    :       ,     ,    ,                ,  .   -    ,      .  ,     .    ,    ,    .

         ,      .   ,    ,    ". ...        .                 ,     .               .

204

          .    ,        ,    ,   ,            .   , ,      ,            .         ,   ,   ,        - .        ,   . ...      ,       .       ,      ,        .     ,      ,    .  ,          ,         ,   .      ,   ,     ,      [ ]     ,   [ ]  .

    ,   ,  ,            .    ,   ,  :

1)   ;
2)     ;
3)      .

1.    ,       ,      ,    ,     .  ,  ,        ,      ,      -  .    ,    .     .

205

,    ,    ,       ,   ,            ,    .   ,     ,   -,                . , ,  ,     ,      - ;  :   .        .        .     ,         .   ,     ,  ,   ,   ;     ,   ,       .       ;     ,  .  ,   ,      .      .            .           .

    .      ,                     .  ,           ,      ,         .

           . ,            :   ».  ,    ,      ,        . , ,      ,     ,  .       ,     ,     .  , ,     ,              - .    »  (  )   ,            .        ,    .

206

    ,    .  ,          ,       ,  ,   .       ,    ;      .

            .    : ,     ,    , , ,  .           ,       ,      .

,   :  ,   ;       ,      : ,  .   ,    :    ,   . ,  ,  -  ,   .      ,          x.        ,   :           ,      .    ,       :        ,        .

,   - ,   :      ;    :      ;     :           ,     ,     [1].         ,   .

1    .    .


207

    .       :   ,   ,      . 2 + 2 = 4    ;        .

    ,          ;     ,     ,    .    ,    ,     ,    ;   ,      (     ),   ,  , , , , ,  ,      .   ,         ;         ,     ,   ,     ,    .   ,   ,   ;      ,       .

 ,       ,      , ,    ,   . ,      ;       ?  ,       ,   .    ,     ,      ,      -  ,      . ,        ,  ;    :    ,         ,        .  ,           ,     ,    ,    . , ,   .

208

    ,     ,   , ,     , ,      ,   .        ,  ,    ,       .  :

     b,    b  ,      ,  "   "     ,        b.

    . ,   ,   b,     ,   ,       ,   ,  ,        .

 ,  ,    , . ,    , ,   ,     ,     ,  .        ,      .       -;  ,      ,      .       , , ,   -,    .      ,    ,   ,       ,    .   ,         ,        ,          .   ,   , ,    ,   . .,    ,     .

  .      ,    ,  -  .   ;     .  ,    .      ,     .   :    ,      :   .      ?      :   ,      . :           ,    :

209

  ,      "     ,    .

  ;         -   ,     ,   .      ,          .  ,       ,      ,  ,    ,   ,    ,    ,         .

  , ,        ,     ,     ,       . , ,  ,    ;   ,      ,     .

2.        ,      , ,   ,       .   ,      . ,             .   ,          ; ,         ,            .             ,    ;       , ,    ,       .

     ?        ?      ,   .  ,    ,          . ,      - 

210

 ,       , ,   ,    ,   .        ,    -    ,        ,       ,        ,        ,    .      ,     ,  .  ,  ,     ,      ,    ,        .        ,     .    ,    ,     ,  -   .  - ,    ,    ,   ,     ,      .       , -, .    ,         .

3.        ,   ,  - -      ,     . , ,  ,   ,  .  ,  ,     , ,      ,   ,          ,  ,   .    ,        ,    ,   .  , ,      . ,        ,     :      ,   ,   ,     ,     .       ,      ,    .   ,      ,      .

211

      ,           ,     .        .    . , ,  .          ,     ,    . ,       ,   ,    ;   ,       . ,         ,   ,   ,    ,     .    ,     .          .         ,       .








 XIX
 

 -  ,    ,      :           .      ,         .        ,   .         ,        ,       ,         .            ,    ;            ,     .   XVII               -  ;         .   ,   ,   ,   -    ( ,  , )   .    ,    ,             ,    .

 , ,  384   ..    .         .   18         .      20 ,      347   ..             ,       ( ,       ,      ,    -

213

).  343   ..    ,    13 ,       ,     16       ,        . ,          ,  ,           .   ,    . ,      , ,      .  ,        .   . .  :   ,          ,   ... , , ,    ,            [1].

  , ,      ,     ,        ,          .          ,     .  ,   ,        .      ,         , -,    .  ,         (1170b) [2],     .         ,  ,  ,     ,     . ,        ,         ,    ,     .      XIX   .      .        ,      .

1 A. W. Benn. The Greek Philosophers. Vol. 1, p. 285.
2 .   // . ., 1983, . 4, . 262-263.


214

  ,        ,         ,   -    .  ,        ,      ,        .        , -,    ,        .

 335  323   .. ( 323   ..  )    .    12          .           ,  ,     , ,   ,  ,    .    (322)  .

           .      ;   ,     ,    ,    .     , , ,  -   .             ;     , ,      ,     .        .       ,     ;       ,       .        ;      -      .

 ,        , , ,               .        ,       .       :    ,      -

215

 ,       ,         .      ,   ,      ;  ,       ,    .   .   ,       ,      -   -    ,    ,      .       ,       .            .

 ,  ,  ,      .   ,         .     ,    ,      ,    ,             .    -  ,          -   .  ,                   ,     ,     ,    .

      .       .       ,          ,     . , , ,      ;   ,     .   ,  ,  , , ,     .       ,   ,  , ,   . .  : ...   ,       ,    ,    ... (17) [1].

1 .   // . ., 1978, . 2, . 97.


216

,    ,  ,   ,      , ,    ,  .   .          ,      .    ,      . (       ,     ;  ,       .) -, ,   ,   -      .  ...     ,    ,    - ;    ,    ,      .     ,        ,     .

    . ,  :   ,    .       .      ,       ,   ,       ,    .    ,    ,  ,   ,   ;   ,  ,   ,    ;   ,   ,    .  ,      : ,   ,      ,        ; ,    ,   ;   ,    ,   ,     .  ,    ,  ,    ,      ,     ,   .  ,       .     ,     ,       .

     .    ,          ,           .  

217

  ,  -   ,    ,        ,   -.        ,         ;  , -       ,        .        ,  ,  .

         :    .   ,     .   :  ,  ,   .       ,     ,       .         :      ,     . (      .) ,       ,     -     ,    ,          , ,  ,    .        ,    ,   ,    ;           ,    .         ,    (particulars)      .   , ,   ,      ,  ,  ,   ,     ,     .

, ,        ,    ,   (  )  .   , ,         , , ,        .

218

  ,          ,   .      .    ,        .  ,     ,     ,     .    ,     .        .          .    ,      ,  .

         . (     ,     ,     ,      .)

       ,  ,     ,       .      ;    ,   ,   ,  .   ,  .     ,       ,              .     .

  ,      -  ,     . -,     :    ,      . , , -  ;  -     ,    ,      ,             ,    .   ,  ,    ,        ,         . , ,   ,     ,      ,       .  , ,    ,     ,            .

219

     ,        . ,  ,   . ,      .      ,      ;    ,       ,     ,      ,      .     ,  ,     ,      .     .

 , ,    ,    -  ,      ,   , .     ,  ,       .

 - ,  ,      .  ,    .     ,      ,  ,   ,    ,     .    ,       .    ;   ,     ,     ,    .   ,  ;      .

 ,    ,    ,    , -,            .         ,         . ,  ,  ,  ;        . ,      , -,   ,     .    ,          :          , ,    ,     ,    ,      .    ,          ,     .         ,   ,   ,  ,  

220

       ,                 ,   ,   [1].

1 . Zeller. Aristotle. Vol. I, p. 204.


  ,         .

 ,    ,    ,            .       (  ),        ,           ,    .   ,   ,   ,    .    ,    ,   ,   ,        ,        ,     .      ,         .    ,     ,   ,    ,         . ,  ,     ,       .

            .      ;     ,        ,        ,  .  ,    ,    .       ,       .   ,       :   ,    ,     - ,   .

221

       ,     ,        ,     .      ,         .         ,      .            .

         ;         ,     ,    . (,      ,     .)

 ,     : ,      ,   ,  , , , ,     ,  .      ,     (   ,     - ,  ),      ,   .

       :   ,   ,         ,   .        ,  ;  ,     . ,     ,   ,       ,     (  ).    ,     .     ,      ,    ;   ,     ,      .   ,    ,   ,          ,      (1072b) [1].

 ,   ,   ,         [2];  ,      

1 .  // . ., 1975, . 1, . 310.
2       (. ., 1975, . 1)   ,             .    ,         .  . .


222

- ,     ...   ,  ,        ,             (1073).

     ,      ,      -,   ,  ,     . ,    ,            (1074b).    ,         . ,  , , ,        , ,    .

      . ,     ,   47  55   (1074).        ;   ,      ,   47  55 ,           :           ,       (1073)...     ,    47  55  .

      .   ,                ,        .  ,     ,      ,     .  ,    ,    , ,    .    ,   .     ,     ,    ,            ,     .           .       :     , ,  ,        .

223

 ,         ,     .   , ,         :

     , ,    -  .  , , ,    , ,     .          ,          .  ,      .      ,  ,      ,    .       .         ,  ,     .        - ,     .     ,          ,      .     ,    ;      .

  , ,     ;         ,  ,     .         .

  ,     -    ,    . ,      ,     ,            .             .      [1]               (407). , -,    : ,    ....     :  ,   -  ... (413).  


1 .   // . ., 1975, . 1.

224

     :         ,     .    , ,  ,    ,     (412).      ,      .  ,      ,     (412b).       ,     .       (412). ,      , ,    ,         (412b).     ,    (413).      (414).

       ,           .           ,  :   ,  ,   , , -,  []    (408b).  :          ,  ,             ,      .        ,           (413b).     ,     ;   ,       .    ,       ;    : , ,    (413b).       ,          . ,    ,      .

     ,   ,             .       ?  ,       ,     -  :   ,    ,      ,          - .   

225

  ,   ,     .   ,      ,  ,      ,    .    ,   ; ,   ,   .  ,    ,    -     ,     -  .    ,  ,  .  ,      ,    .    - ,      ; ,    ,         (415).        ,        ,  ,    ,         (432b).

  ,     ,     [1].    ,    .    : ,     ,   ,  ,      (1102b).      ,     ,    :

1 .   // . ., 1983, . 4.


  , ,  ,   ,         ,   ,  ,      , ,            ,    ,   ,  ,   []  .        ,   ,  ,      .

,   []        ; ,  ,         ,     ; ,      ,          (1177b).

226

    ,    ,      ,       ,    ,  ,    .    ,   ;     .          ,    ,     .   ,  .  ,  ,  ,      ,     .   ,         ,      ,   .   , ,   ,    ,  .        ,      .         ,       . , ,       , ,  ,     .









 XX
 

       ,          . ,  ,         ,        ( V, VI,  VII), ,   ,      .                     .

               .   ,  ,  ;          ,    . ,             ,      , ,   ,   .  ,   - ,  .          ,   XVII ,      .  ,  -  ,    .

,  ,  ;    .  ,    ,     :   ,   .         (    )   (   ).            ,    , ,    .     ,  ,  ,               -  .

228

   :   ,     .     ,    .          .   ,   ,         .     ,      ,  ,     .   ,   :

  ,  ,
,  ,  
 ,      
,    
      
  .

       .       ,     .     .       ;      ,       ;      ;      .         , , .  ,          (1108),           .   ,             .   ,   ;     ,     ,   ,   , ,     .   ,   - ,     .

      ,      .          ,    ,   -  .  ,    ,      ,        ;   ,     ,   ,      (1131b).

229

     ,   ,       ,           (1134b). ,   ,          ,        :

 []     ,      ...         ,     .  ,            ,         ,  ,      ,      (1161b) [1].

    ,   ,       ,     ,    ,     ,      (1163b).   :   ,        ,     ,   : , ,    ,    ,    .           ,    ,    ,     (1160b).    ,    ;         ,    ,   .

 ,    ,     .          .    ,    (1124b).      [2]   ,              ,           .

1 .  , . 236-237.
2        (        .  . .)     ,        .  ,           ,  ,                .

230


 ,      , , ,   : ,          . ,              . ,            ,    .   ,      ,     ? <...> ,   , ,    ,         .     ,      . <...> ,         ;        ,    ,        ,     ,           ,     ,          - ,      ,     ,   ,  ,      ,       ,      .     ...  ,  ,             ,      .                 , ,       . <...>    ,    ,      ,     .      ,            ...             ,        .  ,        ,     ,        ,      ;        ,     ,     

231

 ...        ,   ,     ,  ,  ;  ,    ...    ,    ,    ,     ...   ,      ...    ,       ,   ;  ,       ,    ,        .          ,   ,  ,  ...  ,  ,      ,      - ,      ...  ,       ,    ,   ... ,  ,  ,      ,      (1123b25).

,  ,      .

      ,  : ,  ,      . , -,      ,        ,   ;    ,          ,      .     ,   ,        ,        ,      .      ,      ,        .

       .        ,                  ?     ,     . ,     ,        -.     ,        

232

      ; -      ,         . ,   ,    ,    ,        ;         ,     .

-     ,    ,    ,       ,     .     ,    ,   ,     .  ,       ,         ,       ,    .            .

 ,      ,      .      ,   ,  ,      ,   .     ,  ,        .         ,        .          ,      .  ,   ,     ,      -        ,      .             , , , ,      ,   .           ,    ,             ,    .   , ,     ,   ,         ,  ,    .

233

   ,          ,    .   ,     ,     ;     - ,     ,         .       ,            [1].     ,     ,     ,   .    ,  ,     ,     ,        .      ,   - .   ,        ,  ,     .     ,    ,    .          ,  .   ,    .

1 ,      (1105),        ,  .


        . ,  ,  ,   ,   ,       ,    .       ,  ,    . ,     ,         .

           ,         .       ,        ,   . ,      ,       

234

   ,  ,   ,     .       ... (1113b).       ,        :        ...   :    (1098).   ,  ,     ,     . ,    ,       ,    ,       (    ,     ).   , ,    ,     .    ,      ,     :       ,     .   ,       ,    ,  ,  ,              ,   ,   .

          .   ,  ,        ,           ,        ,   ,     ,    ,   ?         .        ,        ;     ,   ,           .

 ,         ,  ,   -  .   , ,  ,   ,       ,      ;    ,      ,  .       .    -

235

  ,       ,      ,  ,     . . ,   ,     , ,      .            ,   ,  ,  ,  .   ,      ,   ,  ,  ,      .

      ,   ,     .      ,     .        ,    ,   ,          (    ,   ).  ,                ,   ,   .    ,         .   ,       ,  ,       ,   ;  ,  ,    .     ,   (1169).     ,      ,   ,       (1171b).       ;      ,      .        ,       .             (1169b). ,    , ,         .

    ,   ,     . ,   ,     ,   ,       .  ,       : 1)      ; 2) 

236

  ,     ; 3)   ,     .        ,          .    ( ),    ,       ;       .      ,    ;      ,  ,     .    ,      ,         (1152-4).

        ,      .  ,    , , ,       (1173b), , ,     (ibid)          ,         (1175b).    ,  ;     ,      ,   ,      .      ,       .

       ,        .     ,       ,   .  ,  ,  ,     ,     ,      .       ;      ,    ,  - ,  .      , ,   ,     .  ,   ,   .            ,        .

237

        , ,        .   ,   ,  -   ,     ,            ( , , )       ,       ,  ,           .  ,         .  ,    .  , ,   ,            (1179).

      ;       .

   ,        .       ,   ,          ;        .   ,        -   .     ,    ,   ;      ,        ,    .       ,           : 1)     ; 2)        ; 3)       ,    ?         ,  ,    ,  -     .        ,     ,   ;      ,     .

          ,    .

1.     ,       . ,           ,  . ,          ,     ,  ,      , , 

238

,    .  ,          ,     .  ,      ,    .              ,        ,               . ,            ;   ,       ;     ,   ,     .        ,   .

2.         .   ,          .       ,       ,      .  ,     ,       (     ),   . ,                  ,     ,        ,   .

3.          ,    ,   ,  ,      .                  ,  ,  ,  ,        .   ,  ,            .    ,          ,       ,  .       ,       ,    ,     .

239

         ,     ,  ,       ?       ,   .     ,     .       :     ,    ,      ,   ,             .      ,  ,   ,             ,   -   ,     ,  . ,    ,         ,  -          .  ,    ,    ,         .      ,   ,         ,  ,   .  ,      ,    ,  ,            .         ,   ,     (      ),      .

     ,      .  ,       ,    ;  ,  ,    ,   ,     ,    ,     .

   ,        .        -    ; ,  ,       .     .     ,    -

240

-   ,      ; -,        .  ,         ,   . ,    ,       ;     ,     ,  ,      .     ,    ,    ,    .







 XXI
 

        :   ,   ,     ,      ,       .   ,      ,          ,            .          . ,     , ,   , ,     ,    .    ,       ,     .    -,     .   ,      ,     .               ,       .    ,    ,      ,    ,       ,     .

     ;     ,       . ,  ,  ,        ,      ,       .    ,       ,    .   ,    ,     ;     ,   

242

   .  ,     ,     ;     ,        ,      ,  ,     .      ,           ,   ,   ,  .           ,   .

 ,  ,      ,                    .   ,  ,     ,     ,  ,         ,  .  , ,  ;      .

      ;          .     ;          ,   ,      .     ;    ,  ,      ,    . ,    ,  ,          ,  ,        ,    ,         ,    .       : ,   ,    ,  .  ,        ,      ,     .         ,    . ,   ,  ,    ,        ,      .           :

243

 ...  ,    (1280); <...>              , ,   ,      .              ,       (1281) [1]. 

1 .  // . ., 1983, . 4, . 460, 462.


    ,       ,      .       ,          .    ,  , ,    .     ,   ; ,       ,   ,    .     ,      ,   (1255  1330b).    ,    ;      ,    :   ,    .  ,       ; ,      ,     ,     . , , ,    , ,      ,    (1256b);    ,      .  ,    ,    -  ,       ,      ,          .       ,    .  !

    ,       .       (  ); ,   ,    ,    ,     .  ,   -   ,   ,  ,   

244

,   .  , ,        (1257).             . ,   ,  ,    ,  .     ,      . ,  ,  ,    :       ,         , ,  ,    ,     :      ,        . <...>         (1258b).

 ,      ,         . ,       ,       .

     ,   ,  ,   .                          ;    ,    .     ,  ,  ,  .   ,   ,      .       ,   ;      .    ,      ,         .      ,        .        ,   ,       ,       ,   ,  ,       .

245

   .       ,         .   ,        . ,       ,        . ,       ,       ,            .               .

      .      ,             .       , ,       .  ,  ,    ,       ,       ,        ;       . , , ,               ,    ,     ;       ,     ;       .     :       ,       ,          (1263b).   :    ,    ?    ,     ,   ,  ,      ,            ,   .         .         , , ,   ,   ,  .

246

   .   ,  ,          ,    ,  . ,      .    ,       ,         .     ,      . , , ,      , -     [1].     ,    -       ,    ,   .

1 .      :      ,      ?     ?       ? (  ).


         ,     ;        ,     ,       . ,  ,      ,        .    , ,       ,   ;    ,   .

  ,       ,  ,      .     : ,     ( );     ,   .      .  ,         ,    ,    . ,  ,   .     ,    .          .        ,        :

...      , , ,      ; ...  ,        ,   ,       ,   ,    -

247

                ,  ,     ,   ,     (1323-b).       ()   (),  , -,    .        (    ),  ,    ,     (1293b).        .

           :   ,   ,     ;   ,           .

 ,  ,  ,  .     ,   ,  ,   ,  .        :     ,       .

        ,  ; ,  ,     ,       .                .       ,         ; , ,       .   ,  ,      .

          .       ,     ,     ,       .         . ,  ,   ,  ,  ,      ;     ,  ,  -  ,    .    

248

  ,    .       [],    ,         ,   (1301).     ,  ,        . , -,    .   , ,    :           ,   .     .

     :     ;   ,   ;     ,           ,   ( )  (1307, 1307b, 1310a).          .     ,     . ,    ,      .         ;     ,    ,   ,      .        ,    ,       ,    .          ,    ,       .   ,   ,     .      :     ,     ,  ,   .    ,    ;  ,      ,  ;  ,        ,   ,        .     .   ,     ,    - ,    ,     .

249

 ,  .    ,      .    ,         .     ,  ,     .      ,    ,   .      ,   ,   ,   .     ,     ,    .       .                 .    ,  -  .         .     :        ,     ,   .       ,    .    ,     -       (1313, b).

  ,          .    :      . ,  ,      ,      .     ,     .

      ,        .   ,      . ,            .   ,      ,    ,         .      ,   ; ,    ,  ,    ,   ; ,  ,   .    ,      .  ,     ,    ,   ,         .

250

  :       ?  ,       ,         .     ,         ,          .     ,       ,         .      , ,         .  ,    (     )     (1326b)           (1327).   .

,    ,     .     ,       ,        (1329).     ,   , ,   .    ,       .      ,  ,     ...    (1330).  ,   , , ;    , ;  ,      ,    ,    .       ;   ,  .     ,       (1327b).          ,   .

   ,     ,      ,    .        ,    -      ,      .         ,         .    -  ,         .      ,  ,    

251

(   ) [1].             ,      ,        .         ,    ,        .  ,  ,    ,    ;  ,       .

1      1941 .


  ,   ,  ;     . , ,     ,    ;     ,   ,       .       ,    ,           ,   ,    ,   .  , ,   ,       .    ,    ,   ; ,        ,         .     ,     ; ,    ,   ;    ,        ,   .    ,      ;         ,    .    ,      ,      ,   ,     ,           ,    . ,      ,     .     ,   . ,     ,   ,      ,       .

252

  ,    ,        .  ,   ,    ,           .                 ,    .        . ,   ,    ,        , ,        .       ,       ,       -.            :      ,    ,    ,   .             ,            .         ,       .           ,      .      ,     ,          XVIII .

      ,   ,    ,   .  ,  .                   .        ,      .     ,      ,    ,        -,     .

     ,       .








 XXII
 

 ,     ,     .    ,       ,              .              .              ,       .          -               ,      .       .         ,    ,             ( ),  ,        ,         ,     (    )    ,        .   ,   ,          ;      ,  , ,     ,      .    .   ,    ,   ,        .

254

            .   ,    :  ,    .    ,      .    ,  Barbara.

   ( ).
   ( ).
,   ().
:
  .
   .
,   .

(       ,  ,   ,  .)

  :     ;    ; ,      (  Celarent).

  ;    ; ,    (  Darii).

    ;    ; ,     (   Ferio).

      ;        ,    . ,           .

       .        ,     .  ,         .          ,        ,          ,      .

  ,  ,     ,         .              ,        .

              .     ,      ,       :



255

1.       .
2.           .
3.       .           .

1.  .            .        ,     .         ,   ;        . ,  :    ,    , ,   .    ,   ,   .          ,     , ,    ,     ,         .   ,      ,           :           ,   .        ,   .

 ,          ,     .        ,             ,             ,       ,   .

           .         :      .  ,     ,      ;     ,     ,  -,       .            ,    , ,      .  

256

:   ,  .         .    :     , ,      ,    .        .       ,   ,   .         .        .         ,        ,    , , , 150 ;      ,   .     ,    .

   -  ,              ,        .   ,            ,  ,    .     ,       .     ,   ,  ,   .

 ,        ,   ,        .      ,    ,   ,      ,        ,  ,       .          .     , ,   ,    ,  , ,      .   ,    ,  ,          .                 .

257

2.  .        .  ,   ,    - . ,         ,            . ,  , .      16   3        1 ,    ?                   .  :     ,  :   , ,     .                  .               . , ,   , ,     , , ,     ,    .   ,   -,         .

3.  .         ,   .      ,  ;            ,     ,     .    ,    ,         .  , , ,   ,     ,   ,    ,    .       ,    ,   - :  ,     ,  ,      ,     .     ,  ,    .     ,   .    ,  ,    ,    ; ,   ,    ,    .     -

258

    ,   ;      ,            ,         .

  ,   ,           .       .      ,        .         .

       ,     , , ,      .    ,      -         .     : , , , , , , , ,   .     :  ,        - ,      .   , -, ,   ,        ,  ,  ,  - .    - ,         .

     ,       - ,    . ,     ,       ,      .   ?   ,    ,   ,    .        ,   .       ,     ,    .                 .

259

   ,    ,      ,  :    ?     - ,     - ,  -  ,   .        ,      . ,  ,      .           ,       . , -,     ,          .

-,        ,   ,       .     ,  ;  ,  .    , ,  ,      ,      . ,  ,    ,   ,  ,     ,   .         ,   .              ,           . , ,    .        ,       .    :    ,     .

 ,    ,       ,     .  ,     -       ,          .            -,                ,   ,    .   ,  ,      ,          ;   ,  ,  -  . ,      ,   -    ,     .       ,   ,    .

260

,    ,   . ,      ,      .            ,  ,      .   -:      ?    ,  ,   ,       ,    .       ,       - .       ,   ?

          .       ?     ,     ;     ,   ,    .  , ,  ,      .     ,      ?   ,  ,  ,   .      ,        ,    .        ,   , , , ,        ,  ,      .       ;      .       ,    -        ,   .

 ,      ,         ,     .

261

  ,   ,      ,  ,     ,    .     ,     ,    ,       -   .     ,  ,          ,      ,       .  ,         ,       .   ,     ,           .          ,          .










 XXIII
 

          ,  ,     .       ;        ,     .           .  ,    ,   ,    .       ,   ,                 .

   ,    ,   ,     .   ,    ,    ,  ,   ,   ,  ,     .     , , , ,     ,            ,  ,    ,      ,  ,      ,   ,    .     ,         .  ,   ,     ,   ,     .  ,       ,     ,    ,     .

263

  ,            .         ,       .      .             ,            ,       ,   .          ,      ,             .

             ,       ,    .     :      .          ,    - ;            .            .             ,     ;  ,   ,       .

      ?       ; ,  ,      .   ,           ,        .     ,   ,        .  ,           ,   ,       ,         .  ,     ;         ,        .

   ,        ,   ,      ,   ,   ,    .

264

    ,     .

,  ,     ,    phusis ( physis)  ,    ,     ,    .       ,   ,                 ,   phusis. Phusis    ;    ,      ,    ,           ,     .  ,  ,   , ,    .  ,       .     ,      . ,     ()   ;      . (,    ,    ,  ;          .)      .   ,        .           . (        .)     ,   ; ,       ,      ,        ,    . -,       :     .

     ,    -.      ,     ,  ,             ,   .     ,  ,      , ,   , ,        .   , ,     -    ,     (199b).    ,             , ,   ,         ,     .        .

265

,  ,    ,    .  ,   ,    .     ,     ,   ,       ,      .    ,      ,      ,          (   ),      ,   ,   .   ,       ,          ,  ,      ,  .

  ,        .         .   ,  , ,    ,       ,      ,     .      . ,  ,   ,     (     ,  ).  ,  ,       ,    ,   ,     . , -,   ,  -  ,  ,  .  ,  ,    ,     ;  ,       ,  .

     ,       ,  ,   ,   ,     .           ,   ,    .

266

         ,           .    :     .    ,         .            .

   ,    .

       . ,   ,    ; ,   ,    . ,   ,    .        : , ,   ;    ,     .     ,     .   ,      ,  .       ,    ;      ,    . (        .)

    ,     ;      ,      ;   .   ,    .

       . ,    ,       ,   XVII   ,                ,  .      , ,   ,   ,       ,      . ,  , ,     ,      . ,        ,     ,    ,      ,               .

267

     .        ,   .   ,   ,   , ,      ,        .  ,      ,   ,          .  ,       ,         ,    ,     .

, ,     ,      .     ,   .          , , , .          ;    ,       ,     ,   .











 XXIV
    

         ,         ,    ,   .         ,  - . ,     ,   ,          ,  ,     ,  . -    , -,  ,   ;   ,          ,          .       .

    (, )  ,      .        , ,     ,     .     ,         ,     , , ,     . ,        ,        .     ,   , ,  ,  ,        .    ,    ,    .  ,  ,    ,   ,         ,  ,    .        ,   ,    -

269

     ,       ,    .        ,    -     .         ,     .  , ,       2.

   2           ,         .   :    ,       b;     .               b.  b         b.    6  (1, 1), (2, 3), (5, 7), (12, 17), (29, 41), (70, 99).     2   - b    1  -1.  , b/a      2        2  .  ,    ,  (90/70)     2.

,      ,   ,      .  ,    [1], ,  ,  ,   ,   ;  ,     ,    ,      .   ,       .   ,        .

1 Th. Heath. Greek Mathematics. Vol. I, p. 145.


 ,     2,     ,  ,      ,       ,  ,  .      ,        .     ;      

270

  ,    .   (819-820)  ,       ,  ,         .   , ,      .

              (408-355   ..).       .   ,    b     d,  ,  d ,  b,   .  ,      ,     .     ,     ,   ,      .          .

      ,        .      . , ,    .          ,        .   ,       ,    .     ,      .  ,        ,              ,      .      .   (   ),        ,         ,        ,   ,      .  ,   ,  b,      ,  2   n b  ,  .

      , ,      ,    ;  ,      ,      -

271

 .             ,  p.       22/7;        96   ,   ,  3 1/7,  ,  3 10/71.        ,   ,             .         p    ,  .

,               ,     300   ..,         .        ,             .    ,    .          :             .   ( ),   ,   ,    ,   ,  ,   ,         XIX .             X  .        ,    ,         .

  , ,    ,   - ,        . ,        :              .    ,   XIX    ,            ,    .

272

   ,   . ,   ,  , ,     ;      :    ,        ,  .       .      ,      - : , ,  XVII   ,     ,        .   ,        ,         .

    ,     ;   ,    ,  ,   , ,      ;    ,         (480-524  ..).    :          760  ..,    -,  800  ..,      .                1120  ..         ;             .

    ,        ,    .            .     ,    ,           .   ,  ,   ,    ,        (  ,         ).         ,      ;    ,        .         ,         .         ;   ,    -  ,       ,     ,    . 

273

        .  ,        .  [1],       ,    ,   ,   ,   ,        ,      (295b).     ,  ,  ,    ,       ,     -     ,    .       ,      ,      .        ,         ,         ,     .

1 .   // . ., 1981, . 3.


  ,    ,   ,   ,  ,     ,  .       .  ,     ,     .    ,   ,              ,   .          .   (,    ),           ,  ,   ,  ,   ,    ,    .  ,           ,  ,         .       ,     ,       .      

274

 . ,    ,    .  ,   , -,        .       :  ,  ,     .     ,      ,         .   (),    ,   ,   ,         -  ,   .    ,    ,  , , -       ,       .

    , ,     V   ..          ,   ,         ,  ,    .         ,      ,        ,      ,       .          ,              .

   . ,    ,   .  ,       ;     ,  ,     .     -      .   (   388  315   ..,  ) ,       ,     ,             .       ,       .      ,  ,   ,      ,   ;    -.

275

 ,     310  230   ..  ,  ,      ,       ,      (    ),    ,  ,                 .    ,               . ,    ,     ,   ,     ,  ,  ,  ,             ; ,  ,    ,   ,       .        [1],        ,    .   ,  ,     ,   ,  .

1  Aristarchus of Samos, the Ancient Copernicus by Sir Thomas Heath, Oxford, 1913.      .


      , ,   ,    .       ,    ,    ,  :   ,       ,       ,      . ,      , ,           ,        (  ),        " ,     ,                .        232   ..      ,         ,        

276

   (     150   ..).      ,     ,   ,       .       ,   ,  ,       ,      (, ,      ,   ).

,    ,               ,     ,      .        ,    161  126   ..        [1].      ,   ,           ,            ,      ,      .             ,  ,     220   ..            (   ,    II  ..).

1 Th. Heath. Greek Mathematics. Vol. II, p. 253.


  -,    ,         ,        .  ,          .

 ,   ,         ,    ,      .  ,  ,         .      7850 ,        50 .  ,       29,5     (    30,2).               ;     .   ,   :

277

   180,
   1245,
   6545  .


   11 72'6  .        ( , ,    ;   [1]       .                .

1    .      II   ..


   ,   .               .     .  ,             .            ,  .            ,        .

   :                ,        .       ,  ;           .     ,    ,  ,     ,        .                  .

         III   ..     .   , ,        ,     

278

212   ..       .     ,      .         .      ,        ,     .

   ,      ,   .         ,    , ,  ,      .  ,  ,     ,       .









 
   

 XXV
 

  ,     ,      :   -,       ;   ,           , , ,   .         ,     ,     .

       . ,          ,     -  .           ,       ;         ,      ,     .  III   ..   ,  ,      (III   ..).         .

      .   ,  334  324   ..,    , , , , , ,   .  ,   ,   ,       .       ,         -

280

;               ,     .     ,      ,            ,      ,    . ,                ,       .  ,     ,            .

       .   ,  ,   ,   ,            ,   ,       .   ,            ,        .                   ,    .   ,     ,  ,              .      (companions),   ,        ,         :      ,           ,       , ,       ,        .     ,      .      :               .  ,     , ,     ;    ,    ,       ,   - .     ,     ,         .

281

          ; ,    ,  ,    ,   ,        .         ,   . ,    ,     .                    .     ,  ,       ,       ,        .               ;    -  (  )       .         ,            .        :   -   ,       .  ,    ,      .

     .  , ,   ,     ,      ,   .      ,  ,      ,   ,      ,    .       ,  . ,                 .   ,    ,              .              XIX .   ,      

282

  ,     ,     .   ,     ,    ,        .          ,                .       ,  .            .

         .   ,      ,     .

  , ,  , ,     (),  ,    ,         ,    ,    ,    ,        ,      , ,   ,   ;     ,    .     ,        ,     .            .        ,            .      ,       [1].     ,   .         ,          ,       [2].             .

1   .
2 ,    ,   ,   ,   .


         .        ,     .      ,         .        

283

  ,    ,  , ,          .        ; ,   ,    ; ,      ,     ,    ,         .

    (    -)            ,       ,   ,   .       ,      ,    ,     .        ,       .  II   .. (       )     ,     .                 .   ,        ;  ,         ,    ,    .

     ,    .  (264-228   ..)            ,        :     ,    ,   ;                        ,     ,    ,    ,  -: , ,   ...     ,      (    ) [1].  ,        .

1 . : . Bevan. House of Seleucus. Vol. 1, p. 298n.

284


       .    ,   ,       ,   ,      ,   150   ..      I  ..   ,      ,       [1].            ;      [2].                     .

 (  )       ,     .   ,   ,        [3].                 .     .          .    ,         .      ,       .         .

1 ,   .
2 Annals. . VI, ch. 42.
3 .: Cambridge Ancient History. Vol. VII, p. 194-195.


          III   ..     .      ,       ,        .              .           . ,          ,   - (     212   ..)  ,       .       .   -,         III   ..,    ,    ,      .      ,

285

  ,      ,     ;      . , ,     ,   ;       .

           .     V  IV   .. ,        .       ,  ,   . ,     ,        .       (       )    . ,    ,        ,     .  ,    . ,            ,     . -    .           .  III   ..   . ,  -    ,      ,       .        ;     ;        -.                  ;  , ,        .  , , , , ,    ,      .

   ,  ,       ,        ,         . ,    - ,     ,    ,          ,      .    ,    . -

286

     ( ) ;     ;     ,     .  ,         ,  . ,        .  ,    - ,     ,    , :

  ,  .    , ,
         .

  ,   ,      .           -  ,  ,    ,  -  ,  ,    .              . , ,        ,       .      ,        ;  ,  ,    ,   ,   ,    .

        .     ,   -    ;         .  ,            ,   ,     .  ,   335   ..      , ,           ,            ,   ,   ,       [1].   -

1 W. W. Tarn. The Social Question in the Third Century // The Hellenistic Age. Cambridge, 1923.        ,    -   .


287

   :    ,    .   III   ..         10 ;     [1].

 ,          ,      ,    .   , ,     ,        .     -   ,     .  ,  ,      , , ,      ,     .

          ,    ,  ,    .            -           .      ,  , ,        196   ..  -     III   ,        .   ,       ;    ,    , ,  ,      ,  ,   .  ,   ,         ,    . ,        ,           , ,    ; , ,        ,        ,        [2].

1 W. W. Tarn. The Social Question in the Third Century.
2 Bevan. House of Seleucus. Vol. II, p. 4546.


288

       ,      ,       .     ( )      ,        .     ,   ,     ,           .       ,     ,       .      ,   ,    ,    .

 ,       ,     ,    .       ,       .           ,  ,        . ,           .        ,      .

          ,   , .    .  ,     ,            ,          .  ,          .      ;             ,       .    :            ,     .       ,       . ,     ,    ,    ,   -  .  ,    ,    ;   I,     ,   . 

289

   ,    .       [1]. ,           ,      ,  ,  . ,    ,   ,        ,    ,     (686626   ..),     I  III   .. [2].

1 Five Stages of Greek Religion, p. 177-178.
2  , . 176.


  ,        .        ,    ,       ,         . ,          ,     .

       ,      . ,   ,             ,       . ,    ,         -;     ,   ,   ,       ,   ;    - ,           ;     ,          . ,     ,    ,     ,     ,    ,       .

,     , :
   ,
 ,    ,
  - ,  .


290

    III   ..,     .        ;      ,   -  .

    ;      .     ,        ; ,    ,            [1].

1 . F. Angus. Cambridge Ancient History. Vol. VII, p. 231.         .









 XXVI
  

             .  ,            , ,   ,    ,     ,     ,       ,     ,     .      , ,    ;   ,                   .    ,          , ,    ,  ,     .        ,                        .

  ,        . , ,   XIX .   ,   ,   ,    .      ,     -  .       XVIII      ;       1750 ;    1813    .    ,  V  XV ,     ,        .     , ,  ,   .

292

    ,     ,         .        ,    .      ,   ,        .     ,     ,  ,    ,  ,        ,      .

                 -.     ,        ,            .       ,    ,       ,      .  , ,    ,    ,        ,             .       ,   (   )              .    :      ?    :             ? , ,   ;     ,           ,   .       .         ,  ,     ,        ,    , ,      ,       .       ,   ,       ,          .       

293

    ,   ,   ,  -    .    ,      ,      ,   ,     ,  .

        .              ;         .

            , ,       .          .          -      .  - (   ,    ,      )  ,      ,  ,    .     ,   .          .       ,  ,    .      , ,   ,     .               .     ,   ,  ,   .    ,     .         ,         .     ,   ,    [1].

1 . Vol. II, . 4, 5; Murray. Five Stages, p. 113-114.


     .        ,   ()    ;       ,      .    ,       .    ,      .    ,   ,      .         , 

294

  ,   ,      .      ,   .    , .      ,      ,             [1].

  ,  ,     ,   .    ,   ,  ,  ,  ,  ,  . ,     ,    ,   :    ,        [2].  ,   , .           ,     .   ,       .    ,      ,     - .     ,   .

1 Murray. Five Stages, p. 117.
2  , . 117.


      ,     ,   .     ,    ,   ,      .          :    ,    ,     .   ,   ,     ,           .  ,       ,    ,      .      ,   ,     ,  .

    ,         .     ,    ;             .  ,      .   ,    ,      -

295

 .       ,   ,  ,        .    ,  ,   ,      ,     ,      . , ,      ,     ,        ,      .

 ,     ,    .   III   ..    ,   .    , ,      ,    ,    ,         (     ),         ,      .      ,   ,     -,     ,      ,   ,        [1].       -    ,     . ,    ?  ,   ,    ?     ,      ?    -,   ,  ,   ,  - ?   :   ,    ,  ,         [2].   !         ,      .   ,   ,          . ,   ,     .

1 The Hellenistic Age. Cambridge, 1923, p. 88.
2  , . 86.


296 

           ,     .

        ,              . -,         ,          ,     270   ..     ,         .             ;    , ,    ,              .  ,     ,         ,    .  (   ,     ), ,          .  ,  ,         ,      .    ,      ,   .                 ,   -  , ,  ,   .      ,    ;    ,  ,    ,    (   )   ,   .

,          .          ,       ,    .    ,  ,     ,    .  ,      ,    , ,     ,    

297

   .    ?   .      ;    ,  .         .

 ,        ,  ,     .   :  ,    -  -,      . ,   , :   ,  ,   . - :         .        . ,  ,      ,      .

 ,  , ,   ,           .  ,  ,  ,      ,   ,   ,   .      ;       -               ,   .            .  ,       ,     .

  ,     ,      ,         .            , ,   ,   ,      .    ,           .   :    .  : ,    ,   ; ,    ,    [1].   -

1 . : Edwyn Bevan. Stoics and Sceptics, p. 126.


298

   ,            ; ,     ,   ,           ,        .       ,        ,    .

         :  ,  ,   , , ,       ,       ,      .

             235   ..          ;   ,  ,  ,      , ,    .

,     ,  ,  ,    240   .. ,      ,               .    ,         ,   .   ,    ; ,      ,      .              . , ,   ,     ,   ,  ,          .      ,  ,      ,     . ,      ,   ,   ,    .    ,  ,   ,  .

299

,   ,     ,    ,    ,     .     ,    ,  .          ,         . ,  ,  ,         ;  , ,   ,      .     ,          .

       . ,       ,     ,         156   ..    ,         ,  ,      .  ,            ,    .            ,      .    , ,    ,    ,    ,     ,    ,  ,      .   ,        ,   ,   ,    .          .  ,  ,          ;       .           ,   ,    .     !    ,     ,  , ,  .    ,          ,       ?     ,         ,     .             ,  , -,   -  .

300

    ,     ,   , ,     ,      .        :  ,    ,          ,      .        ,   ,   .        ,    ,  ,            .  ,  ,     :

     ,     ,  ,  ,         .    ,        .

  ,      .          ,     ,  ,     ,    .      ,  ,    .  ,       ,  .       ,     ,    .     ,            ;         ,   .

      :         ,    -          .

        , ,  ,   ,          ...   ,     ,          ,   ,      .     -    ,  ,    ,    ,         ,   .

301

        ,    ,  ,                .

  ,    ,   ;  ,    -    ,      , ,   .     ;  ,     ,     .

     ( 180  110   ..)  ,     ,           .    ,    ,     ,       .     ,    .      .        ,   ,      .     ,    ,               ,  .      ,          .         .  , ,  , ,        ,  .

     ,    ,    69   ..,           .

, ,  .     ,   , ,   ,        ,        .       .    ,  ,        .    ;       II  ..,     

302

 ,  - ,   . ,  ,       ,          (. 52-56);     ,   , ,   ,    .

     ,      . , ,    ,   ,       .           ,            .

  ,        : ,  ,   ,      .        ,      .            .       ,    . ,       :

...,   ,   , ,    . , ,     ,  ,    ,  ,         ,       ,  ,  ,   ,  .

,          III  ..,   ,           .    ,         ,           ,       .    ,            ,      ,  , .     ,     .    ,      ,        .








 XXVII


             .  ,   ,         ,             .            .    ,           ,           ,    180  ..

   ,    ,   ,   III  .. ,   : -,      ,          ; -,     ,          ,    ,          -    . ,  ,   ,     ,     ;    ,   . ,  ,      -,    :  (-, ) ,           ,              .

    [1]:   -      ,     -

1 Cyril Bailey. The Greek Atomists and Epicurus. Oxford, 1928, p. 221.     ,        .


304 

    ,    ,  ,  ,         ,     ,    .   , ,          ,      -  [1].     ,           [2].

1      . , ,   , :  ,     : , , ,    [. II, . XX.  - (Discourses of Epictetus)].
2 Gilbert Murray. Five Stages, p. 130.


     , ,   .        ;    342  341   ..,         .   ,     .  ,       14- . 18   ,     ,    , ,  ,    , ,    ,       (322   ..).       ,     .       ,        , -  .            ,  -  ,     ,  ,  ,   ,   .

 311   ..   ,   ,   ,   307    ,     270-271   ..

         ,     .      (-,    ),      .             ,            ,        ,   .  

305

         , -  .                .            ,      :      .

    ,     ,   ( ) -  .           ,     .     ,    ,     ,     ,     .     ,    ,   .    ,     ,  ,     .  :     []            .  : , ... ...  ,      ,     .              ...

    -  ,       .  ,   ,  ,       .    ,      ,      ,  ,       .   :   ,    ,          ,     .      ,          ,       ,       .   :               .         ,     .            .  ,           ,    .         ;       .

306 

          ,         ,    ,      . ,   , ,   ,     ,            - ,   .  ,        ,      [1].    ,    ,    ,   ,     ,  ,   ,     ,       .       ,  ,  ,       .            ,     .        ,   ,      .                .   200        ,              . ,    ,      ,   ,    , ,     ,      300  .      ,   ,      .

1 ,   ,     (The Stoic and Epicurean Philosophers, by W. J. Oates, p. 47).


  ,       (   ),       .           ,    . ,   ,       .          :      ,     ,   ,  -

307

 ,   ,        .  :        :         .  ,  ,     .         ,       ,  ,        ,    . ,          ,    . , ,    ,         ,  ,       ,      .

             ,     .       ,       .       ,     ,    ,    .  , -,   ,     ,   , ,    ,   .           ,             .          ;         ,      . , ,  ,    ,     ,  ,      ,     .

               ,      [1].      

1 [ ]       ,      ,  ,   (Bailey. Op. cit., p. 249).


308

,       ;             .  ,   ,    ,     ,      .      ;    ,   . ,    ,   ,   ,    ;     ,        ,   -  ,  .            .       ,       ,     ,  ,     ,    .       ,      .    ,    .

       , ,   .  ,   ,      ,   ,       .    ()      , -,   ,       .  ,   , ,     ,          . ,      ,      ,      .

    ,   ,   . ,   , ,              ,  ;    ,  ,               ,  ,   ,   .         ,     ,     ,     , ,   ,   ,  .  ,  ,        ,     ,           ,    .  - , ,   .      ,     :        [1].

1        . Bailey. Op. cit., p. 517-520.


309

,          ,   .   ,           ;     ;      .               ,     ,      .     ,   ,   ,        .      ;      ;       ,    ;      ,      ;       ,  .  ,  ,  ,    ,   ,   ,              ,    .     ,   .

          .  ,           ,   ,     ,   .    ,   ,              .         ,      - .         ,         .     ,   ,     ,  .

310

  ,   .      ,       ;    ,  ,  ,      .     ,   ,    , ,  ,    ,       ,     .               ,      .   - ,  -   ,       [1]        -  .    ,    . .    ,   .      ,    . ( ,        ;       .)      .     ,    ,       .      ,  ,     ,  ;   .    ,   , , ,  ,    ,        .   ,   ,        :  ,  ,  ,  ,   ,      .

1            .


  ,       ,         .    ,         .    ,        ;     ,            . ,          ,      .

311

      ,                .     ,     ,              .     ,  ,  ,   .    ,   , , ,       .   ,   ,   ,  ,   .

      ;         ,     .      ,  ,       .  ,  ,      ;   ,       ,   ,    ,       ,     .  ,          .               ,   ,   ,   , ,         ,    .              ,    .

       (99-55   ..)    .                .         ;               .        ,      .   -         ,          . ,        .

312

      .      ,     .          ,  .     , -,   ,   ,   ,       .              ,    .


  ,       
       ,
    ,  
    ,  ,
     
      .
    ,  ,   
    , , , 
     ,  
      .
     ,  
      ,
       ,
     ,  
,   ,   
       .
,   ,    
,       .


  ,    ,    ,         .     ,  ,   ,   ,          .  ,         .      ,     ,            VII  VI   ..,         [1].           ;         , , ,    ,      .

1       ,   (. I, . 85-100).


313

      ,  ,         , ,   ,       .    -    ,        .  ,     ,   .            .      ,          V   ..,           . (     ,     .) ,     , ,             .  ,     , ,      ,    .         XVIII ,        ,      ,   ?  ,     ,  ;          , ,   ,    .                        .        ,   ;  ,       .

            .            -,         ,  ,  ,   .      ,     (        )        .     ,   ,        . ,       ,     ,       ,  :

314

-      , ,  
 ;      ,
      .
   ,  ,   ,
     .
      -  ,
 ,      
       .


    ,         .   , ,       :        ,     .    ,           ,       .       ,  ,        .

       ,         ,      .        ,  ,    . ,  ,     ,       ; ,          ,           . ,   ,    .              ,             ,     ,   . ,     , , ,      XVIII         ;         ,      ,    ,  .









 XXVIII


,        ,        .    ,    III   ..,       ,     II  ..   ,           ;  ,    ,    ,           .  , ,   ,          .          .      ,       ,             ,     .       ,    ,        .   ,    ,   I  II  ..,       .

      ,      .      ,      .       (. 287)       .   , ,   ,   ,    .      ,           ,      ,          .  ,    .    ,  ,              ,     .

316

  ,         IV   ..  ,  ,    ,            .            .       ,     ,       .         .          ;       ,    ,     ,    ,      ,   ,  ,       .          ,             .         ,         .          ,   ;       ,       .          ,              ,     .

     .  ,     ,       ,    .            ,     .      ,         .

       .   ,  "?   .    ,     .    ,      .   ,   ,   ?   .  ,  -,  .   ,  ,       ?  ,   ,    [1].

1 Gilbert Murray. The Stoic Philosophy. 1915, p. 25.


317

,    ,    ,        .

 ,     ,      .  ,             .    ;     : , , .       ,     .    ,    ,      ,    ;     . ,  ,         ,    .

,       ,              ,   ,     .      .  ,  ,     XVIII ,  ,      .  ,   , ,      .  ,  ,      ,      .    ,    .     ,     ;   ,              .     ,   .        ,     ,  .

    ,    ;         .      ,  .   ,       .          ,

318

  ,     ;             ,      ,     .    ,     .  ,      ,   ;     ,       ,   .

       ; , ,        .     ,             .   ,    ?      .      ,            .      ,      ,  .       ; ,     ,      .        ,      .        ; ,   ,       ,   ,         .

      .      ,        ,   ;      .     ,        , ,     ,          .    ,    ,      .   ,       , ,  ,  ,   .

319

        ,        .    ,       ,   ,    ,     .      ,        .        ,   -,   .     ,    ?     ,     .   -    ?      ,   ,         .    - ,  ,          ;    ,  ,   ,     .  ,  ,     ,       .

       .   ,   .    :      ,  ,               . ,    ,  ,       ,         .     ,   ,  ,   ,      ,     . .,          ,  ,    ,         ,      ,   ,      ,    .     ,   ,   ,   .        ,   ; ,      ,     .

   ,       ,     .      .         ,  , ,      .      ,    ,     -

320

 ,     ,    . ,   , ,          ,   ,  ,     ;   ,         .

   ,    .

   [1]    .   ,        ;  ,         ,     .  , ,  ,      ,     .   ,  ,   ,    ,  ,    ,   ,    : , , ,   .    ,  ;        .   ,     :     ,          - . ,     ,       . ,  ,    ,     .  ,      .   ,       .  ,     ,  ,     .     ,   ,     ,   .      .

1  ,   ,   Bevan. Later Greek Religion, p. 1  .


          ,  ,    .

  ,   ,      . :    ,  ,           ,         .   

321

  ,                 .         :


 ,  ,   , !
  .
      ,
  .
  ,   
 ,     
    .


 (280-207   ..),    ,     , ,    .      .  ,   ,  , ;  ,    ,   . ,  ,       ,  ,      .    ,  , ,             :      ,  ,        .     ,    ,  ,    .         ,   .

 ,     ,   ,           .    ,     ,  .  ,           (   );   ,        .        ,    ;     .    ,       (),    ,            [1].    ,   , -

1 .: Barth. Die Stoa. Stuttgart, 1922.


322 

  ,       ,        , ,  ,    consensus gentium   .  ,     ,      .  ,      ,     ,   ,    ;    ,     ,   ,     [1]. ,       . ,     ,      ,      .

             .        .          ,        . ,      ,       . ,    110   ..,  .

 (. 135-51   ..),  ,  ,     . ,             ,   ,       ,     ,     .             ,       ,    ,    ,      ,   ,   ,   ,    [2].    ,   ; ,            ,       .       ;      XXII,         

1 Barth. Die Stoa.
2 Bevan. Stoics and Sceptics, p.


323

    [1].         .        -:       ,   ,  , ,    ,      .

            . ,    , ,      . ,  ,      ,           .  ,        ,  ,              ,   .         ;           , ,     .     ;   ( )  .  ,           , ,    .    ,         ,    [2].   ,     .

1  ,    70 000     ,    .        (Tarn. Hellenistic Civilization, p. 249).
2       . III  Edwyn Bevan. Stoics and Sceptics.


       (   )    ,   ,     : ,          ,   .

 (. 3   ..  65  ..)  ,  ,   ,   .       ,  ( 41  ..)      ,        .   , ,  48  ..           .     , 

324

:    . ,  ,    ,    , ,  ,     (   ).     ,   .  ,  ,   ,        .   ,   ,    ,    .

,            ,    . ,   ,   ,     ,           ,     .      ,       (65  ..).

   . ,      ,    .    ,         ,        : ,    ,     ,   ,    ,  -   .         ,      ;  ,       .  ,  ,          ;    ,   .           ,      .         ,       .      , , , . .

 (  60  ..,   100  ..)     ,       .     ,  ,  ,    .   ,  ,    ,    ,    .        90  ..,   ,     ,   .       ,      ,     .

325

  (121-180  ..)      .        ,      ;      161     .  ,     .      ,         , ,    ,  .     . ,     , -,    , ,              .   , ,   ,         , ,     ,      .  -, , , , ,   ,                 .    ,      ,     .       ,       .     :    ,   ,           .       .    ,    ,        ,         .

,            .   , ,       ,     ,   ,   .        ,            ;            .      ,        .

326 

,       ,     XVIII   ,      .    - ,   ,                ,          ,          .      . ,  ,        .       ,  , ,  ,  ,    . ,   ,     ,     ;              .     ;      ,        ,   .         ;      ,   -   ,   .     ; ,  ,       ,      .

 ,    ,     ,  ,         .      ,  ,   ,   ;          .        ,       ,   .

 ,                .    ,      ,      . -        ,    .      ,   ,    .            [1]:

327

      ,    . ,    , ,             ,           ;          ,     ;  ,      :    .

 ,  ,   ,     .   , , , :    ,  .      ,       .    ,     .    :     ,  :   .      ,      ;         ,   ?   ,      ,  ,         .

  .     , ?    .      - ?    .           ,    ?  .     ,     .       !     , ?  ?       ,     .      .    .     .    .     ?     -,       ,   ?

  ,   .  ,       ,     [2].

1 Rostovtsev. The Social and Economic History of the Roman Empire, p. 179.
2 . : Oates. Op. cit., p. 225-226.


328

   ,     .
   ,     .

       ,         [1].        , ,      ,  ,       ,    [2].

1 . : (Dates. Op. cit., p. 251.
2  , . 280.


   ?

  ,     ,   ,        ,      .   ,       ,       ,      ,     ,     .   .  ,   . ,       ;    , ,     .    ,   , , ,      . !  ,                  ?    ;  -      ,     ,      ,  ,      ,   ,   ,   ,  ,  (   ?)                   .   ! ,   .

   ,     ,   ,        .

 ,  ,      .  ,    ,   ,    ,   .  . .    ,       , ,        .      ,     ;      ,     .

329

 ,   ,      (   ,    ).      - ;   ,        ,     -    .   ,  ,          ,  ,  ,       ,   -  ,    -.          ;       ,     ,   ,       ,   V .

      ,     , ,  ,    .      .   (  )     ;      ;      ,  ;         ,      ;            ;         .    (  ) ,                 ;         ;    ,     ,  ,       ,   .

,     ,    .     ,  ,     :  ,        ,      .        ;        ,    .

330

! ,    ,   ,               . !          .    ,    ,    .   :    !"     :    !"?

 ,    .      .

  ,          ,  ,      -.          ; ,  , ,  ,      .     :      ,   ,    .            .            .     ,         ,        :  ,    ,     ,       .   ,      ,        .     ,   ,      .       ,       ,   ,       .      ,                 ,   ,      ,  ;        .

 ,   ,    .   ,   ,    ,         ,   ,  ,                  ,       ,     .

 :  .  ...   ,  ,    .

331

          .   ,      ,   ,  ,    .   ,              .   .   ,    .        ,       ,   ; :    . -       .

         ,          ,      .           .

 ,  ,           ,      :     ,          .      .     ,        ,     ,      . ,   ,     ,     ,      ,    .     ,    ;      (  ,     ),   .       ,      ,  ;        .

  ,   ,   ,       .      , ,  ,                   .    : ,      (      ,  -   ).        ; ,  , .     ,    

332

     ,           .          ,    .   ;    ,        ,        .      ,    ;   ,                 ,          . ,        ,     ,       ;      .   .   ,         ,   ;         ,   .    ,        ,   ,  ,        ,        .  ,           (     ), ,        .

     . ,    , ,  ,         ,   ,            .    ,  ,      (   ). ,     , : ,     ,       ,   ,  , ,     .  -    ,  ,            ;   ,     , ,        .    ,   ,    ,      .      ,

333

 ,    ,   ,       ,  ,   -     .  ,       ,      -    ,    ,   ,    .    ,       . ,  ,           ,  -    ,      ,  -      .

 ,   ,    , ,  ,   .   ,  ,  ,       . ,    :   ,   ,   ,      ,     . ,     .,  ,   ,    ,  ,   ,   ,    ,    .     . ,         ,     -  ,    ,  ,  ,  .  ,  ,  ,   :        ,   ; ,    ,   ,         .      ,     ,    ,  ,      ,    ,                .

      .     ,     ;    , ,   , ,   .        ,             .

334

    ,   ,        .      ,        .

  ,   ,   ;  ,  ,            . -              , ,    ,    ,   .     .       .  ,      ,    ,    ,       - .            ,        ,  ,      .        .

        ,    .        .     ,       .     ,   , ,      .  ,    ,      ;   ,    ,  .  ,  ,        .         ,     .

  ,     XVI, XVII, XVIII ,    ,     .    jus naturale  jus gentium.       ,       .  ,  ,    .       ,          ,   ,         ,    ,      .   -

335

,         ,     ,         .          .  , ,  XVII       ,               ,          .



336




 XXIX
      

       ,     .

:      ;       .

:        ;     ,    .

:   ,   ,          ,    .

:           .

      ,      .

     ;     III   ..   -    .       (264-241  218-201   ..)         .   II   ..    . , ,         (30  ..).         ;      I   ..;       .                       .

337

        (        .   . ).     (     ,   )           .                  (30   ..)    III  ..

       .     -,      ,   , ,  ,     . ,    ,   . ,   ,    ,   ,   ; ,   ,  - (     )    ,    .     ;             ,      .   ,     ,        ,    ,   ,       .    ,       -        .

 ,      II   ..,      , , ,     ,   .         ,         . ,      ,   30   ..  14  ..,      (  )   .           .

338

     :        ,    ,         .               ,        .    .         ,     .   ,     .       ,    ,          ,    :       .             .  ,      ,    ; ,   ,     ,     ,      .

   ,     ,  ,    ,      .      ,     , ,   ,               .  ,  ,      ,  ,        [1].

1 History of the Ancient World. Vol. II, p. 225.


       .           ,       .          ,    ,  ,    .   ,      ,   ,    ,     ,         .

339

     ,    - ,      .          ;        ,           .         ,  .        ,         .     ,     ;              .

          .    ,  , , ,     .           .      ,  ,             ,  .   ,     ,   ,    ,      ;               . ,  , ,  ,    ,         .

      jeune homme range [1]   XIX    ,           .  ,   ,   .         ;    ,            ,      -.     ,  ,         .     ,        .

1   .  . .


                  .             ,     ,  ,    .

340

       -  98  ..        180 .         ,      -  .  , ,   .    :                 ,           .             . ,        ,    .    ,                      .  ,    . ,  - .

        (  286-305  ..)  ,      312  337  ..           ,        .        ,     .     ,   ;           ,   ,        . , ,   ,    V      .  ,        ,     .            .               .            ,     ,      ,

341

  .        ,   ,     ,    ,       .         ,   .             .             .     .

  ,  ,      ,  ,      [1].

1 .: Rostovtsev. History of the Ancient World. Vol. II, p. 332.


  ,    V     ,      ,         ,    .

   ,     . ,        (     

VI ),   1453 ,     .    ,      ,       ,  . ,   ,  ,    ,   .    ,      ; , 

VII  XI        ,        .   XI   ,    ,     ,      .

    ,       .

I.      .    II   ..,        - .        ,   ;     ,    .

342

      ,   ,     .   II   ..   ,  ,      .  , , ,   .   ,   ,  ,    .  ,     ,      .   ,    ,      ,     ,       ,   .

 ,     100   ..,       ,        ,      .      ,       ;   , ,      .       ,     .       ,   ,                    . , ,      ;            .

        .     ,  ,   .        ,     ( 129   ..)       .    ,   ,  ,       . ,            ,     .  ,  ,   ,      ,        -.    ,  ,       ,       .

343

 ,     ,       .     ,     ;          .       ,       .

 ( 46-120   ..)            .              .  ,      , ,    .            .

 ,      ,        -  .       .   II  ..        .       ,      .      , ,      ,     .    , ,         ,    ( III  ..),        ;        .           ;       ,             .

II.      .       :     ,       ;           .

1.        ,  ,          .       :      ;    ,     ;      ;  ,   . ,    

344

,       .      -       1814  1815 ,     ,   , ,  .        .    ,   ,     .      .     ,        .      ,     .          .       ,       ,     .    ,       ;       .

       ,    .       ,      : , , ,   .       ,    patria potestas [1];      .       .        ,             .    ,        ,    XVIII . ,    ,    ;    ;    . ,       ,    ,     .     ,      ,                    .

1   .  . .


345

          III  ..,   ,      .     ,      .          ,  ,   ,        ;  ,    ,      ,      .                .     ,        ,     .            -.

2.    , , ,      ,        .   ,         ,   .  ,        ,       .    ,     ;  ,   ,   [1].

1 .: Cumont. Oriental Religions in Roman Paganism.


        ,         . ,     ,   ,   ,   ,      ,        .       ,    .      ,        .      ,   ,    ,        ,     .    ,     .   ,    .     , ,   

346

     ,        . ,  -,        ,     . ,      60 ,        ,        [1].

 ,    ,    (218-222   ..),          .             ,     .          ,        ;      ,         ,     .       ,          .      , ,            ,          [2].    ,           ;      ,   ,     .    ,    , ,     ,         (222235),     .  ,      ,     ,      , ,    .

1 . The Greek Philosophers. Vol. II, p. 226.
2 Gibbon. Ch. VI.


 ,    ,    ,      III  .. ,      , ,       .         ,   

347

  .      ,     ,    .        ,    ;   ,         ,         .  [1]  ,   ,        ,  ,              ,     .       ,         ;    ,    ,     .             .        ,          . ,      ,         ;          .     ,     ,                .

1 History of the Ancient World. Vol. II, p. 343.


III.    .    ,    ,         ,    .  V   .. - ,       ,       ,   ,    . ,     ,        ,  ,     ,     .       : ,      ,         .  ,   ,       , ,   ,   

348 

         ,  ,      .  ,          ,    ,   ,   ,        ,        .

               ,  ,       . ,   ,   ,    ,      .           .  ,     ,   ,      .   ,        ,    ,     .   ,    ,   ,     .     ,   ,   ,   . Securus judicat orbis terrarum   . ,     ;          .    ,   ,         ,   ,      .     ,   ,     ,             .

       .  , ,             .            ,    .        ,           .          ,    .  ,        ,    ;   ,    ,        ,   ,     .

349

IV.    .  VII     ,    ,      .    ,    .  , ,    ,    ;      ,     .     ,   ,     ,    ,    .             .      ;           .

   ,    ,   , , ,  , , , .   ,   ,  ,   ,        ,    .     ,    . ,   [1],   ,        ,               [2].      ,        .

1 Alembic.  . .
2 .: Alchemy, Child of Greek Philosophy, by Arthur John Hopkins. Columbia, 1934.


   ,        ,         ,          .      ,   .       ,  ,   ,       ,     

350

.                ,     ,   .        XI ,    .  ,   XIII   ,          ,       .       ,        ,        .









 XXX


 (204-270  ..)   ,      .             .                 ;   ,      .                 .         ,                ,     . ,    ,   ;      ,     .         ,          .

       .          ,       .             .      ,                  .       ,   ;        ,       .            .   (Inge)        ,    . ,  

352 

,       ,     ,    ,    . ,  ,       ,     .  ,  .                     ,       ,      ,         . .  ,   ,   ,    .

   ,        ,          . ,   ,        ,   ,    ,           .       .            ;         ,          ,  ,      ,   ,  ,     .     -   ,     ,          .        ,    ,    .     ,       ,          ,         .

      .   ,    ,   .        .       ,         .             ;        . 

353

    ,    .    ,  , ,      ;   ,      ,          .


    
    
    ,
    - 
,    .


   ,     ,           .         ,      .    ,    ,   .        . ,      ;      .   ,    ,     ,     ,     ,       ,     .        ;        .        ,     ,        .    ,    ,     ,        .  ,      ,         ,     .

           .       ;        ,      .     ,         ,     .

354

 ,       ,    .   ,      ,      ,   ,  , ,   ,  .         -       .

     ,      , ,     .       , -          .

   -            .  , ,    ,  , ,     ,           ;     ,     .        III  ,  ,     . ,  ,   ,      .       ,  244  ..            ,       .       ,        [1].                    ,     .       ,        .  ,           . , ,        (   ),    .  -

1   .  :      ,   ;    ,  ,  ,      .            ,      ,        ,                (. X).


355

     ,    .       ,    ,  ,           ,      ,       .

          : .       , , ,    .               ,      -  ,     -    .    ,   ,    ,          .      .

     ,   .  ,     ,  VI             ,      (   ).  ,     ,  ,               .   :       ,   , ,    .

      : ,   .     ,     ;   ,    , ,    [1].

1 ,            ,    , ,      ,     ,     .        .


  .    ,   ;   ,     .      ,      (  ).         ,     .    . -

356 

  ,    - :         .        ,   ,        [1].       :  ,           .   ,    ,     ,    .

1 Fifth Ennead, Fifth Tractate, ch. 12.


     ,     .     ,   .      ,      ,  ,      .    ,      ,        . ,  ,    ,    ,     ,    .     ,      .       ,         . ,       ,   ,     ,     :             ,     .         ,      ,     .          ;         .        ,   ,      ,     ,    .         .

,   ,    ;   ,       ;     .   .   - ,  ,    ;        .  ,  ,   ,    , ,

357

  ,  ,  ,     .  ,     ,      .      ,      .    ,     ,    :          ,   ,            ,   ,    ,     .

       ,   ,  ,       ,     ,   ;           ,  ,    :    ,  ,    ,      ;    ,      ;      ,    , ,  ,   ,     ;    ,   ,   ,    ,     (Enneads, V, 3, 14).

 ,      ,     ,    .  ,  ,     ,         ,   .       - ;  ; , -,  .   ,     ,     .       ;     , ,        ,   :    .  ,      ; ,   ,  .   ,   ,    ,    ,    ,     -  ,      ;  ,   ,  ,        .

   ?
  (V, 3, 17).

358

  (   )    :

   :     ;         ;   ;    ,  -,      ;   ,    ;        ,     ,   ,  ;          ,         ,  ,     ,        ,  ,      ,     (IV, 8, 1).

          . ,   ,  ,    :   ,  ,  ,    .     .   :   ,    ,  ,   .     ,      ,        .     ,       ,     ,       .     ,      ;      .        ;     ,   .          ,       ,  ,     , , ,   , , ,  ,  ,   ,     , .

      .   ,  ,  ,     ,      ,   ,    ;  ,  ,  ,       ;     ,   .

359

  ,      ,     ,     ,      ?            ,    ,    ?     : ,      ,        ;   ,  ,     ,    ,        ,    ,    .  ,   ,    ,     ,  , ,   ,      ,    ,  ,       ,       , ,       ,              ,    .           ,       ,       ,  (II, 9, 16).

       .   ,      ,   ;      .        - .    ,       ,   ,  .    ,    ,   ,  , ;            ,       ,     (II, 9, 5).         ,      , , .   ,  ,    ,        .

        .         ,      .    ,   ,      ; ,    ,     .  ,      ,    .     .

360

       .     ;   ,         .      ,       .    ,      ,   ,   ,    .        ,            (III, 2, 13).    ;        .

      ?   ,   ,      .      ,         . ,      ,       ; , ,      ; ,               .    ,       .       ,      ;             (IV, 4, 2).

  ,     ,   ( )     .

,  ,   ;  ,      ,    .      ?  (   ) ,     ,        ,      ,    -  .  ,   ,    ,   .  ,   ,      ;     ,      ,      ,      .        ,  ,   .       ,   ,   ;        .

361

         ?  :   .   ,   ,    .         ,        ().  ,  ,                ,     ,   ,  (    ) ,       ,        .

       .          ,      ,     ;       ,    ,   ,  -      ,   .       ,     .   ,   [1]      (IV, 9, 5).

1     ,      , ,   , :
 ,
    .


 ,   ,      ,    .        , .        ,     ,    . -,        ,         ,   ;     ,      ,   .         (II, 9, 8):

,    ,  ,       .              ,      .

362

,   ,    (      )  ,    ,         ,       ,      .

        ,        .

 ,    ,    ,      ,         .     , , , ,   .     - ,     ,     ?  ,  ,   ,     ;        .  ,     , ,     ,       .

      ,     ,        ,     :     ,    ;       ,  ,   ,     ,     - []  .

, ,      ,     .  ,    ,    ;   ,       ,      -  .   ,   ,  ,     ,      ,              .

        .         ,    ,     :

363

            ,      ;      :         ,     ,      ;      , ,    ,        ,   ,           (V, 5, 3).

    ,      (V, 8):

     ,    .    ? ,   ,    (   )  ...

  ;        ,  ,   ,       ,    ,     ;    ,     ;     ,    :    .        ,          ,     ,       ,   .    ,   ;     ,   ,   ,    .         ,      .

 ,   ,   () ,  ,    ,       .      ,       ,  , .       ,      , ,         .         ; ,  ,    .  ,   -   ,            . ,    ,   ,   .     ,       .

        ,        ,       .

364

       , ,   ,       ,  ,  ,       .  III     ,     ,       .  ,            , ,  ,    ,  ,     , ,            ,    .      ,  ,    ,      ,       .

  ,     ,        ,    :    ,   ,  ,     ,     .     ,      ,   ,       .      ,   ;          .  ,    100   ..               .        ,     .    ,     . ,    ,  ,        ;                ,           .           ,                ,      .

      :  ,   ,   ,   .   ,   ,  ,     ,      .   ,  ,          ,   , ,      ,  ,  ,   ,     ,   . ,      ,        .



365





 
 

369



  (  ,       )    ,          . ,      ,   ,  ,       .     ,      ;       (        ),      ,    -.        ,              .   ,  ,         ;             ,    ,            . ,      ,           ,      .   ,   ,   .             ,   -      ,          V  XIV  ..    ,   ,  ,    .

370

        .  ,    ,    ,    ,      ,       .         .       ,   ;        ,     .           ,     ;      ,       -   .

  ( ,    )   ,      .

   ,    ,          ,    .           ,        .        ,     ;         ,  ,      .       ,    -,         .   XIV                .       ,          ,     .

 ,      ,    .      ,     ,       ,    .          .         ,    -

371

    .               ;               .            ,        .    .        ;      ;        . ;     IV  V     .

      ,      ,         .                        .         ,      .    ,        ,             .      ,   VI ,    ,       ,           .               .     ,      ;    ,  , ,    ;     ,  ,    ,   ,   .      XI        ,            .

372

         . ,     .        .  ,   (    )    .           .     ,        .     ,     ,          , ,  ,    .             ,     ,           .        ,  , ,   XIII     .

 XIII ,     ,     . ,        ,   ,      .       ,   ;     ,              .    ,      ,       ,       ;           .      , ,          ,            .

 ,   ,       ,   .           ,      XV     ,          .

       ,    (   )  XI, XII  XIII .             ,     ,    ,

373

          ,        .  XV                 ,         .

       , , ,    -         .          .

               ,  ,    ,        .      ,      . III    ,        .   ,    IV , V             .     ,       ,         ;  -        .   1000  ..      ,    ,    .         ,      .       ,     ,  ,     .         ,     .           .    ,        .  ,         .             .      ,   ,  ,      ,  .      .  ,  ,   

374

    ;        ,   ,         .            . ,    , : , ,       , ,    , ,    , ,   ,   !   ,   ,              .        .     ,        .       ,         .

          ,         ,           .          ;    ,     ,    ,     (     )  ,                    . -      ,          , ,      ,   .

,     ,          ,     .       :           .    ,      . ,      . .     ,         .     . ,    ,        ; ,  ,   -

375

     ,      .   ,    ,        ,        .     ,         ,    ;           .           ,      .   ,   XI       ,        .     ,    ,    ,        ,    .        ,           .

             ,           .          ,       ,      ,        .   (   )         ,  . ,    .    ,        ,      ,   .











 
 

 I
  

    ,         ,    : -,   ,         ,     ; -,    ,   ; , -,   (     ),      ,              .

        :

1.  ,          ;      .

2.       ,   .       ,    .

3.   .     , ,     .              ,          , -,  .

378

4. .     , ,  ,          .             ,      .     ,         ,    ,  , ,  ,  .         .

5. .   ,          ,  ;  ,    .      ,       ;    ,     ,    ,   .

6.  .             ,         ,    .    (       ,      ),  ,     ,  ;                . ,                ,   ,      ,      .      ,       ,        .

      ,        ,        .

        ,   ,      ,        .      , ,   ,    ,      -   ,  ,         .  ,    , 

379

    ,  ,  ;       ,  853   ..         722   ..      .            .   ,            606   ..   586   ..   ,         .     538   ..,     ,    .  537   ..   ,     .   (    ) ;    ,         .

  ,                   .      , -,         .         ,   ,         ,      .    :          ,         ,   .          .        ,      .  ,             ;      ,        .   ,   ,  ,      , , -,   .

            ,     .   ,          ?   ,    ,    ,  

380

    []     ,    [1].   .        ,         ,            [2].

       ,       ,    .        .       ,     ,      .       , :      ,     ,        ,   ,    ,     ,       ;            .    ,     ,        . ,     ,  ,             - ... ,       ,    ;   ,    ,      ,     [3].

         .      ,          ( );          ,       .  :        :    ,   ;          ,    [4].

1 . 7, 17-18.
2  . 7; 31.
3  . 44; 11  .
4 . 8; 11  .


,      ,   ,  ,      .         ,     .

381

    ,      .    ,      ,         ,    ?   ,    : ,  ,   .     ,    ,        ,  ,        . ,        ,        .         ,              [1].

1 . 9-10; 5;      .  . .


        .   ,  ,   ,   ;          ,  ,  ,   ,          .    ,        ,   ,   ,   ,     ,           .       ,      ,    .

 ,       ,    ,       .      ,    ,   ,        .      ,       ,      .       ,       .    ,           (gentiles).     . , ,  ,       [1].  ,   , ,   [2].     .      ,    .

382

,        ,     ,      ,    .   ,  -  ,     .        ,   :  ,  .     , , ,    .            ,    ,     .

             ,    ,        .       .      ,      ;      ,       [3]. ,    ,   ,    :  [4]. (       ;  ,   :     ,   ,   .) ,   ,   ;        ...    ;   ;    ,    : , ,  ,  ,   [5].        53,     :       ,     ...           ...            ;      ,     ...   ,        ;       ,    

1  20; 24.
2  , 19; 2.
3  2; 4.
4  , 7; 14.
5  , 9; 2, 6.


383

  ,       [1].   ,       :      ,         [2].

           .       ,       ;   .  [3],     10   15  .           .          ,           .

1  60; 3.
2  .
3 E. Bevan. Ierusalem under the High Priests, p. 12


        , , ,  200   ..          ,        .      ,       ,      .      .      .     ,       .   .  ,    ,   .

       : ,      ; ,      ...   ,     ;      ,       (XXIII, 24, 28).     ,     ,   ,   ;        ( , 30, 31).     ; ,         (XLII, 9-11).      :     ,     ( , 13).  ,    ;          (VII, 23, 24).

384

 ,   ,          .

   ,   ,       IV,       .  175   ..              .           ,    .         ;          (  ),        [1].    170   ..       ,  .              .     ,  ,     [2].      ,        .    ,        .

1   , ,   ,     , -,     . .: Oesterley and Robinson. History of Israel. Vol. II, p. 323  .       .
2        . .: Letter of Aristeas, 15, 16.


       .      ,   ,             .   ,     ,       ,    ,          .       .  -   . ,   ,  ,   .      ,         .        ,    .   ,         ,    [1].

1 . 1; 60-63.


385

           .  ,     ,  ;  ,       ,   . ,      ,       .       ;        .        ,        .

     ,  ,     (164   ..),      .       ,       .   ,  ,          ,      .     ,      .  ,     ,      .

          ,       ,       ,        .

     IV     .          ; ,   ,   ;             .      ,      .    ,      ,  , -    ,     .             [1]:

386

-  ,         ,    ,    ;  , ,   ,  ,      ,    .      ,         ,      ,         ,       [2].

1        ;      ,   ,     .  . .
2 The Apocrypha and Pseudepigrapha of the Old Testament in English, ed. by R. H. Charles. Vol. II, p. 659.


       ,   ,   ,         .     .  ,          , , ,      .          ;     ,   ,        ,   ,       ,       .      ,  ,        ,         .   ,     .      ,  ,        ,       .   ,       ,      ,  ,   -   ,    .   ,         ,        . , ,  ,    ,         ;    ,   , -   ,      .

387

      .  , ,   ,          ,         .   :

      ,    ,  :        ?           .

       ,           ,   ,   ,           .  ,     ,      70  ..,           .        ,   - .    ,         ,   ,    -    ,   -    .        ,              .       .    .

           ,     ,        ,    .     ,  ,   ,     .          [1]  ,     ,          ,  

1     .: R. H. Charles. Op. cit.;      .


388

   64   ..           .         ,    .       ; .   ,        .    , ,    ,      ,       .        ,    XIX             .            .    , -,   ,    .         , .     ,       .       ,       (),   .

     ,     ,    .        ,         ,    ,    .

 ,   ,    6  ( 2, 4), -   .           .    .       ,      ;          .

       .     ,    ,     .          ;    ,         ,           .

   ;   ,       ,  ,     364 ,                 .      ,   .

389

    .     ,       ,      .      :  ,   ,    .

        ;          .    , , ,       ,       ?      ,    .    .   , ,   ,      .       ,         ,        ,     ,  ,   .     :        .

   :        .   ,        ,      .   ,   ,      ,   .

,  ,    ,           .       ,                  .       ;        .

     ,    ,    . ,  ,   ;    109  107   ..,    ,       ,    .     ,      ,   ,      .   ,  ,   ,   ,

390

      .     - . X. :              :        ;     , -,  .  [1].  ,   ,   :

1 R H. Charles. Op. cit., p. 291-292.


     ;      ,             ;         ,  .       ,    ,  ,    ,       ...  ,  ,     ,            .

-  ,         .      :

    .

          .

  ;       .       (22; 37-39).       , :

   ,         .

   ;      .  ,    , ,      ,    .

       ;  -  ,  , ,   ,     ,        .      . -,            ;  , ,  ,    . -,  ,       ;          ? -,  ,                     .    - :

391

 ,      ,                   ,             ,  ,     (),                     .

      ,        .    ,     ; ,    ,     .      ,     ,    ,        .         ,    ,        .             .   , ,   ,    ;         ,       .   ,    ,   ;        .    4   ..,         ,     .  ,    26  ..,         .

 66  .. ,   ,   .   ,    70  ..   ,     .

    ,            .       ;         .        

392

  ,       .         ;     ,    ,          .        ,     ,     .          ;     .      III   ..,     .

    (  ,     70 )   . ,    70     ,     ,  ,      ,    .       ,        .           ,       . ,  ,       ,            .      ,   III ,     ,     ,  ,      ,      V  .       ,             ,                ,      . , ,  .    ,          .

              ,      .     ,       ;         .         ,                  .

393

        ;            ,           .    ,     ,     . ,           .             ,        ,  .  I    ,            ;   ,    .            ;     ,       -   ,  ,        .                  .

        ,  .   ,     :       . ,          .        ,    ;   - (1135-1204),    ,       .    ,            .  ,  ,         ,      .      ,     .

        ,     ,     .










 II
    

          . .      .  ,      ,       ,      . ,    ,      ,         .        ,    .  ,     . , , ,    ,   ,   . ,  ,        ,        .       .    ,       ,   ,         .  (    . )  ,      ,       ,      .

   ,     ,     .        .  (      )  ,        ,   ,    ( ). -,  ,    ,      ,        , , ,        .   -

395

     ;        ,               .      ,  ,     ; ,   ,         .         ,           .       ,        . .       ;         ,   ,     ,   .         ,   .            ,      ;         : , !   ,        [Gnosis],  ,     [1].

        ,      .       ,      .         .   ,                     .        :  !  !     ? [2]  , ,  ,     .  ,  ,   , ,       ;  ,       ,      . , -

1 I . 6; 20, 21.
2  15; 34.


396

  ,     ,      ,   ,     .      ( ),      ,              .   -       .

          .   ,      ,    ,     ;    ,             .  ,    ,    :     ;          .       ,        ,     .             ,     , , -, .

   ,    ,  .     .         ,     ;   ,   ,       ,    ,       .                 ,           .

          ( ,   ),            . ,     - .       ,   .         ; ,             . ,     ,  .   . -

397

    ,     ;        ,       :    ,    (  ,     )  . .    .  [1] : , ,         .

1 ,  ,  .  (. 2; 8).


                 (185-254  ..). ,   ,   ,                    .    ,     ,     .  ,       De principiis           ,     .

 ,       ,    ,    .    ,  ,    ,        . ,   ,    .  ,     ,        ,      .     ,    ,   .     ,   ; ,   ,  .             .       .

       ,         :

1.  ,   .
2.   ,        .
3.         .
4.          .

398

. ,              ,             .

      ;        ,      :   ,         [1]. ,      ,    ,   ;          ,    , ,  ,       .

1 . 19; 12.


     ,    .     ( ),   ,        .  ,     ,   ,      .    ,  ,     ,  .     , , ,      : ,  ,    ,   ;          .  ,    ,      ,  ,   ,   ,    . ,  ,       ,  ,   ,     .          "; ",         ,      ,  ,   ,    ;  ",    ,     ,     ,   ,   ,   ,        ,         [1].

399

     ,           ,    .   ,  ,    ,    ,     ,    ,  ,    . ,   ,        ,    ;      ,            ,      .       ,         .          ,      .

    . ,  ,      ,    ,   ; , -,    .    ;   ,     , , ,    .          .   ,   ,      ,     ,      (   ) ,    .     ,          [2].

  ,        ,       ,    [3]. ,       ,     .     .    .  ,    ,          -

1 Origen. Contra Celsum, lib. I, ch. II.
2  , ch. XXVI.
3  , lib. VIII, ch. LXXV.


400

;         ,     .  -        :         ,    .

         ,          .    ;              ,        -       .           :    ,         .     ,     .      ,       .     ,      .       ;     ,       .    ,       ,       [1]  (     )      .        ,                  .

1      ,   362 .


        ,         ;      .        ,      .

    ,      , -   .    :


401

1.  ,      ,     , ,    ,        , ,        ,    .

2.    ,     ,        .

3.   ,    .

4.     .

5.     , -            [1].

1 . .      . ., 1883, . II, . 3.


        ,    .      ,   ,     .             .     ,      ,         .        ,      III . ,  ,    ;          ;     ,  ,     ,   . ,  ,      :     ,     .            ,           ,   ,  ,   .             .

    ,        ,       .   (,   )     ,     , -,      [1].

402

             .        ,         ;    , ,          ,     ,      .           ,   ;              [2].   ,           ,    .

1 .: Oesterley and Robinson. Hebrew Religion.
2 .: . F. Angus. The Mystery Religions and Christianity.


, ,       .               -  .     ,          ,    .  ,         ,   ,     .    ,         ,     ;           ,          ,    .      ,         ,        .        ,  ,        ,   ;  ,  ,    ,    ?       .       ,    ,           ,       .

403

    (    ), ,    .   ,            .   ,      ,      .      ,       .  ,      ,     . ,          ;    ,   , -      .   ,     ,              .

         .   ,               .           ;        ,       .                .          ,            . , -,    .        ,     .         ,        . ,  , ,                .        , ,   ,     ,     ,         (    

404

);         ,   ,      ,    .     ,      ,       .

 ,      ,       .     ,     ,          .      ,           ;       ,           .    -        ,     (337 )   (   )              379 .

     (. 297-373 ),             .

 ,        (451 ),  ,     .  ,   ,     :     ,     .            . ,    ,  ,     ,    .             ,   IV      .     ,          ;     . ,         ,         ,    ,     . ,  ,      : ,        ,   ,  ,     ,   .

405

      (325 )   .   ,      ,    . ,   328        , -         .      ,          . ,        (    ) , , ,     .      ;    ;       .            ,         ,     .  ,   ,          .          ,  ,              .

  335  378            ;      (  361363), ,  ,         . ,  379       ,         .           . , .   . ,       .          ,      ,     ,    .      ;        ,   ,      (     )   .  ,   , ,  .










 III
  

     : . , . , .     .      ,       .             ,       . ,          .

  ,                 .          ;         ;              ,      ,     .    ,     , ,       ,   ,   .                 ,  ,       .           ; ,       ,     ,   .  , .         ; .      ,          ;    . ,     ,    ,         .    -

407

    ,  ,   .       ,  . ,     ,    ;       XVII ,         . . .         XVI  XVII ,        ,      .

     IV   ,    .         ,       ,      .        ,   :       , ,            ,   , ,  ,       ,     ,         . ,        ,             .

.          .  ,  ,      .  , -,      ,     ,         .    13 ,    ,     ,     .   ,     ,     ;   30        .            ;      ,   . ,     ,   ,         ,        .  ,

408

,     ,         .    ,   ,                ,        .

            , ,   .    ,       ;      .            ;          ,  II,      .         ,    I,    ,         . .

   ,       ,    ,    ;      ,     ,  ,        . .      ,       ;  .          ,   ;       .    ,   ,       ,       ,     .

  ,     ,         .        ;                .        ,  ,    .     ,    ,  ,   ,      .

409

,       ,       , ,     .  382         ,      ,     ,    384      .     ,            .

     ,       (   -)   ,       .    ,      384  ..        II.     ,    ,    ,         ,    ()     [1].     ,   ,    ;    ,           ;                   ,         .       ,  ,     .      ,       ;    ,  , ,      ...    ,     -   ,  , ,           ; ,     ,        ,   ,        [2].

1  , -,    .
2  XVII.


    ,     ,       :        .   ,      ,     ,       .    ,      .

410

.      ,   , ,  ,    .       394     ,       .

                     ,       .        .      ,        ,     .    ,     .  ,   ,     ,     .   ,      ,   ,       ,      , ,     ,   ,       .   ,      ,   ,   ,        ,   ,       ,  ,   ,   ;   ,   ,    .  :       ;         .         ?     .        ,          ,      ".     ,    ,       ,  ,  ,    ,    ,      .     ,           ,   ,    [1].

1  XX.


    ,         ,    25      .

411

        .  ,    ,   ,        ,        .   ,  ,    ,        .      ,         .        ,      .          ;  ,   ,        ,     ,       .

        .   ,    [1] ,        .     ,      . .   ,    ,  ,   ,  , ,     .      ?      ,      ,  ,     .            ?       -,        .  ,          ,      ,  ,       ,    ?  : ,  , ,  ,     .     :     ?     .    ,  , ,      , ,   ,   ?

1   .  . .


, ,   . ,      .     ,   ,     ,   .

412

          .  390 ,      ,      .      ,    ,       .     ,     ,    ,  ,     7000 .  ,      ,  ,   ,   ;               ,   :

,      ,        ,       ;     ,      ,       .

  ,       ,    [1].     ?  :     ,      .  ,         ,       ?  .

1           ,              .  , ,  .


   ,     ,      .        ,   395 ,        .

  ,       ,          .  ,     ,       ,    ,    .       ,          (-

413

,  ,  ),  ;  ,     .           ,    .           .   ,      ,     .

      ,          .      ,      ,        ,         .  ,   ,  ,   ,     ,      ,       .  ,     ,    .    ,   (   )     .    ,  :  ,   -   ,   .     (  ,    )   ,          ;       ,      . .     ,    .

   345           ,     -,    377 .    ,   .  363     ,     .        ,       .         . ,         ,    ,   ,    ,           ;      ;       ,      [1].             ,       ,         .

414

.    .    .       .  (   .      );      ,       ;        ,       .    . , ,    ;             ,      ,         .  ,     ,    .      (  ),        ,    386     ,   420 .

  ,  ,    :      .         .        ,   ,     ,     .        ,       :


     ,
   ,
 ,  
  .
   ,  
 ,  ,
 ;     
        [2].

1 Select Library of Nicene and Post-Nicene Fathers. Vol. VI, p. 17.
2    . , 1875, . 3, . 212.


   ,  ,  .        ,   ;         

415

,            .     ;      .   ,  ,     ,        :   ,       ,   [].     .     [1].

     (21)   ,  :

      ;       .   ,    ;  ,    ,      ,          ,    ; , ,    :    " [2].        :  ,   ,  ,  " [3].

     ,    ,        ,    ,     ,                 .    , ,     .       -        .          ,    . ,     ,  ,        ,  ,       .   : ,  ,   .      .     (  ) : ,  -     ,     , ,      . ,   ,    ,    [4].

1    . , 1893, . 1, . 119.
2 . . 2; 5.
3  , 4; 12.
4           XI  ( ,            ).


416

              .            ,    .    , -,  ,   ,      .

    ,      ,         .      396 .

     .              . , , , , , , ,    , ,  , , , , ...   ,      ! ,  ,     , , ,    ,   ?        ,    .

       ,    : ,    ,        [1].

  ,      ,  :

 !  ,     .         .    ,       .        ,    . ,       ,  ,        .   ,   ,    ,             [2].

1  56.
2  104.


     ,   ,       ;      ,      ,  . , ,       ,

417

         ,     ,   .        -    ;              ,   .        ; ,   ,       .    ,   ,              ? ,   ,     ,          ,           ,     .     (    )    . .

       .     ;           .

.    354 ,           ;    ,      .  .   ,      .  .     ,          .  396     ,   .       ,   430 .

   .     ,     ,         .     ,        , ,   ,        .    .     ,  , ,   . .    ,         ,           .   ,     .     ,     ,    .

418

.     ,      ,       XVII ,   .        ,       .

     ,     ,      ,             . ,    ,  ,     ,     ,        .             .       ,             ; ,   ,    ,       .        .      :

   , ,    ,      ,      .         ,     ,               ,   ,  ,      .    ,      ,     .    ,  ,  ;    , , ,  , ,    ,  ,  ,   ,  .      ,          ,      ,    [1].

        ,   - - ,    -.         [2],       -

1   ,  . , 1901, . 2, . 1, . 36.
2     ,     ,     .


419

    .  ,       ,              .   ,       ;      ?  ,     :   ,     ,     .       , ,       ,       ,               .

      , ,   ,       . ,   ,    :   ,       .          ,         :     ,         .  ,           ,              .      ,    ,          ;         .  ,     ,      .      ,       ,       ,   .  ,  ,  ,       ,       ,     .           ,    ,    . ,    -     ,     . ,  ,     ,     ;          .     ,            ;        .

420

          ,   ,         ,   ,         ,   .   ,  ,     ,     ,     .

   .  ,        .

 ,     ,   ,   ,    ,      ,       ,  .           .    ,   ,    ,         .      :

     ,           ,     .           , ,  ,   , ,       ,    ,       ,    .

  ,         ,           .  ,         ,    .      ,       ,      ,   ;   ,   (. I, . VII)   ,         ,     .

421

    ,    .     ,          ?            ,     ,    ,  ,      [1].

     ,    ,      ,     . ,  , . ,   ,  . ,         , ,  ,  ,     .

       ,        .      ,      ,        .    ,    ;        ...        ,        .       ,          [2].        ,       [3]     ,   ; ,   ,        .

 ,      ,       .     ,    ,        .    ,   ,       ,  ,         ,       .      [      ],   ,    ,        , ,       [4].   

1   ,  , . 1, . 31.
2  , . 44-45.
3  , . 69.
4  , . 155-156.


422

             ,       ,     .        ,       :       ,    [1].      ,      ,    ,        .

    .    ,    , ,   ,    .     ,  ,      .       ,     .      .   ,        ,   ,          [2].     ,         ;     , ,   ,    .      ,      ,  ,    ,          ,     ,       ,   ,         ?..    ,         ,   ...   ,      [3].     ,       ,       .      ,   ,      ,    .

,    ,  .     ,    .          [4]  ,      -

1   ,  , . I, . 218.
2  , . 70.
3  , . 94.
4  , . 98-101.


423

   : ...       ,        .       -         ...      ,        ,     ,    ,       ,       .  ,  ,      ,  ,       ,       ,        .    ,           ,     ,         ,     .    ,     ,      .

                ,     .  ...   ,              ,   ,        .               ,   -        , ,  ,   -  ,           ,       ,          ,        ,    ,    ,           [1].

1   ,  , . 1, . 106-107.

424


       .  ,  , ...      ,    ,     ,    ;         ,      .         . -,              ;        ,     [1].

     ;        .                .

     ,  ,   ,       ,   ,  , ,   ,        .       ,     ;    , ,      ,         .

       ,           .   ,    ,    , ,       [2]. , , -   , ,    ,     ,       -  ,  ,     .    ,     ,       ,      .

1   ,  , . I, . 108.
2  , . 116.


    ,     -           .      ,       .                ;         ,     .      ,       ,             [1].

425

     ,           .     ,         .           ,      ,      .

   [2],         . ,  ,      ,        ,      .        [. ],     ,          , ,    ,     ,     ";      ";     ,      ,  ";  ,   ,    ,      ";     ,     ".       ",      ,    ,  ,   ,    ,    ";    -    ,            ".   ,   -   ,     ,  ,   ,    ,     ",       .        ,         ;     ,    ,     ,   ;    ,       .

1   ,  , . 1, . 123.
2  , . 1, . VII, . IX.


426

    ,        ,            .            ,  , -,    .   ,             ,    .

  ,   ,    ,       ,    .

      .  [1].

1   ,  , . 1, . 194.


,          (386);    ,           ,   ,   . .   ,      .  388     ,      ,              ,   .










 IV
   . 

.     ,     .                 ;   ,  ,       ,       .         .      ,           .  :

-,   ,  ,   ;
-,   ,      ;
-,   ,     .







1.  

.     ,    ,    ,     .      ,             .        , ,  ;         ,     . ,   .         ,          .

428

     .     .          ,       ;     ,     ,   .     :      ,          (      ),          .     .

     ,       ,       ,    ,     .      ,      ,    ;       .     ,    .   ,     ,        .    , . ,      , ,         ,   .       ,    .

 ,       ,     ,   .  ,              .        ,         .     ,           ,       ,     . , ,       ;    ,     .            .

     ?  ,     .    ,    .     ,     ;       ,    .      ;      .       ,    ,     ,          .   .       .

429

   ?   .        ,  ,   ;        ,     .    .       ,    ;    ,       .        . -,     .     ,    ,   ,  ,          :      ,     ,      ,   . ,  ,  :   ,       . ,        ,  ;        , , ;         , ,  [1].  ,      ,   ,     .

   ,          .           ,        , ,          .    , ,     ,   .   ,  ,   ,   :     ,  ,    [2].   ,         [3]           .

1   ,  , . 1, . 349.
2  , . 363.
3  , . 366.


430

      ,     -    .  , ,   ,   .    :          ,         .         ,       ,         .

,        ,        , ,   ,     ,      .        ,   ,    .  .     .          ,  cogito .    .  : ,    ,   ,  ? .   ?  .       ?  .   ,   ?  .   ,   ? .      cogito ,      ambulo ergo sum .       .









2.  

  410     , ,  ,     .       ,  ,   ;  ,     ,     .     .    ,    412  427 ,    . ;         ,               ,   .  .        ,    ,      .

431

     ,  .     ,    ,   ,     ,    .    ,       -   ,       ,   . .                         .

                  .     ;   ,          ,        .     ,        ,      ,      .

  ,        ,        .   ,   ,  ,         ,  ,    , . ,           ,       .        ;         ,     .

,   ,        .        ,       ;      ,  ,       . ,   , ,    ,    ,         . ,     ,        .

432

       ,     . ,  ,  ,            .       .    ( ),   .         ,      ,      .  ,    ,      .     ,    ;         ,      .   .

  ,  ,    :       .     .

      . ,  ,            ,      [1].       -  ,   ,    .     ,      ,       .

           ;         .       , ,     ,       .

   ,   . ,    ,         ,    ,      [2].

1   ,  , . 3, . 56.
2  , . 60.


       , ,    ,       . .   ,      ;  ,    ,   .  ,      ,      .      ,   , 

433

 ,       .     ,        ,   ,       [1].

 ,    ,    .       .   ,       ,     ; ,        ,    ,   ,  ,  ,     .

   ,   ;       ,       [2].    (    )  ,       . ,    ,         .  ,    ,    :  ,     ,  ,      ,          ;   ,      ,     .

.      ,       .      [        ]:   ,  ,   ,  ,   ,  ,   ...   [3].    ;    .  ,       ,              - .     ,  ,       .              .      ,     ,   ,  .    ,    ,     .      ,           .

1   ,  , . 3, . 81.
2    ,      . .: Cumont Oriental Religions in Roman Paganism, p. 166.
3   ,  . , 1905, . 2, . 4, . 11.

434


 ,   , .  ,  ,   ,     ;    per se (    .)    ,    ,     .

     ,    .     ,     .

    .            .      ,    .      (   ).    .  ,      .

      .      .      .  ,        (  ),                .      ,        :      ,  ,   ,   .

  ,     ,    .    ,    ,           ,    .

 , ,        .     ,       ,  ,    ,   ,   .

,        ,   ,     (     ).

    ,        ,  .       ,   .     ,  ;    ,  .

435

     .    ,    ,        [1].

     ,    ,   ,      .        ,    ,   .

 ,  ,      ,   .       ,     :  ( ,      )  .     ,    ,  ,    ,    .

       (  )  ,         .      ,    .    ,     ,     ,  . ,        ,  ,     ,        ,      [2].

1   ,  , . 4, . 258.
2  , 1907, . 2, . 5, . 38.


         ,      ,       .      ,      ;       ,    ,    . ,  ,   .

 ,         ,      .        ,         .   ,      ,    ,      ,      .   ,    -

436

  ;    ,      ;   ,   ,       .      ,        .             (     ).   ,   ,      ;   ,        ,         ,    .     ,      ,   .            ;     ,      .      .      ,        ,          [1].

1     .      (. 14, . XVI-XXVI)  .  . .


      ,        :  ,        .   ,       ,       .       ,  .

         ,        ,        .    ,    .              .    .     .           .   ,     ,   ,         ,    ,      . ,   ,  ,   ,       . .  ,     

437

    .    .  ,          ;   .  .   ,       .             .     , .  :     ,     ,        ,       ,     -.       ,      .       ,  ,     ,         ,   . ,          ,        -,    ,        ,      . .     ,            ,      ,         .     .         .  , .       ,       -       .  [1].

.       .  ,        ,       [2],      ,      .

1 . 2; II, 12.
2      ,    40   30         (. 12; 14).


438

  ,    , .       ,   .        ,  ;         ... .       .  .  ,       ,    .        . ,      ,     .    , , -,  ,             ,       ,  ,  . ,       (),    .       ,    ,     ;   ,     .      ,  ;      ,   ;      ,    .

   :          .     ,          , .          (2; 11, 12):        ,      .    ,   ,   .       ,       ,      ,      ;  .     : ,    , , .       ,     ,           . .  ,              ,    .    ,         .     .  , ,   . ,    ,   ,    ,   .

439

    ,     ,   .     ;       . ,   ,     .          .  , ,    . ,      .

   ,             .

                 .           ,  ,       ,       .         . ,      .     ,               , .     ,     .                 ;        .                  .  ,     ,        ,        ,     .

,   .   ,          [1];          .     ,   ,       ,  -   . .      ,     ,      . .               ;       ,         .     .

1       .  . .


440

       .            .      ,     ,      . , .         .              .  .    ,                ,            ,        .

  ,   ,  ,             . .      ,    .    ,    :

   
  
   
   
   
    
     


      ,     ,       ,     .         ,           ,   ,       ,  .




441





3.   

   . ,   ,           .   ;     ,   (   -)  .      ,        .  ,   ,       ,     ,         .       ,          .

 ,       ,             .    .      .      ,      ,       ,   .       (  ),        .    ,         ,   ,            529 .

.  ,             .       ,    ,    ,           .         .       ,      .   ,  ,        .      ,    . (     ,     ,    .)          ,   ,    ;   .      ,                  ,       ,     . ,   ,     ;      .    ;    .        .

442

                        . ,       .   ,    :  ,     ,    .     ,  ,   .   ,      ,       ,     ,    .   ,         ,     .        ,    ,       .              ,       .

    .      .   , -,   ,      (        )   .   :      ,   . ,       ,   ,  -  ,   .  ,       ,  ,     ,           .     .

,        ,     ,     ,   ,    ,         .  ,          ,     ,              ?











 V
V  VI 

V         .    (430 )     ;     , , ,      ,     .        ,       ;          ,     ,    .      .     .             .     ,     ,     ,   ,   ,     ,    .       ,      .

  ,       V ,    .     ,      .       ,   ;     .             ;          ,  ,       . ,  ,  410   ,      . ,  ,  476      ;    493 ,      , ,     526 .        .       ,     ;    -       (     ).

444

     ,    ,      .

        ,   .     , ,   ,      .    ,   451     ,      ;               .           ,       ,    ,     ,   .       ,        .      .

             .           ,  ,      ,    ,    . .     (     412       ,   444 );    .   -   ,          .             ?    ,   .  ,                     ?  V        ,     .      ,      ,       ,  ,     ,     [1].

1 . .      . ., 1885, . XLVII.


445

. ,  ,    .     ,         .  ,       ,    ,  ,             .     ,      ;            ,              .              [1].       .

1 . .      , . 230.


.     , ,           , ,         ,   .           ; ,  ,     ,   ,    ,    .     :  ,       ,        . .      ,         431 .    ,           . ,    .    ...   ,    ,       [2].     ,      .    ,    ,      ,     .         , , ,    .           XVI . ,      ,    ,    .

2  , . 239

446


 ,      ,          .

   ,       ,          ,     . . ,   ,  ,   .  449 ,    . , ,   ,               ,    ;  ,      .   .      , , ,        .   ,       .   ,      ,      ,       (451 )      ,         .   ,       ,    ,      :       .     ,    .

,   ,  .      ,         .  ,     ,   .             .

VI    ,      : , ,    .             .

       .  ,    ,       ;       (     );       .   ,       ;            .

447

  ,    ,           .   523       ,      .     ,            .      ,      ,        .          ,          ,      .

    .         ,          ,         .         ,   524 ,    ,    ;   ,     ,     ,         ,   .   ,  ,         ,    ; , -,                  ,      .

       :      ,     .  -    ,   , ,    Vita Nuova.

448

   ,      ,  ,  ,       ;  ,     ,        .  ,        (,       ). ,   ,  ,   .     .            ,         .         .        . ,  ,  ,    .     ,        .     ,        ,  -   .   ,  ,       .   ,   .  ,    ,  .     ; ,      ,           . ,     ,    ,    .     ? .    ,     .    ,     ,      ,       . ,   ,  ,    ,    . (,          .)       .         ,  .            ,     ,      ,   .        ,         ,         .     ,      ,   , ,   ,      ,    .

449

         .   in extenso  ,             :


   ,
  ,
     .
    
   ,
 ,   
   ,
    
  ,
     .
    
  ,   
    .
   
   ,
    .
    
  ,   , 
 
 ,   .
    ,
   .
   
   ,
   ,
   ,
    .
 ,      
   .
  ,    , 
   
    
    ,
, ,   
   ,
 , 
  .
     
    ,
    
    .
   ,
     ,
    .
    ,
    .


450

     .    ,    ,      .  ,  (, ,   ,     -  ),       .       ,    ,        ,     .  ,             ,       ;                     .    ,       ,         ,            ,  .       ;      ,   .      ,    ,   ,     .

        ,    ,    ,  ,          .      ,       .  :   ,         !

        .      .    565             - .      , ,  .       ,   .     ,    ,              ,     .     ,        .       ,  ,    ,      ,       -

451

,    .        (532 )   ,   :   . .  .     ,            ,        ,  .     ,      ,     .    ,     .

  .  ,   ,   ,       .    .        ,    ; ,    ,    ,    .       ,        .       ,    ,   548 ,      ,        .         .  ,  , :        ,         .

           ,     .  535                .     ,          .     ,     18 ,    ,        ,      .

                       .      ,          .        ,             .       -

452

    . , ,           .       ,  -  ,    ,     .

 568 ,      ,    ,      .      ,  ,  ,     .          ;  ,  ,     .       ,         .      ,       ,         .      .      ,  ,   ,   -,   .











 VI
.    

 ,           ,      VI   ,      .       ,            ,      .        ,              .

  ,      ,       : -,  ; -,   ,     ; , -,         .          ,     .

           IV .      -  . . ,  ,     250       270 .  15           ;   20        .   .  ,        .    ,   305     ,          . .    ,  ,     ,    .      ,       .     .   [1]  ,        .

1    .


454

     315  320    , ,   .     ,   ,       .    ,    ,    . ,    .  ,      ,   ,    ,            .

          .        ,   . .        .         ,      .  (. 360 ).       ;          (    ,    ).

      ,      .     . .      ,     .          339     .       . ,  .     . .       , .    .  556  .    .  ,        ,    .          , ,     ,     .     ,        ,   (   )   .   ( ),     -,      .        ,      .      .

455

-,   ,  :    III .       .

    .        . ,  ,    ,   ,       ,    ,      .         :    ,         .     ,     ,    .     ,    ,  ,   ,       ,    ,      . , .        ,       .

      . ,   .    480   ,    ;   20           ,    .   .     ,   520      ,     .             ,        .          ,  ,       ,   . .    , ,   ,    ,      .     :     (      )        ,    ,  ,      ,    .       ,         - .

456

    ,   ,   .        ,        ,   . ,        ,   .    ,   .     :  -   ,       :           ;         ".  ,      [1].             .  ,  ,  .      ,           .

1 . .      . ., 1884, . IV, . 131,  .


.              ,   543 .   ,    (    )  ,    .    ;     ,     .

    ,   593 ,      . .         .     ,           ,    , ,  ,    , ,        ,          . ,   ,                  ,         .       ,       .

457

.      .            .   ,   ,     ,                   .  , .     ,      ,   ,    ;     ,     ,     ,    .      ,     .      ,     ,  .

     ,     ,           ,            .      .   . ,      ,  ,      ;  ,    ,           ,   .

   ,     .      ,                 ,         ,  ,      .  ,   ,   ,        ,          ;     ,   ,          .          .

 .   ,    ,      ,         .    ,        ;      ,     ,    .  .            ,   .    .

458

        ,  . .        ,          .      ,     ,            .

 ,    ,   ,   .     ,   .        , ,      ,      :    ,  ,        ,         .  ,       .  , ,       ,           .  ,         -     ,     ,          .          .         ,           .    ,   ,     ,     .

     ,           . .   ,        ;   ,      ,   ,    .          .   ,    ,      .   :

         :   ,   ,               ,   ,  ,   ,      .   ,      ,       ; ,             .    ,     . 

459

     ;       ,       . , : , !"        ,  : ,   ! [1]    ?    ?"    ;  ,     .

       ,      . -,         . ,         (   ,    ). -,       ,       VI . -,                       .         .

 . X. ,  ,   ,      VI  [2];  ,   ,   ,     ,    . .     ,           :     (   ,  );     ; , ,     ,     .         ,      ,      ,         ,     .   ;          .

1      maledicte, non benedicte!,      Benedictus ()   benedictus ().  . .
2 Cambridge Medieval History. Vol. , ch. VIII.


460

 ,  ,   ,     540      .   ,   ,     ,   .         .   ,      ,       ;        ,   ,      .  573       .       :     ,        ,       ,     .    ,    ,       .    II              ,          .      579  585 ,              ,       ,   .          ,        ;        ,       .           ,      .

  (585590)       .   ,     .   ,             .   ,       ,   ,       .        . ,      ,        .    ,         .     ,         .             XI .

461

           .     ,         ,        . , . ,         , ,              .      ,              ,         ,     ,  .        ,            ,     .    ,   ,        .       ,      ,        .              .        ,     .        .       .       ,    , ,  ,       .    ,       ,         ,       .

    ,       ,     ,    .    ( ,      )      :  ,              .

462

    ,     (599).       ( ), ,     ,   .  ,  , :   ,    ,     ,    ,      ...  ,             ...      ,   : , , ,         .           .   , ,   ,       ,    ,             .  ,        ,       ;    .       ,  ,  , :   ,          ;  :       ,    ,          ,    ,          ,  .   ,    .

    ,  ,         ,        ,         .         . - ,   ,     ,      ,     .      ,           .  ,          ,    ,     .     .  ,  ,       ,   . (         .)

463

         . ,  ,  ,        [1],          ; ,  ,     . ,  ,        .   ,  ,    ,            ,     ,       ?     ,  ,      ,      .     ,       : -,      ,       ; -,    -.    ,  ,  ,    ,    ,      ,        ,      .       ,   .

1       ;      ,         .  . .


            ;    ,  ,   ,   587    .                   ,       ;   ,    ,   ,      .  ,      .

         ;    ,    ,          ,   ;     ,  ,     .      ,    ,   : ,   ,        ,      .       ,  ,  ,     .      ...      ,  .

464

      ,    .  ,        ,        (CXXI),     .

       .   ,   ( ),  :

  ,        ,     (    )     .        ,  ,    ,       ,              ...     ,     ,     ,       .

           ,    ( II).     XI          .

      ,    .       ,  :      ,      ,     .   ,    .            [ ].      ,      .         ,    ,   ,      .    ,    ,      ,    ,       ,       . , ,    ,      ,  -

465

.   ,              ,    .   ,   ,        ,      ,       ...             (  )    ;    ,     ,  ,    .   ,  ,  :     ,       ,         ,                  .  ,    ;       .    ,       ,  ;   , ,  ,      ,    ,  ,    .

           .       IV  ,  ,     ;     .         ;    ,         .       -.           . ,     [1],      432     ,   461 .            .       . ;     . ,                .   -

1          .


466

 ,   ,     .    ,                       ;   ,   ,  : , .     ,        . .        . ,      ,   .        ,          . .    ,  ,         ,     ,     (,   ,  ),  . . ,   ,   ,     ,     .

      ,             ,        .  ,              ,   .  VI ,        ,        ,       ,       . ,    ,  ,         ,     .         .   ,      ,        .            .          : ,      ,    ,      .

       .  ,       .










 


 VII
   

  ,       II,     .        ,     ,      ;   ,  ,     VIII  IX ,   ,    .   600  1000  ..            .

          ,     ,   , ,     .          ,       ,         .            .   ,   ,              . ,          ,       ,   .  ,   ,         ,      .

468

 ,    ,      ,        .       ,        .       ,         .        .           I         .         ;  X      ,    .                 ,       .

 VII                 ,  . , , , ,    ,    ; , ,  I,        .  ,     685  752 ,    .  ,           ,     .     726     ,       ,      .       ;   ,   787 ,    (      ),     .              .

  751    ,   .  ,         ,          .   ,     . -,     ,   ,        ,  . -,    . -,   ,        . -,             -    .

469

 739 ,   ,     ,         III,      .  ,  ,       ,   .       ,     ;    ,    .  732                  .         ,            ,        .      III   741 ,   , ,   .   III  754 ,   ,     ;   ,        .     ,     ,      :         .               .   ,     ,  ,         .

       ,        .                     ,    .     ,         .           ,   ,          . ( , ,      .)  ,    ,       -

470

  ,       ,      .           ,                ,     .       ,           .          ;         ,    .                      ,             .

       :    .    ,        .      ,    ,        ,                 .   ,        ,        .         ,  1439 ,   (. 1406-1457 ).        ; ,   ,   VIII ,       .  ,        ,   ,  ,           V,      ,  . ,  V       ,          .

         .  :

471

                ;   ,    ,           .             , ,    ,    .           ,      ,      .     ,   "  ,      ,   ,    ,       ,     ;        ".             ; , ,        ,   .         .     , ,               ",      , ,   .        .     ,    .             .          ,      ,       ";       ,  ,      ,          " [1].

1          (The First Europe).


        ,         .   774   ,  ,   ,    ,      ,    ,    . ,           III,  ,        .     ,            ,    800       ,       .

472

   ,       ,        .        ;         ,          de jure  ,      .  ,     ,   ,     ,      (     ,  )  ,       .           .  ,         .       ,    ;   ,              .             ;      ,       .      ,       ,    .   XIII    .      ,       .            :     ,     .     ,    ,     XV .   ,    ,    ,             .

-             [1]:

1   Cambridge Medieval History, vol. II, p. 663.


473

     .     ,   ,   ,     .          ,    .               ,        .       ,      .     ,       , ,   ,   ,       ,    .       ,             ,     .   , ,       ,  -.         .

    ;        ,        .     ,  ,      .              ,    ,     ,        . ,     ,    ,      ,    ,     .        ,     ,           ,         .  799     ,        .    , ,     ,          ,  .

,  ,     ,   ,    . -,     ,    ;       ,  ,       .       .  (680-754),  ,    -      .      ;  , . ,    ,   .   ,     ,      .

474

.     ,       .  716     ,     .  717      ,   719    II                 (,  ,          ).   , .   722    ,         II,    .            ,     ,  .  732    ,   738      .  741            .    ,     ,   .            ,  ,     ,  ,         .  754 ,    ,       .           ,   .

       ,   .  ,    ,   ,   ,   ,      ,        .      .   ,   ,   ,     .

       .  780         ,  ,    .       ,          .    

475

    ,     .         .   .    ,       .      ,             ,    .        .        ,     .    ,  ,   846     .   X             ;   IX          ,       .

                 .   I (858-867)             .         ,          II,          ;         .          ,   I   ,     .    ,   ,    II     ,     .             .     ;     ,    .       ,      ,           -  .              .         VIII,      VIII.

476

  II  ,     .     ,   ,        .   ,   II,   ,   ;     ,    .   ,    .

    ,   ,          . ,      ,  ,      ,    .          .         ;     ,       .           ,      ,     .           ;       ,  ,    ,    ;    ,      ,   ,       ,      .   III       ,   :  -  - ,    ;       ,     ,       ,    ,    .       ,          .      III  ,      ,         .                .     ,    ,        .  ,  ,           .

477

,    ,      ,  ,      .                 .     ,      ,           .             .        ;        ;     ,  .       ,            ,   .               .       ,         ;          .

  X         .       ;        ,     ,   (   X )       .        ,        .      ;    -   ,    ,     .           ,    ,      .         ,       ,    .       .       ,   911     ,     .            ,              .   IX     ;     ,  ;        ;       ,          ,      .

478

      ,   915      .        ,    ,      ,         ,   .      X        ,        .         .          II (904-911).         XI (931-936);     XII (955-964),            ,      ,     [1]. -,         .

,         ,       .         ,     I,    .        ,            .      ,     .  ,        ,    ;      ,    ,           ,                   [2].

1 Cambridge Medieval History. Vol. III, p. 455.
2  .


479

    ,             1000 .  ,   . , ,  -    ,          .

1000     ,       ,        .        ,     1914 .          ,   .    ,    ,      ,      ;      ,      .         ;         ,      .

 ,  1000   ,  ,           ,         .       , ,   ;      ,       .       ;      ;   ,        .                 . ,  ,     .           .      ,         .      ,           .

480

  ,        600  1000 ,          .         .            .           .   ,  ,         ,    ;    .          ,            .  ,       ,     .                .       :                 ,    ,  200   ..  400  ..              ,   . ,   ,       ,    ,       .      ,     ,        .    ,        .     ,       ,    ,   ,      .   ,    ,   .      ,        ,        .       .  ,          ,     ,          ,     ,     .  ,    ,     :        .











 VIII
 

  ( -  ),         ,     IX ;      V    XV ,       .    , ,    , , .           ,  ,        ,  ,   ,  .     ,        ;     ,    ,     .

    ,            ,    . .       ,  .   ,     ,    : -,         . ; -,        ,       .   (   )   ,  ,   ,   ,        ,   ,     ,   ,       ,         [1].  -       ,      -

1 Cambridge Medieval History. Vol. III, p. 501.


482

   ,   ;  ,    , ,    ,        ,    .    ,    VI, VII  VIII       ,        [1].         ,   (669-690),         ;             .   VII ,    ,    ,       ,      .   (    )     ...  ,    ,      ,  [-.  .]     ,        ,      [2].     876       : ,   ,      en masse [3]   ,             ,     [4].

1       Cambridge Medieval History, vol. III, ch. XIX,         .
2 Cambridge Medieval History. Vol. III, pp. 507-508.
3 En masse (.)   , .  . .
4 Cambridge Medieval History. Vol. III, p. 524.


       .           ;         .  V ,     ,      ,    ,    .  IX        ,    .            ,       .   ,      ,      .

483

        ,        .          ,    ;  ,       .     ,     ,        ,       ,    .            ,       ,     . ,   ,   .  ,     (     ).  ,      ,      ,    ,    ,  .           ,      .

      ;       ,        .  ,      800 ,    877 ,      .         I,           ,       :  ,     .

        843        .                  .    ,     .        ,           .   ;        ;              .       ,  

484

   ,   ,       ,  .   ,      -   ;    ,        ,   .  ,                ;          ,      .  ,  ,    ;          .   ,  855  859 ,    ;          .

       ,   , ,    .      ,   ,     , :     ,    :    .  877   ,         .  ,       .  ,       ,           . , -,     -  .

        -.         .  .    ,    ,   , ;      (. 17; 34).  ,      ,         .         -;      -,          .  ,     ,       .     ;  , ,  V    .        ,       ,   827     II       ,    -

485

  . , ,         .     ,    ,    ,         ,    .    ,       ,         -;              .

 860       .    ,   ,      ,       ,  ,     .    ,   ,   ,       .   ,    ,       ,   ,               .

     (-)   .     ,         ,    ,     ,  ,      .        ,   ,   .      : 1) ,   , 2)      , 3) ,   , 4)   .     , .    () ,   .    ,     .      ,     ,       . ,     ,    ;  ,       .        .

      , ,  ,     ,  ,      .    ,   ;     .   

486

,    .      ,    .         :      ,   ,      ;         ,         [1].         ;      ;      .    ,    ,     .   , ,       .   ,      , ,   . .;       ,       ,   ,      ,   .

 ,       ,   ,  ,   .     .   ,     .           ,   .  ,      ,            ,       .

  :      .    ,   .    ,        .          [2]        .

1 .     .  ,    ,     ,           .
2 . .


   :   ,  ,      ,    .       ,       .         ,      ,    .     .

487

   ,    ,    ; ,  ,   .   ,   ,   ,  .

   ,     .     .  -           -, ---, ,   .                     .

          .  ,    ,     ,   .               ,   .    ,      ,    ,           .        ,   IX . ,           ,        IV  V .  ,             V  IX ,        .   , ,             -,        .     .

 , ,        ,     ,  ,   ,   ,    ,  .         .   ,        .  ,      ,      ,     . , ,  :     .   ,     -

488

      .       .       ,        [1].     ,     ,    .    ;        .     .   ,  ,        ,   ,   .

 -,  ,       ; ,  magnus opus [2]       .       ,      1225    III     .  ,        .

1   . .
2 Magnus opus (.)   .  . .










 IX
  XI 

 XI          ,       .         ,    .  XI      .     ,       ,          .     ; ,  ,   ;             . ,  (  ,    )  , -     .             .

                 .     ,       ,               .         ,   , , ,        .                 .    ,                  .

490

       ,   ,      .            ;        ,        ,     .            ;     .      ,     ,  ,      .       ,      .        :      .   XI ,  1079 ,     ,         .

   ,   ,           .      ,    ;      ,      ,         ,  ,         .      ,        ,      .       ,      ,          .

   ,           ;     ,   .  ,    ,        ,     .      :            .  ,     VII,       .    ,   ,        ,    ,    ,     .      ? , ,      ,    -

491

,          .    ,      ,    ;    ,                  ,      .              .      XI         .

                .   ,        ,     .        .

      .     ,    ,  ,        .          ,            .     ;        .        ,     .       .  ( II),  ,      :      ;        ,      .        ;       .    ,   ,       [1].    1059  ,         ,      ,       .  ,    ,     .

1 Cambridge Medieval History. Vol. V, ch. 10.


492

, ,  ,      ,      .    ,       ,   ;              ;       .  ,    , , ,    ,  ,   ,           .            .

        .  XI      ,       . , ,        ,            .            .    XI       .        . :     ,    [1].          ,    ,   ,    ,     ,       [2].

   , , ,      .        ,     ;       ,     ,       [3].          ,  ,    ,           .        ,   ,   ,   ,         . -

1 I . 3; 2.
2 . Henry . Lea. The History of Sacerdotal Celibacy.
3  1046   ,       .   ,        .


493

     V        ,     ,          (     ),      ,             .  , ,  ,   ,    ,   . , .  :     ,     [1],         .         .

    ,         XI .

             910   ,  .                ;  ,        ,    .               :  ,     ,       .  , ,   ,        .     :  ,      ,    ,             ,      [2]. (   ,   .)  XII     . .     ;       ,         .

1 I . 7; 9.
2 Cambridge Medieval History. Vol. V, p. 662.

494


  XI      . , -,  1012    ;  ,      ,   .  ,      ,    1084   .  1098     ,   1113     . .      .       .        conversi,   .     ,        ;      ,      ,   .             , ,       .

 ,         ,   ,          . ,    ,     .           ,      .

           .      IX,   1032 ; ,        12 .     -,           .       ,         ,     .        ,       ,    .       ,    VI.        ,    ;     ( VII).  ,       ,   ,       .    III (1039-1056)   ;     ,            ,       .  1046 ,    22 ,        VI,    .

495

      III     ;      ,   .    VI,        ;      ,        ,   .      ;            ,   ,  .    III    ,  ,     IX (1049-1054).     ,  ,   ;         ,       .    , ,  ,   IX.      1055        ,     II.      ,       .    ,        .        III   ,       ,      .    ,       .        ,   III, ,  .

 ,  IV,    (1056-1106).    ,         .  IX     ;       ,  ,      ,      ,  .    ,      II.       ,     .  II    ,       .    II   ,    ;   ,    -,    , ,    ,  , , 

496

   .       -.        ,           ,         .        .  ,     ,          .

 II      ,      ,  ,   ,    .      ,              ,    .

    II        . ,   ,       .               . ,     ,     ;              ,    ,       .  1059  ,    ,         .  .       ,   ,     ,   ,    . (    .       .)   ,     .  ,    ,            .   , ,      ,        ,       ,     .  1059            .       ,  

497

   ,         ,           .  ,      .        -  ,           .

   II,   1061 ,     IV,     ,       .                 .      ,                .     ,  ,        ;     (  ).   ,  II,  1073     ( VII).

 VII (1073-1085)      .               .      II     ;   ,       .     VI   ,    ,    ;       ,      .         .      ,       . ,               .  ,  ,      . .     ,        .    ,      :        ; ,      ,    ;  , ,  .        ,        ,     .       ,   .         .

498

            ,   VII.         ,          .       .           ;             .       ,    .  ,  ,   ,          .        ;   ,    ,    ,      .

     - .              .      (   ,     )     .    ,       .     ,   ,      .   ,        .

,   ,  -  .  1075  ,    ,   ;                  .   ,      ,   ,      .    ,      ,   ( )    .    , ,       .       ;             . ,  .

499

       . ,       IV,      ,  ; ,     .          .      (1077)       .       , -      -        ,   .            .   .               ,         .

 , ,  .       ,        .   ,   ,      .   ,   .       ,  ,    .        .

    ,   .   ,    ,      ,   ,   ,  ,      . ,  1080 ,      ,     ,     .            .        ,   1084       .      ,         ,     .         .         ,    .

 ,     .      ,     ,  .        ,   ,      .           .

500

         XI . X      ,   (  II, 999-1003),       ,  .      XI    ,       .        ,      .    ,    .

       (   ).      (.  1088 );      .  ,    ,        ,       .           .        De corpora et sanguine Domini (    .  . .).    ,        .             ,    .  1070       .

.      :  ,       (1093-1109);        VII    .          .         .     ,   ,  .      ,    ,       .        ,      ,    .   .

501

     .     ;          XIII .      ,        .        .       .  ,      ,     ,   .  ,         .                     : ,      ,  .

,           ,    .     .   ,       ,   ( )  ,        ,      ?         ,             ,    .    ,          ;     .          ,     .             .   ,    ;      .

         . ,         .     ,         .  ,            ,    . ( ,       ,       .)     .  ,  ,   ;    ,  ,     . ,   ,   ,  .  ,       .      .

502

. ,        ,   ,   .    ,         ,             .          ,         .      ,          .

 ,    XIII        ,   ,   ,              .  , ,        ,   ,           -.      ,  ,      .   ,                  .  -,        .        ,        .       ,      ,             .       .     ,    :   XII              .       ,          .           ,    .            .









 X
   

,    ,   ,           : -,     1453 ,     ,  ; -,        ,       ,      .

 [1],   ,   622  ..;     .        ,     .       634         .  637     ;  650     .  664     .  669  (    716-717 )   .        .     642 ,      697 . ,      - ,       711-712 .     (    )          ,   732 ,       . ( ,      ,     ,  ,    .)

1        .


504

    .         . ,     ,  ,           ,    .   ,    ,   .      ,         .       ,       ,      .

     ,         .     ;          .         .         ,  ,     ,   ,  ,    ,   ,     .

     ,           .          ,         ,     . ,   -  , ,         ,      ,            .       ,   .          ,           .   ,           .                    ,       .           .   ,     ,       .      ,    ,     .

505

     :     ,          .     ,      .    ,   750 ,    ,       ;            .           ,         : ,    ,   ,     .    ,      ,         ,          .

,             .             ,     ,  ,      .  661 ,    , ,         .   ;    ,     .      .   ,     ,         ;    .         .

      ,  ,  .         .         ,         .           .

506

       .       - (.  809 ),      ;             .   -     ,   ;     ;        .   -  ;    ,          .     .   -  ,       ,          ;     ,    .        ;          1256    800 000  .

      ,     ,      .  ,   , ,       ,     ,   ;            .      ,       ;     .    ,         .            ,         ,      ,      ,          ,         ;   ,               [1].  ,    ,     ,            ,     ,     .      ; ,

1 Cambridge Medieval History. Vol. IV, p. 286.


507

,             .

        ,    ,   ,    ,    .          ,   .

 ,    ,   ,                       .        ,     ,   .                  ,  .        .  (. . 873 ), ,        ,    ,    ,     ,       .         ,       .

         .       VIII        .  830     -,      ,  ,   XII         Algoritmi de numero Indorum.         ,     ,       .       ,          XVI .

    ,          XIII ,       .  ,    ,      ,  1079   .   ,   ,  

508

        [1].    : ,    (. . 941 ),  , ,        .     ,     .  ,     ,           ;        .

1 .:   . ., 1956, . 70-72.  . .


,          ,      .  ,   ,      481 ;        ,    ,      .      ,             .           .  ,   ,  -:   , ,   ,   ,     .  ,    ,     ;   (     )       .

         ,   :    .        ,    .

  ( ; 980-1037)    ,    ,      .     ;    24 ,        ;        .         ;    .        ,    ,       .  XII   XVII -

509

         .    :   ,        .       ,       .      -      :   ,     .    ,         ,           .      .

         ,     .     ,    .  ,     .        :      ,      .       .

  ,       :      .     ,         .       .  ,  genera,   ,    ,     .     .       . (,    .   ,     ,         .) Genera   ,   . (  ,      .) Genera      . (  ,  ,      ,      .)  , ,   ,    .

 ( ; 1126-1198)          .    ,         [1],   

1   .  . .


510

     ,    .      ,  ,   .        ,     . ( , , , -,  .)       .  1184      ; ,  ,      .  ,  -,   ,   11    ;  ,      ,              ,    .    ,         . -  , ,        ,  ,       .   ,       ,    [1].

1 ,           .


            .      ;          .

  ,   ,      ,  , , ,      .  , ,   ,     7,  70,  700  ,         .  ,   ,  ,          ,   700       ,    ,    .      , ,    ,   ,    ;    ,         .  ,         ,      ,        .

511

         ,     ,     .       ,     ,    ,  .  ,          ,  ,     .   , , ,     , ,     ,   (nous) . , ,    ,  ,     , .  , ,      .

,      ,    ,         .         ,     ,     .       -      ,   , ,       ,     ,   .    ,   ,    .      -       :      ,      .     ,      .  ,    ,            .

       ,     .      ;      .           XIII ;  ,  -

512

       ,    .       ,     ,       ,  ;    .                  .   ,        .

         .  ,    ,    .     ,     ,          ,     ,          ;          . ,    ,       ,        .                 ,           .  ,     ,    .        .   ,    ,   ,   : ,    .     ,      :    XIII ,      XIV .         ,  ,      :    ,     (, ,       ).

         .     ,       ,      .           ,      .          XIII ,        ,   .

513

       .      1135 ,    30    ,      .   -,         .              , ,     II.       ;     ,    .        .      ,    .        .      .  .       ;        ,     .  ,  ,        ,   .      (    );           .   ,      .          ,       .  ,      ,     .












 XI
XII 

       XII : 1)      ;

2)   ;
3)   
4)  .

        .   -    ;      ,  XIII     ,   XII      ,     ,       .      ,   XII .

      ,             .        ;   II     ,        ;  -    ,       ,     ,    ,      .    ,     , ,    .

      ,       ,    .      ,     .         

515

,           .              .         ,         .      ,   ,    ; ,    ,   .       ,    .

      .        .    ,   ;     .    .      ,      ,       ,      ,      :    , ,      ,       . ,       ,   ,     , , ,       ,   ,  . ,   ,     .










1.     

   VII   XIII   ,     ,        ,     ,         .     ,    (     )    II (1088-1099),          ,       . ( , ,     .)        ,      .

516

      II       ,  .   1093  ,   IV,            ,    (     )  .  1094   II        .    ,  ,   ,           .    1095      ,    ,      ,     .      II     ,       .

 ,  II,    II,    .            .     IV,   1106 ,  ,  V,    ,         ,         .    :     ,          .   ;       ,        . ,   ,      , ,  ,        V.      ,   1122 ,   II -   V    ,           .

 ,     ,  ,      III,      .           ,     .       .       ,            ,     .



517





2.   

          (1152-1190),    ,      ,       .    ,    -,       .             .             ,   .    ,       .           ,      ,      ,   ,          .     -,       ;      (   )           .

           IV,  ,      ;        :     .        ,   ;             [1].     :  ,       ,   ,  ,   ,  ,   .      ,         .       ,        .  . ,   , :   ,  ,  ,  ,     .          ,     ,  -

1 ,     ,    .


518

            . ,      , , ,  .     ,  ,   ,       .        .     ,      ; ,    .   ,     .   ,      ,   ,        .  ,        ,     ,     1155      ,      .

   ,         .

,      ,  1157     .   ,   ,        ,      .    .          ,          .    ,   1162    ;       ,       .             .     ,    [1],       .  ,     ,     ,       .         ,    ,     ,   1176       .      ,      .        ,            .

1    ,  ,   .    IV -        III   IV.  IV ( ),    ,      ,   ,    .


519

   .  1189            .

         .        ;  ,     ,     ,         ,     ,      ;      ,        .        XII ,          ,       ,   .          .

      ;  XII ,      ,    .    ,               ,      ,  ,    ,         .               .

    III      .   ,         ,  :    ,        ,   .         ,      .    ,    ,     ,     ;      XII            .          

520

     ,       .  XII  XIII         ,       .     ,     ,       .      ,      .











3.  

        ,        .   ,         ,      (   ) ;               .         ; ,   ,         .                    ,       . ,      ,         .                ;         ,         .

,    ,     ,        .           ,    XII   XIII .  ( )       ;         ,     ,            . (        .)



521




4.  

         XII .        . -,     ,     ;      ,        .      ;        . -,           ,          XII  XIII ;      ,    . -,        ;           ,   . -,   ,           ,      ;     ,        .

XII    ,     ,    ,    .        .          ,     ,        ,       .      ,   ,     .     :     ,      ,       , ,        .           ,          .

 ,         ,  .      .      1050     ,  ,     .   1092     ;  ,  ,   ,     ,     .    ,          . .       ,    .  1120     ;     .

     ,     ,    .    ,  ,    . ,   - ,   ,        .   ,           .  ,  ,     flatus vocis,  .    ,     :       ,   ,    .   ,    -  .   , ,  ,      ,    ;   ,   ,  ,      ,   .  , -,   ,  ,  ,          ;   .     ,   ,      .   ,           .  ,                   .   ,   , ,   , ,    ,        .       ,      ,      1092 .           , ,   , ,      .

523

   (   Abelard  Abailard)   ,       .       1079 ,        (),        ,          .           ( ),    1113    ,      .        ,   .      ,        :     -,      .     ,                 .      ,     ,      ,     .    ,   ;  ,    ,         .        ,    ,     ,    ,     .

          .    ,        .       ,   1121             .   ,     .   ,      .       ,     .       ,  ,       ,    .  1141    .     ,      .         .

524

   ,   1121 1122 ,     (Sic et Non).            ,       - ;  ,              .          .  ,    (   )      (          ),      ,        .  , ,   ,   ,       .

         .      ,        .    ,     . ,  ,   ,    .

         .      ,  .   ,  , ,       ,   ,      ,   .     . ,  ,  ,  flatus vocis  ;         ,     .       .  ,            .             ,      .    ,       , ,         ,      .          :         ;     .

  , ,     ,    .            .

525

. ,          [1],         .  ,     ,  ,            ;           ,   ,    ;  ,        ,          .                , ,   . , ,      ,   . ,          ,         ,    .  ,          ,    ,            .

1 .    ,   (Encyclopaedia Britannica).


       ,  . ,    ,  ,         .     :      XII     ;      .

        ,    . .    ,      .    -,   1115       .       :   ,         ,            .         ;          ,       ,      -

526

 ,       .         ,               [1].  ,    ,     ,             (.  1202 ).        . .            ,       .   , ,     .

1    ,   ,     ,           .


  ,     ,      ,    .      , , ,  ,             .  ,       ,   .    ,         .    ,        .             ,     ,  ,  ,  ,  ,  ,  ,  ,  ,  ,  .    .  , ,        .

     ,    ,     ,       .       ,     ;     IV;        ,     1180 .  ,    ,     ;      (  ,      . -

527

).      :      .   . ,   ,           .   ,     , ,     .       ,        .  ,        ;              .         .               .  -   ,       ,    ,         .  ,    ,           .         ,  ,     ,            .

  XII       ,   .      : ,   .      ,  ,  ,     ,      .    XII       ,     .  1128     ,   Sophistici Elenchi [1];       .     (.  1162 )     ,       .          XII ,  ,        ,            .       ,   

1  .  . .


528

;        ,  ,   ,       ,       .      ,          .         ,          ;       ,    .               .










 XII
XIII 

 XIII        . ,      ,   . XIV        ; XV       ,      .       :  III, . ,  II    ,    ,    ,   . XIII     ,       :   ,      ,   ,   ,       . ,     ,     ,   ,         ,           ,         .

       III (1198-1216),  ,   ,      ,    .        : ,          ,    ,   ,   .      ,  ,       .       ,     .  ,      VI

530

(.  1197 ),   ,   ,    ;            .  ,      .                    .      .                     .

             .         ,         .      ,    (   )  ,        ,  ,         ,               .       ;   ,      .      ;    ,  -       . (   .)   ,    ,  -    -      .         ,           , ,   .   ,  ,      ,            ,     .                .              II,      .   ,  ,       , , ,        .

531

 III    ,       .            ,    ,         .   ,    III,                     .       III    ;          ,  -    .         ,            .

 II,     III,  1212              .   ,  ,         .

      ,    ,            .  ,  VI ( ),       ,   .    ,      ;   1197 ,      ,   .          ,   .   ,      ;        . ,     ,      .   ;              ;            ,    ,        .        . , ,        ,  .          .       ,      .   -

532

         ,      .           .              .       , -   ;         .       .        (De Tribus Impostoribus);       ,   .  ,     ,     ;     .

             .           . (,        .)

 III   1216 . ,    ,   1218 .    III        ,      . -,      ;        ,  

1226           25 .       ;       ,   :   ; ,     .  , -,    .     ,    ,  

1227   III       IX,  ,     . ,     . (     .       .)        ,           . ,       ,        ,      ;      .  1228 ,     ,  

533

   ;     ,    ,       ,   ?   ,      ,    ,    ,     ,   ,       .     :     ,    .   ,        ,     ,     .  1230        .

  ,    ,     .             ,               ;              ,   -.    ,    .    ,            .         .          , , ,    .

     ,   1237         ;            .         ,   1250 ,    ,        ,   .      ,    ,       ,   .  ,     ,        ,   ,    .

534

       ;           .  IX   1241 ;  1243      IV,   .  IX,     ,     IX   IV,  .     IV,                 .      ,           ,   .    ,   ,        .      ;    ,          .

           ,       ,          .  [1].     ,     ,     ,   . , ,  ,   ,      ;          ;     ,   .

1 .     II,    .


,     ,     ,            ,             .       ,         .     :     .        ;        .              ,       XVI ,        . ,         ,    , ,   ,    .    , -

535

      ;          ,      .  ,           ,         ,          .    ,     ,  ,      .

,     III      ( ),      ,   ,       ,              - .

             ,        .     ,       ;        ,         ,  ,       .         ,    ,       ,        .       ,   ,    ;       .         :        .           , ,     ,      ;         .    ,         .      ,     ,           .  XIII     ,       .     ,           ,      ,                .

536

      ,       .    ,     ,       -         ,    -   .       ,     . -,    ,  , ,       ,        .   ,  ,         . , ,      .    ,     ,   . , ,  ,  ,     .      ;    ,     ,  ,            .   ,       .      ,  :        .    ,   ,     ,    , ,     .

           ,  ;         .

    .          ,  ;  1167 ,       ,      .            .    ,   ,

537

,     ;     ,    .     (. 150  ..),   ,    . ,     ,      ,       .

  ,   ,       .     , ,   1170         .         ,   ,           .       ,               1184 .   ,           ;      ,     .    ,    ,     .      ,    ,      ;           ,  ,    .             .

    ,        .  III ,    ,      .          ,      1209 .     ;        -.      ,       ,    ,   1233   IX  ,       .  1254  ,  ,     .            .    , 

538

         ;        ,     .             ,     .           .        .        ,           '.       ;          .

  XIII      ,    ,  ,      XVI .             ; .   .      ,     .

.   (1181  1182-1226)      ,    .               .  - ,      ,           .                   .  ,   ,   ,        .  .    ,       .           :        .  ,  .    ,   ,       ,    ( )    ,     .   III   ,    ,     ,        ,   1209  1210    .  IX, 

539

  . ,    ,        ,         .         ,      ;    ,       .      ,   ,     ,  ,      .  1219  .          ,    ,    .    ,      ;     ,    ,  ,   .     IX     ,         .

 ,     ;         ,     ,      .   ,  ,    ,          .                  ,    .   ,     ,       ,    :    ,     .           ,    ;            ,     .      ,         .      ,    ,    ;        .

   ,   ,  . ,     .       ,  ,          .  ,      ,       -  

540

     . ,       ,         .  ,   ,    ;        .   ,        ,      ,   ;        1323    XXII.    .         ,        ,       .      .   ,      ,     ,    .

.  (1170-1221)     ,  . .    ,  ,    .        ,            .          , ,  ,         .      1215   III,     .   ,     . ,  ,    ;    ,        ,   .  1242    ,           .

        ,   .  , ,      .        . ;  ,            ,       .  1259      ,        ,      .        ,  

541

   ,     .    ,     ;     - (     )     ,      .      ,          ;           ,   ,      :  , c        . ,       ,    .












 XIII
.  

  (.  1225  1226 , .  1274 )     .     ,     ,  .       ;      ,   XIII  1879 .     .      ,      ,    , ,   ,     ,    .    .     ,       ,        ;             [1].     .            .        ;  ,     ,    ,       .  XVII          ;       ,     .         ;        . ,    .

1         ,        .

543


.     ,       ,   ,     .        II  ;         ,       ,        .       , .   1259    ,      ,   , 1269-1272 .       ,             ;       ,      . ,     , ,  ,    ,   ;     ,        .     , ,      ,        :  , ,   ,   ,     ,   .       ,   .          ,       .        .

           .  ,  ,      ,     .           .     ,   ,     ,       . ,   .       ,                      .    ,          ,    ;     .    .    ,             ,     ,     ;            .

544

   .   Summa contra Gentiles (  )      1259-1264 .        ,   ,     ;   ,         ,    . .       Summa Theologiae ( ),      ,       , ,     ,     ,        .

,      ,      Summa contra gentiles.

  ,    .      -  ,   ;  ,         .       ,   per se     .     ,      ,    .        , ,      .       ,   .

 ,  . ,   ,   ,   .         ,       .      ,   ;       ,    .        ,   ,    . ,        (   ),       ,       .        ,      

545

,  ,       .       ,    Summa,        ,   ,        ,    ;       ,       .

     .  ,     ,    (  )   .    ,       ,  (  )      .     ,      .       ,   ,    ,    ;         ,        .      .

 ,    ,    ,       .        ;      , , ,        .    .

 ,         .       ,          ,     ,  ,      ,    .    ;       ,           .

  ,    ,    [1].         ,       . ,  ,  -  , ,    ,  -      -,  ,    -

1         47  55 .

546

.      .    ,       ,  ,  .      :   ,      ,      ,     ,       .  Summa Theologiae     . -,   ,     . -,   ,  -    . -,  ,       ;        . -,  ,        ,       -  . -,  ,   ,      ,    ,     ,        .

   Summa contra Gentiles;   ,        ,        :        .  ,   ;  ,       .   (-  XIII ) ,      ,    ;  ,      ,     .     ,      ,      .

     ,       ,       . (  .)        .     .        ;     ;   .        .      ,    .   ,    ,     .

547

      ;     .   ,       .           . (,         .)

      ,        .     ,   ,          .     per se,   ,             .            .     :   ,     ,    ,        ,    ,     .      ;     ,    ,    ,     [1].  ,     ,   .       ,    ,  ,         ; ,    ,   ,     ,   .  ,    ,   ,     ,   ;    ,    ,     ,   .         .

1 Summa contra Gentiles. . I, ch. LIII.


         .     ,       ,   .    . (     .)

    ,        .               ? ,     ,  ,      ;       . .     ,     .    :

548

1.       ,       .
2.           ,    ;        .
3.   ,   ;      ,   ,   .
4.        ,       ,    .
5.    ,     .
6.    ,     .
7.      ,      .


, , ,         ;    ,   ,   ,    ,   - ;     ,             ,      ;               ,     .    ,   ,           - ;         .                   . ,   ,  ,   -       .

   ;     ,       .   ,      ,       .       .       ;   ,     ,     .    ;        -

549

,   .     ,    ; ,      .    ,    ,      ,  - :  ,         .

   ,   ;    ;      .       .

 (  II)       .       ,  .     ,   . ,      ,   .         ;     ;    , , ,   ;                .      ,   ,        .

    II    .      ;  ,        .    ,   .     ,   .        .          .      ;  , ,     ,    .      ,      . ,      :       ,   ,      .    . (   ,     . ;      .  - ,      ,   ,       ?  .       .)

        . .     .     ,  ,  ,   ,   .

     .  ;   ,    ,   .      ,     .       , , , ,     ,     .         ,    ,     ;      .   ,    ,      ;    ,   ;     ,      .               ;          . (   ,  . ,     .)       ,    ;          .       ,      .

    , ,  ,   .    ,    ,   .

    ;    .       ,           ,      .

   ,      .     ?  ,       ,     ,     ,     .     ,   ,   ,       . (     .)    , ,  ,    . , ,    ;              .

551

     ,        .    ,       ,   .        ;          .     ,         ,    ,   ,      ,    .     ,    ;  ,      ,   ,     .      :    ,        .          .   ,       :            ,      ,      .

 ,             ,      . ,        ,  ,      ,  , ,      ,        ;       ,     .

          ;     ,        ,        ;            ,    ,         .

      ,   ,          . .   ,       ,        .   

552

   ,     ,       ,       .    ,    ,       .     ,       ,     .    , , -,  .     . : ,       ,        ,  .  .   ,        .        ,         ;        (3; 5) [1].

1  : ,   :        ,      .


    , ,  ,    .         ,   ,       .

    :  ,       ,     .         . ,   ,      ,   ,     ,   .

     :           .   , ,       ,       ,        .

    ,     .      .   ,        ,    ,        .   ;    ,            .       ,  ,    ,    ,    .       ,            .

553

       . ,   ,      ,     .          .    ,  ,  ,               ?  ,          -  ;      ,    ,     ?   ,   ,       ,  .  ,  . ,          ;    , ,   ,         .          ,          ,        .          Summa contra Gentiles.

                 ,      .     ,        ,       .       ;              .  ,      ,  -   .        , Summa contra Gentiles       .      - ,    ,          .     ,     ,    ,    .        ,          .

554

          ,     . .           ,  ,      ,   . , ,    .    .    ,      : ()     , ()  ,   ,       .       ,  ()         ,  , ()  ,    ,    .         ,          -    .     .           ,         ,      .

      ,   ,    . ,    .  ,    ,    ,     ,    .   ,     ; ,   . ,     ,    .          ,     ,        . ;         .

,         ,       ,      ,          ,     ,    .  ,   ,   ,      .      ,  

555

   ,      .           ,           .

     .     ,   ,  ,     .    ,     .     ,    :     .                ;         .     ,  ,    ,    .       ,               .









 XIV
 

         ,  .     ,        . .        , c    .    .    .

  (. 1214  . 1294)        ,         ,    .         ,    ,       .        ;  ,       ;       - ,       .  1257  . ,   ,            .   ,       ,         ,   ,       .   ,        : Opus Majus ( ), Opus Minus ( )  Opus Tertium ( ). -,    ,   1268       ,          .         .        ;          , ,      .  1271     Compendium Studii Philosophiae, 

557

      .        ,   1278       ,       ,    14 .  1292   ,      .

   ,     .       ,            .        .      ,      .    ;       .    ,   .     ; , ,  ,    .

         ,        Opus Majus.

 ,     . -,      . (     ,    ,        .) -,  . -,   . (  ,   ,     ,   .) -,       .    ,     ,    .

 - ,          ,   ,    .       , , , ,  , .   .  . ,  ,         ,     .

558

    ,    .             .      ,    ,     ;   ,  ,     .        ,           ,      , ,   ,    . (      ,       ,    .)        ,  ,  ,        ,       .      ,   ,    ,       ;    ,    - [1]     - [2]   . -    ,          ; ,         ,      .       ( )         .

1  ;   950 .
2  (805-885).


 ,  ,     ,      .    ,   . ,      ,   ,  .    , , -,   ,  ,     .      ,       ,          .    ,       ,       .

559

       ,         .  ,            .         , , ,      ,      .  ,   ,        ,         ,    .    ,         ,        ,   ,   ,     ,    .   ,    ,   , ,   .

.  (1221-1274),  ,           ,     .     . ,     .      ,     .      ,   , ,    .      ,          .

  (. 1235-1302)   ,        .       ;    .   - .       ;    .       ;    .   -;         . .  ,  ,       .     :   ,   .   ,   :   ,   .  ,      ,   ,   ,     .

560

     c  (. 1270-1308).      ,    ,       ,       .  . , c     ,          ,        . c   ,     ,      ;   ,     ,  .          (  ).

c  , , :               ,          ?      .             . ;       (. 1; 20):   ,     ,       ,    .

c    .          . c  ,     .      ,      ,      .   : 1) ,    ; 2) ,    ; 3)   .         .

    - ,    .

c  ,        ,      ,       ,     ,    .         .           .       ,  , ,    .

     ,  ;     ,    ,    , ,     .   :           ,       -

561

         ? .             . c   ,         .  .    ,        ,      .  , ,     ,           . (    ,        .) , c  ,       ,     -  . ,      ,    . .

       ,          .  ,  ,   ,         , ,     ,     ,         .  ,      ,      . (   , ,       - .)  ,           ;       .     , ,             ,  ,     ,      .

     ,          .    ,       ,      .  , -, ,     ,     ,    ,  .            .  ,    ,              (Inquiry into Meaning and Truth).

562

       . .      .  , -,  1290  1300 ;  10 ,     1349  1350    . ( 1349    ,     , ,  .)   ,     ,    ,   c      .     ,    ,     ,     .            XXII,   -    .   ,       ,  .   ,   ,   ,   ,    ,     .  XXII    :        .          . ,    ,          ,    ,         .    1328    ,            .         ;    ,   ,    .     ,        .      .

,       :   ,      .   ,          ;      ,   .       ,   1338 ,   .  ,     ,   , -,   .

563

       ,      ;  ,      ,    .  VIII   XIV      ,         .     ;                  ;   ,                  .  ,            .     III          ;    ,      .          ,       .

      .         ,   ,     ,     .     ,       .

     (1265-1321)     ,        .                  .       ;  ,   ,   . ,     ,   ,       ,   ;            ,      .          ,       ;            .

564

,   (1270-1342)      ,         .       ,        .   ,     ,  .  ,            .         ;       . ,   ,     ,  ;        .                .          .       ;        ;     -  .

    ,  ,         .

         XV ,      . ,   ,     .    ,       ,  ,  ,    ,  , .              .    ,      ,       ,  . , ,      ,  ,      ,      .    ,     ,              ,       .            .  ,    ,  .  ,           ,     .             .

565

   [1]     ;        ,        .        ,        , ,  .

1 .: Guillelmi de Ockham. Opera Politica. Manchester University Press, 1940.


         .

   ,       .    ,          ,   .  :          ?  :           ?  :           ?    :            ?  :     ,     ?  :          ?          .

   ,         .         III,       ,     .  ,     .

           ,        .

 ,      ,     .

566

       .       .    .          ,     , ,   ,    .                ,        .   ,    ,  ,     ,             .   ,    ,       . ,  ,        ,    ,     .           . :     ,  ,   ,      . ,  . .   ,                 ;          ,            .

    ,     ,        .   :      .       ,    ,        ,  :     ,     .  ,   -            ,       .           .

567

  (, -,   )   ;  XV  [1]     .  ,                ,  ,           .       : 1)      ? 2)    ? 3)  ,            ?           ,     ,        .        ,  c    .            .    ,       .

1 , , ,   '.


      ,      .     ;     ,        .  ,     ;   ,          .     ,      ,   .        ,      .     ,      ,     ,     .     ,    .  ,               ,      , :   ,   , ,   .

,    ,    ; ,    ,    .     ;   .      ,     ,    ,   ,    .    : , , , , ,  [1].      ,         .        .

1        ,      .


568

 ,   ,  ;     ,  ,  ,     .  ( )      ,        . , ,             .         ,      ,        .      .           ,   .  ,   ,      ,     . ,  ,    universale ante rem,    ,    ;           ,     .       ,      ,      universale post rem.   ,    ,    .      ,  ,   ,    ,  .           . (   .)

  ,   ,    ,  ,  ,  .           .   ,     ,        .

          .

  :   ,     ,     ,  ?

569

 :       .

 :      ;       .

 ,      . (-, ,     .)

 : ,       ,     (   );     ,  ,    ,   .

  ,        (     ),     .

    ,        ,    .

         ,  ,       ,    ,     .

,      ,   :   (  )    ?  ,          .  ,        ,        ,       .

 :          ?   ,     ,    .       ,          ,    ; ,      .     ,      ,      .  ,     ,         .           -

570

 [1]    .     , ,    ,       .     .       ,     ,     .

1 ,          ,            .       ,         :     ?


                  . ,  ,    ,       ,      ,      ;    .       ,        ,   :      ,  ,    ,      .

,  ,      , ,      (.  1382 ),    .        ;           ,          ,    ,   ,    ,  .

        .          .










 XV
 

XII       , ,   ,     -     .      ,    , ,   . ,   ,       [1]. ,    ,     ,      .      ,   ,    ,     ,    ,  ,            .            ,    ,    .  , ,        ,    ,            .       ,   ,         .  ,  ,  ,          ,      ,  ,     .     ,          .    .

1 .: Cumont. Oriental Religions in Roman Paganism.


572

              .  ,          ,        , , ,          .        .

   ,     ,         .          ;           .         , , ,    ,            .               .  ,        .        ,      ,     .   III    ,  -     ,            ,   , ,    .

      ,    .              ,  ;          .         ,             ,       .              .       ,                ,  

573

   .            ,      .             ,    ;          ,   .      , ,   ,   .     ,   .         ,           ,      .  ,  ,                ,    ,          .

 ,   ,    ,     .              I,  VII   III         .      ,           ,         .   XIII       ,                      .           .      ,     .        .       ,  ,            .  ,     ,     ;       . . ,        ,          .

574

        ,   XIV ,  .    1204           1261 .          ,    ;   1261       ,    ,     1438 .            ,           ;     XIV           .              .      ,     XVI         .  XIV          ;    ,      ,       .      ,  ,      ,     .     ,     ,  .    ;      .        .   ,      ,     (    ),       . ,   ,     ,   ,       .          ,    . .         III   IX;     XIV        .

575

           .  VIII   Unam Sanctam    ,          .    1300     ,     ,           ,    .            .  ,        ,     ,        ,      ,      .    1300        ,            .

 VIII  ;     .           ,     III      ,   1267       ,   I.          ,         .          IV    ,       .       ;            ,   .    , , , ; -,        .         ,     ,   ;        .     ,     ,   .            .

      1305     ,     V.           .             .   V   ,   1309    ,       .  V          .         ,  

576

   ,      ,     ,        .       ,        ,    ,  ,    ,   ,  ,      ,         .  ,   ,     ,        .     1307        ;        ;    ,          ;   ,   1313    ,      .              . ,              ,     ,   ,    .

        .              .    VIII      (  )  ,            .         ,  ,   ,    . -          ;          .

           ;        ,     .        ,     -   .         XXII (1316-1334),          .          ,           XXII ,      .        ,      .

577

         .       ,            .          .    VI (1342-1352)        ;        .       ,     ,    ,        X .  ,        ,      .    ,  ,           .      ,    (1347). ,         ,        .           .    , -, ,           . , ,     .   ,   ,     .         -   . , ,        ,    ,         .     (1352)       ,     VI.        ,       .          ,        . ,   ,       .

   ,          ,               .    - ,       ,

578

   .   V  1367    ;         ,         .  ,  XI,   .        ,  ,   , ,        ,  XI  ,     ,   . ,   ,           .           ,     VI.              ,    .     VII     .

   ,     . , ,   ,      .    ,     ;      .          ,      ,       .              .    ,       ,     ,   ,      .      .  ,    ,   ,         .  ,    ,    . ,  1409    ,     .    ,    .             ,   ;                ,     XXIII.  ,     ,       ,      .       ,  -.

579

      .  1414       ,     .    ,             ;   ,          .    XXIII,       .      ,             .  ,       ,    ,              .  ,     ,  ,   1417    ,    V.

     ,          ,   .    ,    , ,    ,      .      ,             .              .

   ,            .     V   ;     ,   .     ,       ,     .         1417 ,  1424     ,    ; ,  1431 ,    ,       .       V ,     IV           ,      .  IV  ,      ;  1433     ,  

580

1437    .   ,      1448 ,     ,     .  1439       ,        (   ), , ,        .      IV   ,       ,    ,     ,      .  ,       ,            .

 (. 1320-1384)           XIV .          ,       .      ,   1372     .      .      .  ,     :      ,  .  ,     ,   ;         ,    ,         .        ,     , -,    ,    ,     .              -.       .

      .  1372 ,     50    ,      ;  , -,   .    , ,                ,    .            ,    ;            .

581

      1376          .   ,          ;     ;  ,         ,   .   ,     ;       ,        .      ,    .     ,       ,    ,       ,   .       ,     ,        .  ,    ,   II  ,       ,    . ,   XI  18    , ,       .        ,      ,          . (          .)

    1378  1379      ,    ,           .    ,             ,         .            ,      . (  , ,         .)        ,            .             ,    ,       .         .

582

  1381 ,    ,      .     ,      , ,       ,        .  ,  ,  ,       ,     ,          .   ,        1366 ,     ,           .   ,   ,   , ,   ,               .

   ,            ,    .         ,    .       ,      .     ,      ,        ,     ,   1384 ,       .    ,   ,      ,               .              .   ,    II  ,      ,     ;     ,   ,    .         ,               .

583

  XV      ,     ,   ,          ,     .         .      XI   IV      ,      .                    .                  .         .  ,   ,   ,        .        ,     .           .        ,        ,     .                ;   ,    , ,   .            ,   . ,         ;          .          ,       .     ,   -    .        .








  
  

586

 
   

 I
 

 ,   ,     ,         .       :       .       .          .          ,  .            ;  ,        ,      .            (    ),             ,     .      ,   XV      ,   ,     .       ,           .         .            (   ). ,   ,    ,   -

588

   1917 .  ,                : ,    ,    ,      ,       . ,    ,   :    ,   ,     .        .

  ,      ,  ,    ,     .        ;               ,     ,       .          1543 ;         ,           XVII .         ,         .

 ,     ,      ,       ,   .       ,    ;       ,   .         .  ,   ,  ,         ,    ,    ,  ,   ,  ,     .        ,       ,         .          ,           :    ,          .    ,       .

589

       ,     .         ,     ,     ,           .          ;               .            .                   ,   ,            XVIII .        ,            , ,  ,            ,   .            .

          .   ,               .     ,       .        ,        - ,      .   XVII         .   XV       ,   ,     .                   .    .   ,           ,       .       ,      .

590

             .       ,           ,        (   ).       ,        . ,    ,       ,         ,  ,   ,       . ,  ,      ,    ,        .           ,          .            ;        .              ,       .       .

  ,  ,       ,       ,      .      :            ,     .  ,    ,  ,    ;  ,     ,  XVII    ,     .      ,    .           ,       .         

591

:       ,      ,    ,    .     .   ,      ,      . ,     ,      ,              .  ,    ,      .  ,   ,             .       ;    .     .        ,         .

       ,      ,   .        ,   ,        .  ,      :   ,      ,   ,      .  , -,     ,  :  ,        ,    .        ,          . .      .









 II
 

    ,     ,     ,   .            (   ),    XV        ,  ,   .     ,       ,     ,       XVII ;           ,    .       ,   ,    ,       . ,           ,                ,    .     XV     ,         ,    .

    ,        .    II,   1250 ,          ,     VIII      1494 .       : , , ,    ;  ,    ,                     .  1378         ,        .

593

,     XII  XIII ,           ,     ,   .   170 ,  1277  1447 ; ,   ,     ,      ,         .  1494  1535          ;        ,   .         ,   .     1535         V.

        ,      .              .  ,    ,     ,     ,       (1545);   ,    ,    .     ,           .     ,           1453 .   ,       ,     XIV  XV       ;          1509          ,    .        ,               (1497-1498).  ,      ,  ,     ,      .

594

 ,    ,      c 1297  .      ,             .     ,    . ,   ,  ;      ,        .     ,       .                 ,   .

         .         ,           ;       ,  .  XIII          : ,     .       ,     .        1266 ,   XIV         .       ,      ,     .  ,       ,       .   (1389-1464),   ,   ,       ;       .    ,  ,  ,  ,  .  ,   ,     ,    1469     ,   1492 .       ,      ,          .       ,      .

595

 , ,     ,   1494   .       ,             ,          , ,  ,    .    ,      ,   ,    ,     (1498). ,   ,    ,   1512 ,     .    ,     14   ,  1513        X.  ,     ,    1737 ;    ,    ,     .

  ,        ,     ;  ,       ,    .  ,            IV (14311447),      ; ,    ,           .       (  ) .     XV        ,   .    ,       ;          .  V (1447-1455),  -,     ,      ,     ;      , ,   ,     ,      .   .    ,       ,       1527 .

596

 ,        ,        ;             ,     .  VI (1492-1503)         .          ,      .    , ,   ;         .       ,         ; ,   ,          .          . .       ,           ,     .      ,        ,      .  II (1503-1513),   VI,     ,      ,   .      ;  ,   ,      .         ,    ,  X (1513-1521).

      ,          .          II;       , ,        .    II,   1250 ,         , , ,           1266 .               (1282);      III    .   ,       ,      1445     ,   .   1495        ,          (1502).

597

 VIII,  XII   I,  ,   (    )    ;     ,   ,       .        .     VII         ,     ,   ,  V  1527     ,    .     ,     .

      .  ,   ,     ,     ,       ;      ,   .    ,      1494     : ,   ,     ,    .                .     ,    ;      .       ,          .         ,      .         ,           ,        .       .  ,                   ;              .

        ,     ,      XVII .       ,      . ,      

598

          ,     ,       .     ,       ,    ,       .    ,             ,         ,    .

         .     (1438),      ,  ,          .                ;      ,  .       ;  ,      ,      .  ,     .         ,      -    .

    ;        ,    ,    -.      ,        .   ,   XIV ,     ,          ,      ,   XV .

        .      ,      ,   ,    .      ,            .       1529 :

599

 ,      ,  ,    ,  ,          ,   ,             ,      , , ,  ,          , ,            .               ,          ;     ,     ,   ,   ,    ,     ,     ,   ,   -        ,        ,     [1].

       ,         .   ,            ;  ,  ,   ,        . ,   ,     , :       ,       ;                  [2].       (  ),              .

1 . : Burckhardt. Renaissance in Italy, part IV, ch. ii.
2  .


        ,    ;      ,         ,  ,        . ,       ,            .   

600

               -     . ,       ,   ,     .

     ,     .      ,   ,   ,  .  1484   VIII    ,          .      ;   ,      .           ,       .

          .      ;                .          ,               [1].  ,         ,    -   . ,    ,  ,      .      ,       .      ,               ,  ,        .       ,    ,         .

1 Burckhardt. Op. cit, part VII, ch. i.


601

      .    ,     .   ,   ,   .         ,     ,     ,           .    ,    ,                 ,    .      ,   ;         ,       .     ,               .          ,   ?    ;    .        ,              .

602







 III


        ,             .       ,     .       ,         ,  .        ,                ,   ,       .        ,     ,      .    ,     ,   ,      . ,      ,    ,        .     ,   ,       -     -  , , , ,  ,     ,       ,     (     )     .

 (14671527)  ;  , ,    ,  .     ,     ;   , ,   ,   ,     ,   ,          .      , ,   .   ,    .

603

           (1498).      ,      ,     1512 ;   ,    ,  ,            .    ,   .         1513     ,    ( , )   .   , ,   ;     ,    ,       .      ,         ,       .   ,        ,        .

        .        ,     ,       V.         .

          ,    ,      .  XV       ,   .       ;          .      ,       ,       ,          XVIII  XIX .  ,       ,           ,      ,     . ,     ,     ,   ,    1934    .

604

 ,     ,   .    : -,   ,       ; -,       ,     VI       ,   ; -,   ,      .        ;  ,  ,       . ,   ,        .  ,           ;    ,   ,     ,       .       ,    ,   ,     :     ,     .

,       ,  :     [],         ; ,  ,   ,    ,    ,         .

    ,  ,  ,        ,      .    :       ,    ,   ,    ( X).     ,    ,      ,   ,    ,     ,   ,    ,     .       (  ),     ,   .     ,           .   ,  ,   ,    VI        .

605

          .     ,       .  ,  ,  ;      ;   .    ,        ,         .   ,   ; ,    . (          ,      .) ,   ,         ,   ,  ,    :   ,  ,    ,   ,   .       :  ,            ,   ,   ,      .       : ,     ,   ,   ...     ,   ... ,  ,         ,     ;         ,     .         [1].

1       1870 .


     ,        ,     ,     ,     .    ,    ,      . ,     ;     

606

   .             ,      .             ,    :                     ,      .               ,       .  ,           (    ),   ,     .            (    ),   .     ,        ;             .

      ,      .  ,     ;    ,  ,  ,  .    (XVIII) :      .   ,         ,   .        .

               :          ,   ,   ,    .        .  VI     ,    ,           -,       .    ,      ,   -      ;      ,         . ,        ,    ,    .

607

    ,  ,  .

     ,        .    ,       ;         XVIII .      .        ,  ,  :         .   ,      ,      ;           .      ,      .

       - ,     ,   . , ,         XVIII  XIX .      ,        . (, ,  ,   [1].) -,  ,           .  ,  ,         ,   ,      .  ,     ,       .  :     .

1     gentlemen,      ,        .  . .


    ,       ( )    XV  ,        ,       . ,          ,       ,     -  .    -   

608

  ,             .             ,        ,      .         ,     .

,           .      ,          ,     .   ,   ,  ,       , ,          .       .    ,       . ,    ,      ,   ,     ,   ,  .

   (    )      .        ,  ,     .

     ,     :  ,     .    ,      ,       ,        ,     ;      ,       .       .

        .       ,    ;    ,      ,    .            ,      .   

609

  ,     .    ,           ,      ,   ,       ,     .   ,   ,       ,   ,  ,      ,      ,    .

        .          .     ,       .   ,    ,    ,        . ,      ,         ;    ,        ,         ,    .     ,     ,     ,     .     ,          XI, XII  XIII ,       XVI .     . -, ,   , ,     ,     ; , ,        VI  -    . -,    ,      ;        .      ,      ,     .     ,    ,        .

     .   ,       .       ,  ,    ,      ,    -

610

 ,     [1].      ,        ,     .      ,           ,   .         ,   , , ,    ,    VI   II    ,    ,       .   ,     ,       ,       ,    ;       ,    (  , , )     ,   ,    ,   . ,        ,         .

1       .             .


     ,    ,  .        ,     ,     ; ,   ,      .   ,                  ,            .      ,             .

  ,      ,       ,              .

611

       ,       ,   ,  ,   .     ;     .       ,       ,   ,     ,    ,      XIX .

612










 IV
  

     ,   ,     .    ,    XVI ,         ,   ,      .           .      ,         .                  ,   .     ,    ,    ,     ,       ,    .

           .         .   ,       ;    ;      ,    ,   ;   ,       .         ,            .    ,      .  ,         . ,     ,  ,      ,                     .               ,     .

613

 (1466-1536)    [1].   ;     ,         .      ;      ,  ,   .      ,   (, ,    )          ,  ,       .       ,    ,       ;    ,  -,     :         ,       .

1  ,    ,         (Huizinga).


 1493      ,      .          , ,   ,   .        ,    ;     ,      .           ,         ,  , ,   ,        .

      ,        .              ,          .   ,     ,    ,   ,  .     1482       ,        .   ,      .     -

614

,          ,      .         ,      ,      ,    .

 1499       ,      .        ,          .     ,    ;       ,        .     ,   ,          ,    1500 ;  1502      ,    1506    ,  ,      .     .           ;  ,      1516 .           .       ,      .

  ,       ,    .       1509 ,          .        ,    ,        ,  moros  - .    ,   ;   ,     ,        .      ,    .    ,    ,     ,   ?  ,    ,    ,    ,     ,           .    ,     ?     .    ,     -

615

   .   ,    ,    :      ,    .        :                 .

     ,        ;     .    ,           ;  ,   ,      ,   ;      ;  ,  ; ,          .      :    ,     ,        .    ,          :        ,      ,       ,      ,        .    ,      .      ,     .     ...    ,         ,      .    :     ?      ,           . [ ,   ...          ,           .]       ,           ,   .

   .            .          ,              ,     ,     ,   ,  ,      , ,    ,          .      , ,  ,      . .

616

    ,       ,       .

   ,      .            ,  ,  ,  ;   ,   ,    .         ,         ,    .        .   ,        ,     ,  ,       ,     , ,     .            ,      .            .

            (1509-1514),    ,   .        .              ,       :       ,    ,       . ,       XVII        ,       ;   ,     ,      .         .

617

    :   ,          ,  ,    .            ,    .   ,     ,        :          ,      .      ,   ,   ,   . , ,        ;         ,   ,     .    ,       .     ,   ,   ,      .

       .        ,          .  , ,  ;  ,        ,    .     :    ,     .   XVII          .  , ,     ,     ,  .

     ,   .    Enchiridion militis christiani [1],    :    ,   , ,   .      ,         ;         -  .       ,       -   ,    .  , ,  ,    .     ,          .  ,   ,        ,  .

1   .  . .


618

      ,    ,    ,    .        ,    . ,   ,        ;  1518 ,   ,     ,    Julius exclusus [1],   ,   II     .     ,  .        .  1524         ,  ,       ,    , .   ,         .                 .       ,         .           .        ,      :    ,                .    ,           ,       .

1  .  . .


  (1478-1535)      ,       ,   .          .        ,               .        ,     .     ,         .     , -,   ,         .    -

619

,       .  1504     ,     VII,    .     ,    ;      , ,       100  .   ,   1509 ,          VIII.  1514            .       ,    ;                 .        VIII;   -     ,  :         -   ,       .

  ,      .   ,           ,     .       ,       ,     ,      .       1532 .    ,   ,   ,        100    .     ,          ,     .  1534         ,       .          ,    ;         ,      .        ,   ,         ;             .      ,       .

620

          (1518).    ,    ,     ,   .        ,    5       ,      .

 ,     ,     ,     ,    ,      .   ,   , ,            ;     ,  ,    ,       .

    ,       ,   ,    .       20 ,                .     ,       .   .      , ,      .    ,         ,   ;        ,     .    ,    (     ).    ,   ,       ,         .    ,       .       ,    7 .           .    ,   .       .

   ,      6   :        .          .      ,    ,     .   1   .    ,            ;   ,   , , , ,          ,            ;     .   ,         .

621

          ,       .        .     ,     ;    ,   ,        .

    ;         ,         .  -    ,      -  .      ,       .       ,         .      ,      ,        .       ,       .    ,   ,  ,  - ,   ,     .   ,        .      ,       ,      .     ,    ;  ,    ,     ,    .      .    ,       ,  ,     ,   ;           ,    .

622

  ,   ,      ,      :   ,      ,     ,       .     ,       ;       ,      ,         .             ,         . ,     ,     .     .

    ,   ,   ,    .    ,   .      ,  , ,   ,       ,   .       :       ;     ,  ,       . ,   ,     ,     .                  .             ,          .      ,         ,   ,     .      ,       .        ,    ,     ,    ,   ,   .       ,   ,  ,          ,    .     ,     .      .  ,        ,  ,        .

623

  ,   ,      ,      .          ,   ,        ,     .       .     ,      .       ;  ,    ,          ,       .           ;    ,   .     ,      .   ;   ,   .

   ,    ,  ,         ,         .

         ,      ,     .

  ,      ;     ,  ,      .    ;      ,       ,    ,          .

 ,    ,    .       ,     .      ,     ,     ,      (        )       . (       .)   ,     ,      ,    .    ,        - .

624









 V
  

               .          ;   ,  ,       ,      .              ;    ,  ,      ,          .  ,   ,   ;           ,     ,      .              :

  
 .

,      .  , ,   ,          -,       ,   ,     ,           .        , ,  ,        ,     .

625

       ,   .              ,    ,      ,     . ,    ,     .      . , , ,     ,       ,    ,     .        .   ,          .     ,       .              .  ,    ,          ,       .    (   )   ,    ,             .

              .    ,    ,       .    VIII          ;       ,    ,     .         .

  ,       ,         ,   .     ,        .         ;         ,  ,  ,   ,      .  ,    ,    ,       ,     XVIII-XIX .

626

 ,   ,       ,     ;   ,        :                   .         .   , ,       .       .      . ,   .            .      ,       .      ,    .      ,   (  )      ,  ,    .       ,  ,      . ,   ,     ,    ,   ;  ,      ,       - .       ,        ;         ,      ,      ,      .

           ,      .    ,   ,     ,         ,            .          ,   -

627

.       ,          ,     .    ,   ,    ,  XVI          , XVII             .      ,        .

628







 VI
 

 ,        ,  ,        XVII .  ,       ,      ;       . XVI ,    ,  ,   .  ,     ,   XVII .     ,       ;       ,       .  XVII    :   ,         .

 ,  ,     . ,        ,       XVII .       ,     ,              .

        : , ,   .      XVI ,      .

 (1473-1543)     .            .  1500       ,   1503    ,     .   , -,        ,     .     ,      

629

    :        .          ,      ,    .              (1543)     ,   ,         .  ,     ,      ,           .             .  ,   ,   ,     ,   ,       .

     ;   , ,  .    ,         , ,  ,     .       ,      ,    .  ,       ,    .    -   ,   , -,     ,      ,        . ,      ,           .   ,    ,       ,    ,           ,          ,     .

      ,        .            283 664 000   ,       ,        ,     ,          ,        .     ,

630

   ,          ,  .   XIX ,      ,     ,        .

      .        ,  ,   - ,     ,     ,     ,      ,          .           ,        .

   . .         (1925),        ,  ,   .    ,        ,      ,     ,    .  ,      XVI ,      .      ,     ,      ,      ,     .  ,        :    ,    ,         .    ,  .    ,      .       ;    ,    .

 ,    ,   ,      :           .        ,              ,  ,  , ,    ,         . ,     ,   .   ,      -

631

             ,  ,         ,        .   ,      ,       ,      ,   .     ,      ,    ,      .      ,     ,       .            .

     ,        :     ,   ,      ,   ;                ,  .  ,          ,    ,           .

  ,      ,   ,      ,    . ,   ,   -,   ,   ,      ,   . ,    ,   -  , , ,      .      ,     ,      ,   .   ,     ,    :   ,   (, 92(93), 1)   :         ?         ,   ;           ,   ,        .      ,  ,        ,    

632

  ,    .      ,      ,   ,  ,       ,  .

      -      ,      .        (1546-1601),    :  ,       ,     .   ,     .           ,      .         1572 , ,   ,          ,  .        , ,   ,    ,  .      ,         ;  ,    ,   ,   .

      ,   :    ,    II,            .        ,    .      .

 (15711630)       ,   ,   ,   .       ,   ;     ,          ,    .             ,     .  , ,     .      ,      ,     .      ,   , , ,       .

633

        .       1609 ,     1619 .    :    ,       .  : ,    ,       .    :           .

        .

            ;    ,       ,       ,   ,           .       .

  ,      ,       ,       . ,       ,  ,           . ,   ,   ,    ,  .    ,   ,     . ,        ;   ,  ,     ,     (   )    ,     .       .          :      ,      ,     .     ;     ,   ,         .     ,    ,      ,       .

634

         ,      .    ,       ( )          .  ,        .  ,      ,   ,      .    ,    ,      - .  ,       ,        .              .

           .  S  , P1, P2, 3, 4, 5        , ,   ,    ,   P1SP2, P2SP3, P3SP4, P4SP5   .       ,      ,     ,     .      :     ,   ,    .

   ,      ,          .   :  r            ,   r [  3]/T [  2]    .     (    )         .       .

 (1564-1642) ,     ,     .       ,    ,     ,    .       (   ),      .      , ,  ,      .

635

      .       ,   ;  , ,    ,      ,    .  ,     ,    ,    ,              ,   .  ,        ,      ;  ,        ,       .     ,   ,      ,         ;     ,       - .         .     .      ,         .

     .  ,     ,    .  , ,    ,   ,    ,    ; ,     ,   ,   .           ,     ,    1654 .         ,      ,   ,   ,       ,   .  ,  ,              .   ,      ,  ,    ,    .        ,    ; ,   ,        .      ,      .        9,8 /,     19,6 /,     29,4 /  . . ,   ,    ,  :       9,8 /.

636

      ,      .  ,  ,  ,     ,      .  ,      ,           ,           .    ,       -   , ,   ,         - ,   . -,     ,       ,  ,        . -,      ,   ,      ,   ,     .     ,   ,           ,   ,          ,   ,       .   ,        ,     ,    .

    ,      ,  ,   ,      ,  ,        .     ,   . , ,           .   ,   ,   - ,        ,      .    ,     ,   ,     ,    ,           ,        -

637

.        .               ,     ,     .       .

   ,   ,  XVII .     ,       XVII ,    ,   .

    ,        .   ,       ,     ,   -    ; ,   ,          . ,     ,   ,     ,           . ,      ,   ,  ,    .  ,     ,   ,  ,             .     ,     .

    ;         . ,     ,            .  ,        .    ,      ,       .    ,        .  ,      .    .     :  ,   ; ,     .     ?    ,      ?       ,   ,       ?          ,    ,  ,   -

638

   .       ,      ,  ,     ,   .          ;     ,      ,     ,   ,      .

,  ,       1616 ,     1633 ;                ,         .        ,         .         ,        .  ,   ,  ,      ,      .

 (1642-1727)     ,   ,   .       (     ),  ,        ,          ,             .  ,                              ,    ,   .        ,   .  ,       :        ,            .           :     ,  , .  ,              .   

639

,              .                ,       ,   .

XVII          ,      ,   .

       [1].        XVII ,  1590 .  1608      ,          .    ,       .  , ,  .  (1602-1686)   . ,     ,  XVII    ,     .            ,  - .

1    . . Scientific Instruments in A History of Science, Technology and Philosophy in the Sixteenth and Seventeenth Centuries, by A. Wolf.


, ,      ,    .  (1540-1603)        1600 .  (1578-1657)        1628 .  (1632-1723)  ,     , -,   ;    ,   ,   .   (1627-1691) ,       ,      ;        ,   ,            .

          ,              .  1614      .       -

640

 XVII ,       .             .       .        ,       .

      ,      .           ;         .        ;   ...   1687   ,                ,   .       ,    ,    .  1700       ,    1600 ,    ,      .

         , , -,   XVII ,   ,      .

,   ,          . ,         , ,     .   ,    ,         ,       .  ,  ,   ,        .   ,   ,           .   ,    .    ,  ,     ,  ,   .                  .          ;  ,       ,      .

641

      .  ,    ,     ,  -     .  ,         ,      .   ,              ;     . ,   ,   ,      ; ,  ,       .           ,    ,      .    ,     ,   , ,    ,        ,        .    ,     ,    ,      .       ,  ,       ,     ,   ,    .

  ,    ,           .             .       ,  -  ;     ,          .  ,          -  ,     .  , ,         ,      . , -  ,     ,    ,           . ,   ,          .

642

       ,     ,       .              .       ,     ,       . , , , ,         ,  ,              .   ,     ,  .

       ,
  :   ,     [1].

1 Nature & Newton's Law lay hid in hight
God said "Let Newton be", and all was light.


    , , ,          ,          .        ,   ,     .

,      ,        .     ,     ,      ,    ,  ,    ,   ,        .         :      ,       ,        .        ,   ,   XVII     ,    ,         .

           .    ,   ,        XVII ,  .            .     , 

643

,  ,   -  ,   ,    .         ,     ,    ,    - ,    .   ,     ,   . ,   ,      ; ,      ,        .  ,       ,   ,         . ,     ,    ,   ,  ,    ,      .      ,   ,       .           ,      .

       ,      ,    -         ,   ,         .               ;   ,     .   ,  ,    ,     .       - ,    .           .   ,   ,   ,           .    ,     ,   .

,      ,   ,    .   ,     ,      .

  ,   ,   ,         .

644

       ,    ,        .          .    ,   ,   ,   ,       ,   .        ,    ,   ,         .     ,        ,    ,   ,    .        ,  ,     .             .    ,      ,   ,    ,   ,       ,             .    ,      ,   ,   .  ,       ,      ,          ,      .         -          ,       .   ,     ,     .

645









 VII
 

  (1561-1626),        ,               .

    ,    ,        ,   ;  ,      .            .   ,     ,    .     , ,              .    .    ,    ,   ,       ;     ,          .

       ,           .       II     .  1617          ,   1618   -.           ,      ,      .  ,   ,    ,         .        ,       ,        .      40 000  ,        ,           -

646

 .          .     ,        .                 .

       .         .     ,      ,    ,  ,    ,   .        ,     ,     .    ,   ,       .       ,     ,        .        ,     ,    .

  ,   ,    ,             .

             .         ;  , ,    ,     ,   -    .      :           .  ,              ,     .    ;     ,       .       ,       ,          .   ,  ,      ,       .       .  ,      :     .        XIII ,    .         .

647

,  XVII ,    .      ,         ,   :    , ,    ,    .       ,  .

        ,       .     ,       ,  ,      .         .     ,         -  . ,   ,   ,     , , ...    :  , ,    .         .   ,           .  ,       ,         .

 ,   ,        ,  . , ,    , ,    (  ),         .          ,       .  ,    ,            ,            .   ,     ,        .           ,  . .         ;        ,    .     ,         ,       ,      .     .

648

    ,    ,     .        ,     .     ,      ,          ;  ,         .

     ,   ,    ,     .   ,  ,   ,      ,  ,   ,    ,   ,  .    -     ,      .

           ,    ,      ,    .      .    ,     ;  ,      ,       .      ,   .     ,     .     ,      ;  , ,          .

            ,      ,     .    ,   ,         .      ,      1609 . , ,     ,   ,   ,        .  ,  , ,     -,     . ,         ,   ,      .    -    , ,      -. ,     ,           .

649

    - ,      .  ,         ,    .  ,         ,    ,    .        ,          .  -       ,       ,  -   ,      .        .

,     ,  ,   . ,    ,         ,     .    ,           .

          .    ,   ,      ,          ,   ,      ,       .        ,    ,     ;    ,  ,            . ,     ,         , ,   .       , , ,         .    ,   ,          .



650






 VIII
ͻ 

 (1588-1679)   ,     - .   ,  ,   ,               ,         .        ,  .                  ,   ,       . ,  , ,    ,    ,   .   ,       ,         .         .         , ,  ,      .      .       ,              .          .    ,      .  ,  ;    ,  .   ,      ,      ,    ,   .

   ,   ;     -       .        .              . (   , ,    

651

    ,         .)        ,        .        ,   ,       ; ,         .  1610 ,      ,      (   ),     .           ,     .              1628 .       , ,        .    ,     ,      ,    ,         .      ,    1636  .  1637     .

         ,    .   1628     ,           .    1640           ,      .    ,   1641  (      1647 ), ,  ,    ,   .        ,   ;  ,    ,   .

         .     ,               ,        .        -,    .  ,    1646  1648 ,       II.     1651    .     ,          .      ,         .

652

       ,   -     .            ;     .     ,  ,    ;          ,    . , ,    .

           ,        ,       100    , , ,    . -   ,  ,   ;      .     ,     ,    ,    ,    .             -   .     ,     (     ),     (1668).       1688   .         ,   .      ,   84      ,   87    .    ,    -    87- .

    ,        .

         . ,  ,    ,    ,      . ,    ,         .  ,   ,     .      .

653

  ,       ,    ,   :   .

           ,    .     ; ,   . .    .   ,    ,   .         :     ,    .     ;         . (          ,    ,     [1].)   ,    ,     ,      .

1 -  ,       ,       .


    ,       ,  ,      (      ).

,    ,   .   ,  ,  ,           .       ,  ,        .

      ,    .           .        ,      . ,     .    , ,     ,     : -,      , -,    ,    .     ,  ,    (    );             . (, ,   ,      ,    .)

654

       .     :      ,     , , ,  ,    . ,      ,        .

    ,     ,   .

     .        ,      -   ,         -   .     ,   ,     ,   .    ,     ,  ,     . ( ,          ;     ,     ,    .)          . ,     .    ,    ,   ,     .  ,   ,      ,    .      ;    ,    ,    ;   ,   ,  , ,  ,    .

     ,     ,    .  ,         ,         . ,         .

655

      ,  ,      .    ,     - ,         ,      ;      .        ,    ,   .     ,    ,   ,          .

     ,     ,          .        . ,           ,            .   ,    (    )     ;        .   ,    ,         ,     .  ,     ,  ,     ,             .

     ,   ,  ,      . ,       ,    ,      ,       ,   .   ,       .         ,         .       . ( ,  ,  .)        ,       ,   ,    ,  ,     ,   .       .       ,   ,      ,  .   ,    ,   ,      .   ,       ,     .

656

      .   ,  .

     ,             ,      ,       .      ,    ,         .       .  ,      ,      ,     .

 ,      ,  .       .         . ,         ,        ,   ,   ,  ,     (  !).       ,       ,     ,     ,   .

,     ,     ,  .  ,          .  ,   ,    ,    ,  . .    ,    ,  , ,   ,        .       , ,  ,    ,      .

    ,      . ,         ,      ,       .  

657

 ,         ;      , ,   .      -  ,            .          ,      ,  ,   .  ,      ,     .      ,      .

                      . -,         ,   ,          .     ,          ;       .

 ,   ,     .    ,      ,     . ,           ,     ,  ,      ,       .

    ,     :        .       , ,      ,        ,  ,  .    ,   ,   ,   .          .    ,   ,     ;      ,        ,     .       ,   ,    .      ,    ,      ,    ,           .

658

      ,  ,  ,       .  ,     ,  ,   ,    ,      .       ,  , ,   . ,  ,  .             .                   .

, ,       .      :       .  ,          .      (   ),      ,     .   ,       .       ,        ,        .

     :      ,      .        ,   II   .

,  ,   ,  ,      -,   .            ,    .         ,     .      .     .       -  ,  ,    ,       ,            .

659

   (   ),   .       ;    ;   ,  ,   ,  ;   ;   ,      ;     ;   ;    ;     ;      ;        .           .

 ,        ,       ,              ,    ?       .        ,       .    :   .

   ,  -        ,    ,   ,     .  ,       .

 ,   , ,      ,        .        .        . ,    , ,  ,     ,   :    ,    ?

 ,   ,       ,    ,       .          ,     .

      .  ,           .

660

     :      ,     .   ,  ,  ,        .       ,      .   ( -   )         .       XI,  IV,      .             .  VIII      ,        .        ;          .  IV      ,   ,    ,       .    V    ,   II    ,           .        VIII;      ,       .

     :   . ,  ,      . ,    , ,   .   ,          1688 ,   ;     ,  .               .         ,    ,           .           ,         ;         .  , ,        ,     .   ,  -

661

  ,   ,    ,    ,   ,     ,     .       ,  ,                  .

,      ,  ,      ,   .      ,       ,       1798      1917 .  ,         ,        .    ,   ,      ,   .      ,    ,     ,    ,      ,            ,      ,         , , ,   .        ,        ,     .

            .     ;     ,         .    ;  ,    ,      -  .   ,    ,         . ,   ,   -   ,   ,       .         .

662

 ,      ,    ,    .    ,           ,      .        ,       .     ,          .       ,    ,                 .   ,        ,          :      , ,      .          .  ,        ,       .           - ,      ,   .           ,           ,       .       ,   ,          ,        .  ,      ,    ,      .         ,       .     ,       ,      .

663










 IX


  (1596-1650)  ,   , ,   .       ,          .  ,        ,     ,   ,       .       ,         ,    .     ,             .     ,    ,    .     ,     ,    ,   .  ,   ,      ,   .   ,    .     ,        .     ,           ,    ,  , -    .

           .       ,   ,     ,           .  1604  1612        , , -,        ,           . 

664

1612     , ,    ,      -    .      , ,     ,      (1617).        , , -,         .           (1619). ,  ,  1619/20     ,       .    ,      [1] , ,    ;    ,     ,    ,      .       ,       ,     .

1  ,      (poele),      .  ,     ,  ,    .


 1621              1625 .     ,    ,     (     ),    1628     ,       .     ,     , ,  ,    .    ,  ,     .  ,      ()  ,    1616 . ,    ,            ,   .   ,      :       . (      ,         .)

    20  (1629-1649),            .      XVII    ,    .       ,            1688     ,      ( ),           -  .

665

 ,     , ,  ,   ,   ,     ,      .     ,  ,      ,     ,       .   ,    ,         ,        ,    ,      ,        .  ,  ,      ,      ,      .

       ,       ,      . ,      ,    ,         .      ;  ,  ,        ,     ,   .           .  ,             ,    .

 ,  ,    ,        ,    ,  ,  ,  ,       .      ,  ,      - .        ,      ,   .         ;   ,        ( 1649 ).  ,        ,      ,   5  .                  .  ,   ,     .  ,        1650 .

666

    ,      ,      ;  ,  ,    .        .    ,         ,  .     ,      ,        .  , -,      ,    , , ,   ,   ,    ,   -,        .

  ,   .         ;         ,     ,     .

        ,       .    ,     ,   ,    ,    ;     .        ,      ,      .     ,    ,               .        ,    ,    .            ,   .

,        ,   ;    1644 .        :   (1637),    ,      ;        .         (  )  -    .        ;     -

667

,         .    :    ,     .        ,          .      ,        ,        ,       .

             ,   -  .      ,            .  ,       , ,  ,  . ,      ,       ,   ,     ,    ,       -  .     :   ,   ,   ,       ,       .   ,       ,     ,       ?     .       . ,         :  ,    ,    ,         ,   ,     .        .         ,             ,           .

,      . -,    ; -,         ,    ,    ,     .    ,     -   ,          .                    .           ,       .             .

668

      .     .   ,           ,         .   ,       :       .        ,     ,      .     ,       .

      ,   ,   ,       . ,  ,     ,          .    ,  ,   ,        .     ,           ;          .      ;        ,     .

  ,    ,   ,      .  ,  ,  ,     ,  ,   ,       .     :       ,  ,       .  ,     ,     ,    ,   .     ,       . c          ,      ,         ,         .     ,     .

669

                   (1637)    (1642).     ,      .

        ,     .         ,      ,     - .    ,      ,           ,  .             .

     .   ,  ,  ,        ? ,     ,     ,          (          ).  ,     ,  , ,      .

 ,  ,     ,       . (    ,    ,       .)    ,   ,  ,   ,    ,     .   ,       ,   ,    ;        ,           .         . ,        ,         2  3. ,          , ,  ,   ,     ,   ,     ,     .     , , ,  ,   ,    ,       .

670

  -,      :   ,      ,     ,     .      :    .      .       ,   , ,  ,   ,  -; ,    , ,       ,        ,  ,             [1].

1    , ,   (cogito ergo sum)    ,  ,   ,   .


         ,       .         ,  ,    ,      .  , ,      ,  ,    ( )  ,   .  ,   ,       ,          ,   ,   -      ,    .            ,       ,      .          ,    ,        .   ,         ,    ,       .

 ,  .   ,      cogito ergo sum.       ,  ,    ,    ,      . ,    ,         ,     .

671

      ,       .        ,   . ,   ,   ,   .     ,      .   ,  ; ,    ,       ,  ,            . ,         ,  ;     ,   ,       .

   :   cogito ergo sum  ?     ,    ,     .       :  ,        ,  .   ,     ,    .

      . ,  ,  ,   ,  , , , , , ,   ,  ,     ,   .      ,     ,     .

        .          .     : ,    ,  ,  -  ,   ,    , ,  ,  .        ,   ,      ; , ,   ,    .     ,   ,   ,   . ,   ,       -,        -

672

     .      ,  ,  ...     .     ,      ,      .     ,    ,   ,   ,     .         ;             . ,       ,      ,     .      ,   .

      .   ,  ,   ,  ,      . ( ,     ,   .) -,    : 1) ; 2)    ; 3)   . , , ,        .     ,      ,  ,        (   ),     ,        .       ?        ,   ,    ,        ,   ,        . ,       ,  ,        ,  .     ,   ,    ,     ,      .     ,     ,   .

 ,           , , ,    ,  ,    .          ,   ,    ,     ,      .

      ,         .        .

673

      ;       .    ,         ,      .

   ,      .    ,       ,       . ,          ,     ,     ; ,  .  , , ,     .     ,    ,  ,    ,  .      ,   ,   ,           ,        .

       ,      .      , , , ,        ,   ,  -    .        ,  , ,  ,  -  ,    .   ,  .   .      ,     .

  ,        ,    .      ,          ,      - .     ,   ,        :      .        ,       .   :  .       ;          :  .    , 

674

   .    :   ,  ,       ,   .      ,     ,  ,     ,     .     ,   ,    ,           .

       . -,            ,             .        ,    ,     ,      :     ,         . ,       ,   ,     ,      .    ,    ,     .         ,    ,    .      ,       ,     ,   .           ,        ,     .

         .  ,      ,   ;    ,    ,    ,         .       :             ,   .              ;    .   ,                  -

675

. ,        .   ,      ,    ,       ,     ;          ,    .       XVIII .

      ,       ,  ,      .     ,       ,      ,     .   , ,       ,           ,       .

676








 X


 (1632-1677)        .    ,     .     ,                 .     ,      .     .        ,     . ,     ,         ,       ;     ,           .

    .        ,  ,  ,   .      ,      .   1000     ,     ,    ,      ,      ,           ,     ,     .        .      ,    ,      .      ,            .  ,   ,  ,      .            ,         ,          .         .

677

      .      ,           -    .         ;      .        ,  ,            ,  .    ,      ,      .

       ,        .  ,         ,       .  ,      ,    ,       .    ,     ,         ,      .        ,       .       ,          .  ,     .    ,        ,      . -,    ,    ,      ,  ;       ,  .

        .    ,        , ,  ,       .      ,     ,           ,    .      - 

678

    .    ,    ,      .    ,     ,      ,      . ,              ,      .                      ,  .       ,   ,      .

     ,    .    :   ,   ,  ,   .    : ,   ; ,          ,     ,           . ,   ,    ,       ,       .      .         .         ,         ;       .      ,  ,   ;    ,     .   ,    ,   ,       ,           .           , ,    :    .       ,      .   ,       .

679

 ,       .   ,           . ,  ,     ,   ,    ,   .       ,      .   , , ,  ,        ,  :    ,     ?    ,    ?  ,  ,      ,  ,   ,   ,  ;         .   ,    ,  ,   ,    ,  ,      .  ,          , ,           .         .          ,     ,    ,        ;        .

     ,  ,   ; ,  ,    ,      ,       .   ,  ,    ,      ,    ,       ,     ,   :       ,       ,     .            .  ,       ,         .      ,    ,       .    ,      ,    ,       ,    .                .

680

      .         ,       ,           .  ,      ,        .  ,   ,     ,      ().   ,   .      :  ,  ,   , ,   .    ,  -    -,      ,      ,     .       ,       , ,   :      , ,    .  ,     ,     ,   ,         ,     ,   ,    .

   ,                ,  .     ,  ,    ,   ,    ,      . ,    , ,        : ,      ,        ,     .     ,  ,        ,      ,    .             .     ,        , 

681

   .      ,      .    ,      ;      ,  ,  ,  ,    .      ,      ,      : ,    - ,     .      ,    , ,  ,     ,   ,    ,  .       ,    ,  ,      ,  ,   .

  ,      ,    ,       .   ,   ,   ;    ,     ,      ,           .      ,   .  ,  .  ,  ,      , ,    ;     .   ,     ,    ,    , sub specie aeternitatis (   ).    ,  , , ,     , , ,   ,   ,         .        .     ,     ;     ,      ,   .      :                .

  ,  ,  ,   ,            .      .      ,   ,    ;           .

682

         .         ,   ,         ,   .        .         ,  ,    ,          ,        .      ,       ,      ;      ,   ,    ,  -     ,    .       ,   ,       ,  .

 ,    ,    ,   ,   ,   ,    .     ,      ,  , , ,         . , ,         ,         :     ,    .       ,    ,     ,     ,           .       ,  ,         ,  .        .

,  ,     ,     ,   ,   ,       ,     . ,  ,   ,         .  ,    ,       .           ,   ,    

683

   .         ,     .          :     ,    ,         .            ,             ,    ,      ,     ,   .

   ,         , ,  ,   ,    ,                    ,     .     ,   -   ,     ;  , ,   ,         .

  ,   ,      .    , ,  ,       .      ,    ,         .    :

  ( . 14)       ,     ( . 15).   ( . 11)      ;    .

  (14, . V),     , :    ,            ;  15,  , :           ,   ,        ;  11 :       - ,   ,            .

684

,  ,     :     ,    ,       ,        .          .       ,     .

 , ,         ,       ,     ,    ,    .

 ,      , ,   :   ,    ,        . ø,   ,     , ,      .    ,        .   ,     ,    ,  ,  ,   ,   ,    .    ,  :      ,   ( . . 17)   ,  ,   ,   ,   ( . 19, . III),    ,   ( . 28, . III) .  17,     , ,         ; ,     , ,            .   ,  ,    ,    : ,       ,    ,      ,   .

,      ,      ,       .    ,       , ,   ,        .

685

  ,         .                 .                :              ,   .            ,               .

       ,         .     ,     ,     ,          ,       .    ,    ,      .

,      ,     ,   ,      ,    , , ,  ,    ,      .

   :

      -  ;       ,   ,      ,      .   , ,   ,   ,    ,      .      ,     .   ,                ,         ?      ,   .

      ,         ,          .

     ,     ,      ,       ,          -

686

.        ,         ,       ,       .  ,              ;      ,    ,      ,            .      :        .    ,   :        ,      ,    ,     .   ,    ,  ,   ,        .

      ,  ,      ,  -,    ,  ,      .  ,   ,      ,      .         ,   ;   , , ,  , ,   ,  . , , :   ,    ,    ,            ,    .       ;  , ,          ,   .           ;             .       ,  -   ;     ,   ,   ,     .           .

687

,       ,   ?    , , ,          . ,       . ,   -      ,      . ,     -                . ,    ,     .         ?

    ,  : ,  ,    ,  .   ,               ,     .    ,       ,      .      ,  :   ,    ?  -   .      ,         .       ,        .     ,   ,            .

       .   ,        ,    .        ,     ,       .      ,      ,  ,    .  ,        , ,  ,      ,              .     ,      . ,   ,  ,       .    ,         ,     ,    .  ,    :     ,   .  , ,    ,

688

 ,     ,  ,         .  ,     , ,     ,    ,    -  .         .

    ,   ,    .      ;  :  ,    ,  .   ,     ,  ,   ,  ,             ;  ,     ,             .   ,  ,     :      , ,    . ,   ,   ,       ,        .     ,   ,   ,        ,   .      ,    ,    . ,    ,    ,       ,                    .

     ,   ,       .  ,        ,           ,       ,   ,       ,    ,          .     ;  ,     ,   ,    ,      .       ; ,   ,               ,    .

689

  ,      ,   ,   (  ) ,    ,      ,   ,   ,    ,  .   ,  ,      ,       ,      ,  .  , , ,   ,              .

690







 XI


 (1646-1716)       ,      . ,    ,         :   , ,      .          ,      .        ,     ,     , .  ,   ,       .    ,     ,         : ,    ,  , ,   ; ,         ,  , ,         .     ,          (  . .            );           .      ,        .

        ,  ,       .     ,   1666      ,     ,    ,   ,      .  1667        , ,     ,     

691

 XIV.             ,   ,    ,            .           ,     ,    1803  (       )  .  1672          ,          .          ,              ,    .    1675-1676       ,   ,          .       1684 ,      1687 .           .

   .  -      ,     ,    ,    ,       ,    .   ,     .

      , -          .           ,    ;  ,         ,    .         . ,        ,     1676 .              .             , ,              .

692

 1673       ,           .   1680      ,         .  ,    1005 .       1843 .       ,   .    ,    ,        .    ,    ,   I   ;     ,         . ,      ,      ,  . ,    ,    .

           ;     ( )      ,   .       ,       .    ,    ,        ,     .

   ,       ,                 .    : ,   ;    .      ;    ,     .   ,       .      ,             ;      .       ,   .        ,      ,      .         ; -,       .  ,             .

693

, ,     ,   ,        .  ,      ,     - -    ;  ,      ,    . ,   ,   .     :     ,  , -,    ,   ;     , , -,      .      ,    ,     .  ,       ,     ,  ,      ,     .            ,     . ,      ,             ,    .     ,                    ,      ,  ,        . ,     ,  ,       .

  ,           ,     .         ,         .      ,          ,     ,  ,    ,     .           ,   ,      .     (  )    :    ,  ,    ,    ,     ,    ,    .    ,          .

694

             ,     ,  ,        ,     .       ,   ;              .

   ,   ,    ,   .            .      .       .

          .     ,       - ;        ,        .     ,          .       ,       , ,   ,      ,     ,  ,     .

       .      ,         .     ,        ,     ,   ,       .

         .    ;       ;       ,           . .  ,     . ,   .  ,       ,   ,     - .         .

695

    ,   ,        .      .       .        ;          ,     :     ,         .  ,     ,    ,   ,    ,    .    ,    ,      .     ;   ,   ,          ,       .

      .  : 1)  ; 2)  ; 3)    ; 4)    ,        ,  - ,    .       .

        . ,      ,   , ,    ,   ,      . ,     ,   :  , ,   . .    - ,        ,          .      ,              .    ,     , . ,      ,         ,  ,     , ,   ,     ,   , ,    ,        .

696

        ,    ,     ,  ,   , .     ,    ;      ,      .        ,      ,      ,          ,  .   ,     ,    ,     .  : ,            .    ,   ,       .

    , ,     .        .       ,   ,     ,   ,    .

   ,  .     ,        .    .  ,     ,      ,  . .       ,  ,  ,         ,         . ,    ,  , , .

      .  ,       ;  ,  ,   ,    ;          ,      .    ,    ,       ,   ,   .           ,         ,    .      .

  ,     ,      .

697

       ,       ,  , ,       .       ,       .     ,        , ,   ,   .           .  ,   ,      ,   ,     .    (     ),    ,     .      ,        ,           ,  , ,   ,   .    ,       , ,    , ,     .

,    , ,       .         ,    ,    ,      ,     .   ,    ,    ,   ,  ,    ,       ,   ,     ,             .           .

       .  ,  :  ,   ,   ,   ,         .  ,     ,    ,    ,  . ,

698

  ,   .     ,                .         ,       .         .  ,            .     ,    :       ,        ,      .    ,  ,   ;        ,          . ,        . , ,  ,        .

   ,    ,    ,      ,  .    ,       -        ,      ,    . ,   ,     :     ,    -     ,   ?  ,    ,    . ,   ,     ,   -  ,             . , ,       ,      .

            ,     .   ,        ,         ,          .

699

      :   ,           .  ,      ,     ,    .         ,   ,  ,     (  ),       .       .        ,  .   , ,    .     ,    ,      .       ,      .

            .  ,      .     ,      ,    .  ,       ,   ,     ,      .     ,   ,       ,    .         .    :      ,     ,      ,   ,    ,     ,           .      ,      .     ,                  .      ,   ,            .  ,   ,      ,     ,      ;         ,  ,    ,      .

 , ,   .     ,       ,       ,     .

700

    ,       ,  ,    . , ,  ,      ,         ,   .    ,      ,   ,  ,     ,  ,         . ,    ,    ,       ,       ,     ,         .         ,   ,     ,   .   ,   ,      , ,   ,    , ,   ,   . , ,      ,      ,       .

      ;        ,         ;     ,  (     )       . ,        ,   ,         ,  ,      ,       ,  ,       ,  ,    .  ,         ,     ,     1901  1903      .       ,   :     . ,   ,            -

701

     . ,    ,       ,    XIX ;      . ,     ,  .  :         , ,    ,    ,    ,      , , ,   .  ,             .

 ,     ,   ,       .      ,  , ,           .  ,        ,    ,        .     . ,      ,  ,        (,   ,   ).      , :    ,      ,       ;  , :   ,          ,  ,    ,  .      ,      ,     ,  ,  ,  .   ,  ,   .       ,  ,       ,    ,  - .

           ,      .          ,      ,     ;         ,        ,     .      ,    -

702

,         ;        ,    ,   .   ,          ,   Characteristica Universalis,         .      ,   ,             ,          .    ,          ,    ,          ,         (  ,    ):  .

,   ,     :      .       ,  ,      , :      .   ,      .    (    ) ,      .     ,         .   ,           ,    . ,   ,   ,   ,       ,           ,   ... ,  ,   ,     ,                  ,       ,   ,   ,  haecceity, ,            ,        (,      ),      a priori (   ),        ,       .

703

              :

   ,       ,  ,   ,   ,   ,   ,    ,      . ...,    ,      ,    ,    ,       ,   ,   ,      ,  , ,          ,    .

  ,       ,     ,     .     ,  ,     ,        ,    .

,      ,    .       (  ),          ,  -   .           . ,      ,         .

,      ,    ,  ,    .     . -,  ,    ,    ,   ,         . -,      ,  ,      ,     .          ;     .                    .     , -

704

  .       ,   ,       ,   ,        .         .

      .          ,    .   ,  ,   ,   ,     .   ,        ,     ,     ,   .

     ,       ,      ,    ,  ,  ,  .   , ,  ,   ,  ,        ,     .  , ,   ,   ,   ,  ,    ,   ;         .        ,     . -,   -      ,  ,     :            ,          .        .  :      ,      ,     .  ,     ,      , D  ,      F  G,  ,      . ,   ,   ,      .

      , ,   .      ,   ,   ,  . ,      ,     ,       ,    , ?   ,        ,     , , ,    .

705

,  ,        ,      .      ,           ,     .      , -,   . ,  ,   ,    ,    .   ,    ,  ,           .    (    ),   ,   ;         . , ,            .   ,            .      ,    ,    ,   ,        .

           ,      .      ,        ,     .        ,    .               .       -  .   -          ,          ; , , ,       ,   ,        . - ,       ,    ,    ,  ,   .     -

706

:   -   ,          - .     , ,    ,        ,   ,  .       -      -  ,            .

   ,           .   ,             ,    ,      ,   ,   .        ;      ,       ,        ,    .

      ,     ,  - .   ,          ,     ,     ,       .    ,   ,       .              ,       .                 : ,    ,  ,       . ,  ,        .

707









 XII
 

               ,      ,             , ,           .

   ,    .   , ,    ,  ,    .   ,  -   ,     -  -,  ,   -  -    ,    , ,       ,          .             . , ,      ,   ,        , ,       -    .    ,        ,     :      ,      ,      .   ,  ,       .     ,   ,  ; ,     ,    ,   ,   ,       .           ,           ,          XVII    .

708

             .    ,     ,   ,  ,        .             ,    ;       ,        .        ,  ,  - ; ,  ,       ,      ,    ,    ,   .          ,   .  ,      ,             .    ,           .        ,           ,       ,     ,              .

   ,    ,      ,      ,             .       ,   ,       ,      ,       ;            .        -

709

,           , , ,   -    ,        .        ,     ,         ,    .      ,     ,    , ,      ,     ,     .            ,       XIX .

    - ,      ,   XVII   XIX .  ,  ,       .            ;       .     ,   ,      ,       .    ,   .  , ,    ,    .     ,    ,  ,      .   ,        .      ,   ,      .    ,           ,    ,    ,    ,   ,             ,   :      ,    ,     .

710

        ,  ,     .  ,         ,   .        ,   ,         ,    .          ,      ,     ,          .      ,     .

     .     , ,         ,           ,        .             ,      ,   ,  ,       .             -  .

      ,      .   - ,  ,    .      ,     ,     ;     ,            .                   ,  ,       .        ,  ,  ,    ,  ,    ,        .      ;               ,    .  ,        ,         .

711

        ,         .        XVIII ;        .         ,    ,            .               .       ,              1776    , ,   ,  1933 .

 ,     ,   ,         .         ,    ,       .  ,    ,    .      .       ,    ,   ,     .        ,   -    .               .                .     ; ,      .

       -      ,   ,      ,  ,    ,      .     ,       ,       .           ,       -  :   ,     .

712

    ,       ,    .    ,        .

           ,           .            ,     ,      ;   ,  ,                  , , ,       .    : ,             - ,      ,             . ,    ,          .      ,     .       ,          ,       .

      ,         XVII ,       .

    ,    ,              ,       ,  ,        . ,     ,     .                    .     

713

    .      .   ,      ,       ,      .           .  ,          ,       ,       .    ,    .

           -   ,    ,    .      :   ;     ,    ;       ,  ,          ,   -   .         ,  ,       .       ,       .      -  : -,        ; -,     ,           ,   . ,              ,       .         ,            .   I     ,    ,     .      .   ,            ,    . , ,      ,     , --

714

,            .           ,         ,        ,        .

 II,               ,   ,       .      .  ,          .   Habeas Corpus Act,      .    ,    XIV,       ,       .     ,       I,    ,   II      ,   ,        .

 II            .            ,            .       . ,   ,             ,        ,     .           ,             XIV.             II,              .        II  ,     ,     ,         .        .

715

  ,    ;        ,  ,    ,    .      ,        .   ,           , .  ,    ,       ,    .    ;       ,          .   ,             ,     .                .

716







 XIII
  

  (16321704)             1168 .     ,     ,            .     ,         1688 .                1687     1690 .             1689   ,  ,         1683 .         1690  1692 .           1689 ,       .         1693 .     ,    ,  - ,      1687  1693 .    ,    .

   ,    .   ,      ,      ;     ,   .      .   ,         .       1683 ,            .  ,    ,        ,         ,  -  .

717

   1688 ,               ,  ,      .    ,      ,            ,        ,        . 

      .            ,         ,     .                  ,   .   ,  ,        ,       .            ,        ,   1871 .

  XVIII    ,    ,    , ,   ,              .       ;      .   ,     ,             .

     .             ,              .   ,         ,       : ,     ,    ,    ,  ,    .      ; . X. , ,      .

718

    ,        . , ,       .     ,    : , , ,     .     : , ,   . .  ,       ;   , ,    .      ,        . .          : ,    . .   ,         .            .   ,           .        ,           . ,        ,      , ,   .    ,       .     .

 ,         ,       .      :        .         ,   .    , ,     ,     ;   ,    , ,  ,      .   ,        .     ,   , ,           ;        ,      ,           .        ,     ,   ,            ,      ,   .   ,      ,  .   ,    ,       .

719

  ,       ,    .     ,            ,     .           ,      ,            ,    .   , ,    ,    ,  laissez-faire ( )      .      ,   ,     ,         .     :      ,     :     .  ,      .

      .     ,  :           .    ,    .      ,      ,   ,    ,        .   ,    ,        ,   .     ,  ,         ,   ,    .  ,  ,    . ,  ,      .                    . ,       , ,      .  ,         ,    ,   .      ,      .

720

     ,        . ,      ,      ,       ,      :          ,            .       :     ,    ,      ;    ,     ,      .    ,   ,           .  ,  ,   ,    ,     .

      ,              .    ,        ,    ,  ,             .     ,   ,    ,        ,             ,   ,         ,         ,   ,    ,                .     ,  -               , , ,   .       ,     ,   ,          .  ,      

721

,   ,    ,   ,          ,  ,  ,     ,   ,  ,    .          ,       ,           .     ,      ,     .       ,     ,      ,         ,               ,       ,  ?    ,  ,              ,        ,    ,   ,     ?   ,          ,    ,         ,      ,  ,            ,   ,  ,      ,     ,           .     ,       ,   ?   ,         ?             ,      ,             ,    . ...   ,        ,      [1].

1 . . . ., 1985, . 2, . 139-140.


722

          ,       ,            .    ,         .

,  ,  .         :         .  ,        ,     ,      .       ,      ,  ,   -    .  ,     ,     ,        ,      .    ,   ,     ,     XVII .

       , ,     (,    )   . ,   ,  ,   , ,       .       ,       .   ,  :

,   ,  ,       .       ?       ,           ?        ?      :  .      ,        [1].

1 . . ., ., 1985, . 1, . 154.


     : )   )     ,      .               ,  ,        .

723

,  ,     ,     .        ,          ,     ,    .     ,        ,        ,   ,    .         ,        ,    , ,           .       .

            ,  ,       ,    .   III            .  ,  ,  ,      , , ,  ,      ,        .       ,           ;   ,      ,   ,   ,  .

 VI           .     ,     ,            ,    . ,     ,   ,       . ,   ,          ,    :       ,          ,      .      ,   ;      ,   ,  . ,     ,       :  ,     ,  .    ,   ,      .         ,  ,   ,       .  ,      ,  ,       .

724

 ,     ,         .     ,  ,      ,    ,      .    ,  ,   ,  .     :             ,    ,       ,  ,       [1].  :         [2].  ,  ,  ,            ,   ,   ,       .   , , ,    ,           .

  ,     . ,       ,    .  ,  ,     .      ,         ,   ,   [3].

          .  ,   :             ,          .  :   ,    .   ,       ,   ,  ,      -

1 . . . ., 1985, . 2, . 3.
2  .
3  , . 4, . III.


725

  :     ,   .      ,            ,      ,       .  ,      ,  1)  , 2)  ,      ,  3)  ,      [1].

1 . . . ., 1985, . 2, . 4, . III, . 2.


     ,    ,    ,       ,          ,   ,    .  ,     ,   ?   ,    ;      ,       .   ,    ,      ,      ,   , ,   ,     ,    .  ,         ,  ;   ,     ,  ,    ,  ,              .

        .   ,  ,     ,        ,      ,    .        ,     ,     ,     ,   -,   ,        .         ,     .

726

     ,     .         .     . ,    ,     ,  ,  ,      .       ,         .   ,      ,  , ,  , ,     .

       ,    .       ,          ,      ,        .  ,     , , , ,    (   )           .     :

           .    ,      ,  .

  ?       .
       ,    .
       .
      .
       [1].

1    . II, . XX.


-,             .     ; ,   ,   ,     , -

727

   .  ,   ,  .     ,     ,          . ,  ,     -:              ,               .    ,      ,      ,                .

    ,       , ,   ,     .     ,  ,     ,     .   (   ),          .               ,     ,         .  ,      , ,    ,      .    ,        ,     ,       .  ,           ,  ,     ,          .

 ,  ,         ,  ,  ,  ,    .  ,    .     ,   ,         .       .    -

728

 ,     ,       .         :              .

                ,      .

 ,             .         ,         ,        .    ,    ,       ,  ,  ,  ,    .     ,     ,        .     ,    ,  :      ,           . ,            ,      ,     .       ,         ; -    ,   , .

  ,    ,        ,    .       :

   .     ,   ,       ,      ,    ,      ,  ,   ,              ,       ;    ,           ,  

729

      ,   ,    ,    ,         ,      .          ,      ;    ,        ,             .    ,    "   ,      :        - ,  ,    ",        ,  , ,            ,         ,   ,       .  :      ".           ,  ,   ,         ,  ,   ,           ,        [1].

1 . . . ., 1985, . 2, . 27.


  ,  ,   , , -,        ,    ,      ,    .  ,    ,     ,       .     ,          .

   ,  , ,   .   ,      ,      .  ,   -  ,   , ,       ,    .   

730

 ,   ,  .   ,   ,      -  - ,      .         ,        ,    .

  , ,    .  ,   -   ,      ,   ,      .

-, ,     ,     .      ,   ,   ;     ,      . ,     ,  ;          ,      .          ,     ,  .        ,       ,                    .      :    .         ,   .    ,      ,   .           ,   ,     ,   ,    ,     .        .

731







 XIV
  

1.   

 1689  1690 ,     1688 ,       ,         .          .         ,    ,     1680 ,       I.  ,       ,     1653  , ,     I   .         ,      ,   , ,      .  ,   ,  1640    .                     -,          .

 I      ,   ,  ,     .   ,        ,      ,   .  , ,   ,      ,       ;  ,             . ,  ,               ,      ,       .

732

,    ,         .

     ,  , ,                ,   ,  ,  -    ,      .  ,   ,      .  ,  ,  :    ,       ,       ,          .  ,   ,  ,       ,       .   , ,       ,         .     ,     .

,   I      ,  ,  ,       .  ,                      ,     ,         . , ,   - ,      -  .     ,         .

            .        ,           .        ,       .         ,  ,       ,   ;  ,        -

733

 ,   .       ,    ,      .  ,   ,      ,         ,       .    , ,      (   )    ,       ;  , ,  ,      ,       ,       ,   ,      .

      -      -   ,        .     ,        ,       ,             ,                     ,     ,     .

       ,   ,    .            .   ,     ,        ,          ,    ,    .  ,    ,      . ,    ,   ,   ,     ,      -      . ,      ,     ,         .        ,    ;        ,

734

      .    ,      .        1868 ,   ,   ,  ,         .

     ,   -     ,  . ?         : ,  ,  ,  ,      .       .     ,      .

         :    ,       ,    .   ,       VIII    ,       ,    .    ,    ,        :              .        .      II      ,           ,     ,   1688       .        .    ,          ,    .

       ,        ,     .           ,            .      ,                ,   .   1688       -

735

     .          ,     .   ,  ,       -     .

   ,            .   IV   XI       ;   XIV       ;     1688        .             ,           .

   ,    ,     .

  ,     ;  ,      ,    ,        .        ,  ,       .      ,              .      ,    ,  .    ,  ,        ,             ?     ,   ,     ,             .  ,  ,          .

  ,    ,     ,  ,       . ,           .

      .       , , ,       ,       .

736

      ,   ,    - ,   .                 ,     ,   ,     ,   .     ,        ,    .   ,  ,   ,     ,   .           ,      - ,    .

,               . (       .)             ,          ,        .   ,    .        ,         ,   ,          .     ,    ,     ,    ,   ,   ,  ,  . ,              ,  ,   ,  .

 ,                ,    ,     ,     .       ,        ,    .      ,   ,  ,   ,     ,      . 

737

        ,   ,    . .         ,            .      : ) ,    ,   ,  ) ,     .     ,   ,    ,   .  ,       ,     .










2.     

         , ,        ,   ,       .

    ,     ,    .       ,            -.  ,             ,     ;   ,          ,     .        ,    .          ,       .

,         ,    ,      . ,   :

 ,  ,       ,       .     -    ,      ;       [1].

1 . : Tawney. Religion and the Rise of Capitalism.


738

         ,      .       ,     ,  .    ,  ,  ,     ,    ,  .    ,    , ,    .  ,     -,       .

 ,      ,    , ,  laissez-faire ( )    .           .  ,  ,  .     1604  :

            ,            ,         .

  1656    :

  ,          ,     ...       .

        ,       XIX .

,      .       ,   .  , ,     ,    ,    ,         .        ,  ,   ,      .  , ,  ,         .

739

   ,      ,  ,     ,           , ,     .    .       ,      ,      ; ,     ,       ,     .

                ,        .            .

           :

,      ,            ,   , ,  .

    ,     ,     ,  ,      ,     ,        , ,  ,    (,       ,        ).

  ,     ,   .

      ,   ,     ,   ,     ,     ,                 ,        - .

 , ,  ,        :      ,  .    ,  ,         ,           ,          .     ,    ,   - ,       ,              .

740

   ( )   ,     :        ,      , -    ,        ,   ,    ,  -   ,   ,    .      ,   ,   ;  ,   ,   ,      ,      ,       , ,    [1] ,       [2].

1 .    .
2    ,        ,     .


  ,  ,       ,      ,       ,     , ,    ,    . ,             .    ,        .         ,     ,         ,  ,   ,   ,          .

       , ,   ,        ,             .      ,      .  ,  ,   ,  .      ,   ,   .              .

741

 ,    , -,   ,    , , ,    .        ,  ,  ,     ,  :

            (  ),       ,   ,  ,       , ,    .

 ,      ,    ,   ,         ,         .           ,   ,        ,   ,    ,        ,     .

        . ,  ,          .   ,                  .    ,       , , ,       .

                .

    ,        ,    ,      .

            ,     . ,   ,   ,       .  ,   , ,         .     

742

   ,    .     :  ,       ,      .        , ,   , ,   ,       ,   .    ,    ,         ,    .

 ,   ,     ,    .  ,             ,        ,     .     ,      :     ,        ,    ,        ?  ,    ,       ,         .              .         , ,    , ,    ,   ,     ;      .       ,     ,      ,  .

   ,   ,   .      ?        ,       ,   .       ,             .

    ,      .  ,    - ,    , ,    -

743

,     ,    .    ,       ,     ,        .          ,      ,     . ,   ,    ,     .           ,     ,      .

        ,       .    ,   -      .     :      ,     .    ,    .      ,         ,   :  ,    , ,         ,    ,   ,    ,  ,     .

    ,      ,   ,    ,   ,      ,      .            ,  ,        ;  ,        .      ,      ,             .  ,  ,   ,     ,             .  ,          ,       .     ,           ;      ab initio     .


744







3.  

   XVII         .         .    ,                ,        ,   .        ,           . ,      .              .          :           . ,          ,   ,   . ,    ,   ,          ,                .

   ,    , ,             ,   -  .          ,     ,          .  ,   ,     ,            .   ,  ,      -    ,    ,        .         ,  ,  , -,    -

745

 . ,   ,       ,          .        ,         .

     ,  . , , ,            ,             . ,        ,          II.        ,        ,      .  ,  ,    ,        ( ,  ),  ,    ,    .

,      .

-,      :

 ,              , ,        ,         ,      ,        .

 ,        ,      ,            .      ,       ,          .        ,                 .         ,    ,         .

746

   ,  ,    ,     ,   .       ,           .

      ,        ,        ;               .  ,      ,     .

,         ,      ,    , ,       ,      ,       ,      .

   , ,     ,   ,      .

     ,       ,     ,   . (, ,   ,         .)   ,   ,   ,       .

          .    ,     -   ,   ,  ,   ,    .

 ,   ,   ,   ;        ,   . (,        ,     .  , ,  21 , :      ,     ,     .)

747

 ,   ,  ,     .     ,   .   :        . , ,      :      ? , ,     ,       . -,   ,      .      ,     ;       , ,   .               , , ,           ,  .      .    ,   :     ,        ,    .

      :                .

      , ,           ,       . ( ,            ,         ,   .  ,          .)

   ,       ,    .  ,  ,   ,     ,     .  ,  ,     ?  ,     ,     -   .  ,                 ,        .  , ,    .          ,     , 

748

     ,       . , ,        .      ,         .      ?      ,   ,  -     .          ,          ,    .

       ,   -    ,   , ,  .  ,    ,    .      ,      . , ,    . ,  ,    ,      .        .   ,      ,       .

           .    , ,    ,     . ,    ,     .    ,    ,     ,     .           ,          ,  ,              .

  ,       , , . ,    , -,  , ,  , , ,      ,     .       ,         ,   ,    ,        ,   .    ,   ,       .



749






4. 

 ,        ,  ,           ,   ,     .      :    ,     ,  ,      .         ,   .

          ,    .

  , ,  ,               .         ,      .      ,           .    ,  ,    , ,       .  ,        ,    ,   . -,    ,                .        ,           (   ),  ,      .       ,    .            ,          .        ,           .         ,   ,          -

750

 .         .     ,       ,    ;       , ,           .  ,       ;          1940 .  , ,  ,     ,          .

      .          ,      ,           .      ,      , ,       .  ,      ,     VIII    ,        1750 .   ,    90 ,            .      ,  ,     ,       ,         .        ,            .      ,   ,           .  ,       ,     .     ,    ,    .     ,    ,    ,       .

751

     ,   ,     .  ,        ,     ,         ,    ,    ,          ,   .

  ,     ,          ,       ,   ,     :       ,    . ,   ,   :

    ,  ,   ,  ,   ,    ,             .   ,          .         .      .

         .  ,  ,                 .  ,   ,   .   ,  ,  ,         .  ,  ,    .         ,     ,      . -,   ,     ,      ,    ,     .      ,   -  ,     ,      .        ,      ,      .  ,    ,    ,    ,       .

,         ,     .

752

,            ;   ,       ? , ,        ;   ,         ?    ,     ,                   .

        - ,    .    ,      ,     ,     .     .    .          ,       .       ,         .

    ,    ,       .  ,        ,      ,   ,    ,        ,     ,      .     ,        ,   .

       , ,  ,      . -,         ,  , ,  ,       ,      . , ,      , ,       ,      .       ,          .          .      ,      .



753









5.   

,  ,        ,     ;              ,         .       ,  ,    . ,  ,       ,     ,      ,     ;            ,       .       ,     .

 ,  ,   ,    ,    . ,    ,           . ,       ,     ,    ,     ,   ,        .

   ,  ,        .    :  ,     ?  , ,          ,             . ,     ,     I:  1628  1640      ;  ,  ,  , ,  ,    .

754

   ,   ,    ,    .    ,          ,     .   I             ,       .       ,      .          .     ?    ,        . ,       ,       ,      ,     ,   ,                         ,       .   ,    ,   ,     .

  ,   ,    .       ,  ,       .        ,    ,        ,   ,     .      ,     . ,      ,              .         ,        .

,        ,        .          ,         .     ,    ,      . ,         ;   ,   ,      . , , ,        ,             .

755

      .

    ,   ,     ,       .        ,       ,       .  ,  ,  ,        ,  ,   ,          .           :      -       .    ,      ,    , ,  ,        .           .  ,                    .  , ,    .

        ;         ,         . , ,     ,      ,       III.     1871      ,              .             ,      .     ,    ,  ,        ,      .       ,  .

756

,          ,   ,         ,       .  ,        ,     ,     .  ,        ,     ,    ,       .        ,        .

           .             .  ,     ,  ,  -  .   , ,   ,  .   ,         ,     .         ,        .      ,       ,     .  ,    ,     .     ,        .      ,         ,           .

757








 XV
 

              :           ,          ,    .   ,     ,  ,  ,    ;     ,       ,      ,    .    , -,   , -,    ,      , -,    , -,         .     ,        ;     ,       .

          . ,   ,              .                .               .             .        .   XVIII   ,    ,    ,            -   .            

758

,              .

          .

                .   ,    ,    ,   .        ,     ,      .              .        .    ,      ,    [1].

1 , ,  :    ,      ,    .


       1781    ,      ,         .           ,   1792        . ,   , , ,          .        ,     .           .     .

,  ,   ,    .   , , ,   ,  ,     ,    .        ,      .         ,       .    ,       ;        , ,   

759

 . ,    ,    ,       .         :        ,     .         :            . ,   ,     :              ,     .

          ,         .

     .          ,  ;        ,    ,     . , ,   ,       ,      : ,     ,     ,  ,       ,    ,         ?       ,  ,    ,       ,     ,  ,    (  )    , ,    ,  : ,  ,     ,      ; ,    ,   .  ,   ,   .       ,    ,   . ,     .

          :             ,           ,      -

760

.  ,    ,    ,   ,   ,      -     .    , ,       ,      ,  , ,   ,  ,  - ,     .           -   :    ,   ,          ,   .

       .   .

     ,        XI  ,  .     ,       ; ,  ,      ,       (, ,    )  ,        .       .

   ,    ,    ;        .     ,  ,    ,     ,       ,     .      ,       ,    ,       .

        .

,   , ,    ,         XVIII  XIX .  , ,           ,     .   ; ,        .        -

761

:   ,   ,         .       ,             .    ,   ,  ,  , .

 , ,       ,    ,     :      ,    ,     .      ,   ,   , ,   .        ,     ,     ,    ,      .            ,       .

   ,         ,      ,     .  ,   ,      ,    ,       .   .   ,       ,    .       .            . , -,  ,     :     .         ,    ;      ,       . ,     ,    , ,      ,  ,    ,    ,   ,     -  .  ,      ,       .  , ,  ,     ,    ,   ,    ,          .

762

   ,    ,    .  ,   ,      ,      ,          .  ,           ,    ,    .              ,     , ,    .      ,      .  ,    ,      .   ,  ,  ,         ,      ,        .        ,   ,      ;         ,   ,         .

               .  ,     ,      ,    ,  ,   ,   . -,   ,     ,     ,       ,       ,     . , ,     , ,        ,   ,         .           ,   ;      ,        .    .

763

                .  ,    , ,      .  ,     XIX ,      ,    ,     .  , ,   ,     ,     ,      . ,      .   XVIII ,    ,    ,    ;     XIX ,    ,    .              ,     .       ,         .

 , ,     ,  ,   ,   ,   ,   , , , ,   .   ,        ,            ,   ,        .     ,         .      ,     :       ,     ,    .

764










 XVI


  (1685-1753)          ,      .  ,    ,   .  ,     , ,   ,       ,  ,     ;     ,  ,     ,    ,     ,     ;    ,      ,  ,     ,     . ,   ,        o.          :

    ,  :
    ,
  ,   
 
 ,     .

.

 ,
  :
   ,
   
 ,

  
.


      22     .   .      ,        .      

765

,        , ,    -   (1728-1731),         .      :     ,         .  1743      .          -   ,     .     :   ,   ,  ,      ,   .

       ,       :       1709 ,        1710 ,         1713 .  ,   28- ,  .    ,   .

            .            ,   ,   ,    .    ,   ,         ,        , ,   ,  .  ,      ,      ,   ,    ,   ,       .

     ,       ,       , ,         ,    .

     . ,         ,  ,   .

     ,           ,       .    -,   ,   ,        

766

,  ,    !  ,       ,   ,    ,            .  ,     .  ,       ,   ,       . . ,   ,    ,       ,       .

     ,       ,   ,      ,    ,     .   ,     ,      .         .  ,  ,  ,        .     .      .       .      ,    ,     ,      ,    ;         .   ,  ,       ,    .       ,     .

    .  ,      ,            .      ,     ,  .

          , ,  ,   ;    ,      .  ,  ,   ,           ,   ,    ,  ,    .  ,  ,    -

767

 ,  , ,     , , ,   ;     ,      .     ,         .

     ,     :  ;      .    -  ,      ?  ,  ,   ,  ,   .           .         ,     ,  ,   ,     ,   .      ,   ,   ,      ,  .    ,  ,       ,    .    ,      ,   ;  ,     ,  . ,      , , ,  ,    -     ,   ,      .

              ,   ,   ,    ,  ,  .    ,    ,      ,  ,     ,            .

          .  ,   ,       ;  ,     ,     ,  ; , ,           .    :  -    (  -    )               -

768

.  ,         ,   .     : ,   ,          ?

           ,    ,      .    ,       ,   ,     ; ,     ,     ,   ,     ,     .

     ,        ,   ,  ,   ,    .

    ,     .

       .

     .   ,  ,      ,   ,   . .,     ,    .       ,    ,        .        ,      ,  ,         .

  ,    ,      ,     ,   ,        ,  ,         ,    .     ,   ,   ,  ,         .      ,      .    .

769

 : ,   ,  ,       ?       .   ,           ,          ,     ,      .   ,               ,      .      ,   ,    ,     ,    ,    ,   .  :  -                  .   ,  :    , ,    ,  ,     . ,    ,    ,    - ,      .    -   ,      - ;     ,        ,    .

        .  ,      ,            .  ,  ,    ,    ,         .     :    ,       ,  ,      ,    ;         ,     :  ,    ",    :  ,        ".       ,     .      ,   ,   ,   ,    .      . ,       ,    ,      .  ,    ,  ,   .

770

    .     ,   ,    ,         .  -   , , ;    ,   .     ,    ,            .      ,         ,      .

     .  :     .    .  A   .       ,       ,      .    ,    , ,   ,  ,     .  , ,  ,    ,   ,   ,  .      ,    ,    ;   ,       ,     .

      .          ,   ,    ,    [1].   ,      ,       ,           .       ,         .

1 :      .     ;  ,  ,   .


771

    :    ,       ,            ,     ,  -        .     ,   .           ,    .  :   ,    ,     .    ,    ,     ,    ,   :   .     .

        ,  ,   ,  ,      ,     ,           .  ,    .

      .   ,    ,      .  ,  ,   ,   ,     ,   .        :      ,           .  ,   , ,  ,    ,     ,           .

     ad homi-nem.  ,      ,   ,       ,   ,      .      ,    ,  ,    ,    . ,       ,     .      ,    ,  ,    ,       ,      .

            ,    , , , ,   . ,      -

772

.     ,  ,                 , , ,    ,     ,  ,     .      ,   ,             .  ,        .     :           ,    .        ,    :  , ,      ,    . ,       ,        ,   .       .

  ,         ,  .

,    ,    : ,      , , ,   ,    ,    (  ).        ,           ;               .        .

     ,        .     ,      ,   .     ,     .  ,   ,  ,         .    ,  ego  ,       ;     .  ,     ego,   .      ,    ?  ,    ,  ,   ?         ,  ,   -

773

  ,   , ,      ,   ?     ,    ,    ,    ,    ,    , .   ,    ,   ,       ,  ,   .

     ?           ,  ,     .    - ?

      ,      ,  , ,  .     .    ,     .  ,           ,    ,       .   ,   ,   ,     ;        ,    ,       ,         .   ,      ,      ;             .

   ,  ,   ,  ,     ,     ,     ,  ,       .

     .         ,    ,       .    ,   .       .     :   , ,   ,    ,  ,          .      . , -

774

    ,             ,    - .     :         -  ?     ,       .

1)                .     ,     .          ,            . ,     ,          ,      (   ).

2)   ,   ,    ,      ,         . ,   ,        ,    .    ,    ,    ,     .    ,       ,        ,     ,    ;       ,       .     ,   ,    ;    ,            .

3)   , , ,  , :      ,      ,        , , ,      ,   ,   ,   ,  ,  ,  ,   ,  . .,        ,   

775

    - .       ,     ,     ,      ,    ,    ,    .

4)            ,              ,     , ,   ,   ,      . . .  -    ,   ,      ,     ,   ,      ,     .     ,      ,     ,   ,      .      ,         .

             . ,    ,            .        ,  ,    .

,   , ,    , ,        .           .  ,    .  ,         ,    ,       ,         ,     .            ,     ,        .

    ,         ,   ,    ,    .

776

,  ,   ,   ;           -,      ,  .  ,   ,    ,                   ,      .  ,   ,       ,     ,     .             ,       .

   ,   ,   ,      . , ,         ,     .     ,        ,      ,      .         , -,      .  , ,   ,      ,        .       .

   ,            . , , ,           .   ,    ,   ,      .       ,        .

 ,    -     .  ,     ,    ,    ,  ,     ,       .  ,    ,    ,    . ,  ,     .

777

      ;      ,    . ,     ,     ,    .    ,      .    - ,   ,     ,    ,     .

  ,   ,        .      - ,      ,  .      .   ,       ,     ,     .  ,     ,   ,      ,           .

  , ,   ,        .  ,           ,   ,         ;        ,  ,         .           .

778










 XVII


  (17111776)      ,              ,    ,   .          ;       .        ,      .   ,        ,        ,    -  ,   .

            ,     ,    1734  1737 .       1739 ,    1740 .       ,     ;    ,     ,          .    ,     .   ,     .    :     . ,   ,        ,      .     ,      1741 .  1744        ;    ,     ,    .   ,      .    ,           ;       ,      ,  .         ,    , -,   .

779

      ,     :         ,  1779 .        ,          .

  ,   1755   ,           ;          .  1763           .  ,    ,      ,    .        ,  ,   ,    .

      ,   ,    :    , , ,    ,  ,         .                ,     .      ,    .

        .    ,   :  ,   .           ,     .

         .    ,     ,      :        ,     . ,      ,  ,   :         ,       .       -

780

      ,        .   ,        .     ,    ,          . ,    ,   : ,        .   ,       ,   ,    .

   ,    ,  ,         ,       ,  ,    ,                 ,   .  ,        ,     ,      :     -    ,        .      ,         .  ,    ,   :     ,   .    .      ,   ,       .      .     ,   ,    ,    .    ,  ,    ,         ;        ,     .

  ,      .          ,    ,  ,    . , ,             ,      ,       ,   

781

  ,   . ,      -    ,        . ,    ,    1  85 .       , , ,            .    ,         . ,   ,    ,     , ,     ,              ,  .      ,   ,    ,        ,    .   ,     ,    ,     ,    .

     ,         .  ,             .   ,         ,    ,             ,   ,   ,   .                ,  - . ,   ,    ,     ; ,      ,      ,     ,      ,            ,   .

       .  ,        .    ,    ,   ,          .    ,    .      ,           .  ,    ,   

782

   ,    ;    ,      ,       , ,    ,      .   ,   :               ,       ,    ,    ,   -    .     ,      ,    ߻. ,  ߻,   ,     ,    ,     .  ,          .

   ,     ,    ,     ,     ,    ,      ,     -   .     ,          .    ,         .     ,    ,         .               .

      ,     .       ,     , , , ,           1/36.          -  .     ,     . ,     ,   ,  , ,   ,   ,    .        ,      ,   .    ,   ,   , ,      .          ,       .    ,  ,   ,      .

783

       : , ,    ,    ,   ,   .  ,        : ,     ,  ,         .    : , ,       ,   -       .       ;       .      ,            .     ,    ,           .  ,     ,         ,  ,     .     ,  ,    ,        .

 ,      ,   , -   .         ,    . (- ,  ,        .)       -     -    :      ,        -   ,          ,  .

    ,    ,    .          ,          ,   ,     .              ,      .

784

  ,     ,        ,    .        ,      . ,       ,  , ,   ,    :    »,       ;  ,        , -,   .    ,   ,   ,     , ,   ;           .

   ,  ,       ,                  ,      .   ,  ,   ,     ,  ,   ,    ,   .    :   ,        ,         ,      ,    .   ,  ,         ,             ,       .    ,      ;            ,          ,      .  ,  ,           .  , ,       ,      . (   ,     ,        ;         .)  ,    ,   .  ,      , ,  ,     ,        .     ,          ,       ,     .

785

 ,    , ,       5,    ,       ,   ,   -    .         ,     ,     ...       .

     , ,  ,   ,      .  ,          ,         ,     .  ,   ,     :      , ,  ,   ,     ,       .       ,        ,                .     ,  ,       ,         :   ,  - ,   ,     .  ,     ,     ,      ,       ;  ,   ,   ,    .

 ,       .     :   .    :   ,     ,  ,    ,       ,    ,     ,          ;      ,             .       ,         - ,  , .      ,      .

786

    :          ,       . ,     ,      ,    .        :

 ,            ,        .

  ,    ,       ,       .     ,            ,      ,      .  ,         .       ,    ,         ,   ,               .    , ,     ,        ,  -  .  .     , ,    ,    .  ,  ,      :      ,    .       . ,      ,   :         - ,   ,         :  ,   ,    ,   ,        .      ,   ,       ,   ,   ,    .     ,           ,    .       :  .   »       ».         .

787

        .     : 1)       B, ,     ,   ,                    ,            ; 2) ,           ,     ,       ,      ,    ,      .        : 1)     ,     ; 2)        .           .   ,    ,    ,   ,                ,        ,   - ,    .

        ,      ,    ,       ,         ,   ,      .       ,      . ,   ,  .  , ,       (, , ,    ),     ,   ,   , ,   ,    .        .

,     , ,      ,     ,       .    :    

788

      ,     ,   .   ,    , ,       ,      ,    ,      . ,          .

     :   ,    ,            ,    ;        ,     ,          .      ,      ,       ,          ,          ;        ,            ,           ,    , ,   ,    , ,  ,   ,   ,     ,       .

    ,        ,   ,     .   ,   ,                 ,              ,    . ,  ,  ,                 .     , -, .         ,    :  ,        ,        .      ,            ,      ,   , 

789

 ,   ,   . ,  ,     :       ,    ?    ,     ;     ,     .

 , ,  ,             . ,        »     ,          .  ,        ,  ,     ,     ;  , ,         .        ,    .     ,   :  ,     5,   ,           .                :   ,         .

  ,       ,      ,        .   ,       ,     .    , ,    ,   ,           ,     ,   .            .        .           ,  ,       .            ,    ,       ,  .        -

790

 ,   ,   ,     ,        .          ,     ,   .      ,   .

           ;   ,          . ,  (  )   ,     ,        ,    ,        .     ,     ,   ,       ,    ,       .      ,            .      .        ,                       . ,     ,    - ,     .    .

     ,   .      ,           .     - ,   ,        ;         ,      ,         .        ,        ,     ,            [1].

1 . .     // . , 1965, . 1, . 203-204.


791

 ,       ,   ,   ,    .    :        . ,    , ,      ,  ,      ,  ;      ,   ,      .       (. I, . IV, . 1)      ,   ,   ,     .

          ,         :                        ,       ,   ,     ,      ,          . ,       ,               ,        ,     .  ,      ,         :                   ,      [1].

,    ,     ,   ,         ;            ,                 ... , ,  :        !"  :     !"  .           [2].

1 . . . ., . 292-293.
2  , . 297.


792

           .        :

  ,   ,   ,  ,       ,      ,           , -,    ...        -    .          , ,         ,         ,     [1].

1 . . . ., . 330.


     ,  ,   ,         .          .    ,   ,   ,   ,         ,  ,                    .     ,    :  ,        .     .

 ,     ,     XVIII . ,  ,       ,     ,    ,       . ,   ,           ,   ,       ,        .   ,   :   ,      ,   ,         .     ,         .   

793

     ,  ,         .     , ,  .      ,       I,  :   ,   ,     .      .     ,       ,  -  .

               ,          ;       ,  ,     .      ,        . , ,    ,     ,      .

 ,          .       :   ,   ,    ,    .      ,     ;         ,        ,  ,    , ,  ,   ,    ,     .  ,    ,    .    ,  ,       ,        .   ,      ,     ,      . ,     ,  ,      , , , , , .     XIX    XX       .

794

   ,       -  ,        .  ,          . ,  ,   -,      ,    , ,         ,    ,      .    ,   ,     .

        .  ,   , , ,                 ,          ,  ,    ,    ,         .    ,          . ,      ,     , ,   ,   ,    ,   ,   ,       .      ,                  . ,                ,       .      ,    ,    .     ,         . ,     ,          ,       .  ,          ,    ,  , ,    ,  .        .        ,       ,   ,      ,          ,       .









 
    

 XVIII
 

  XVIII      ,  ,  ,     ,   , ,   ,         .  ,    ,                ,    .          ,       ,            ,      .

       ,        .  ,  ,      .             ,       ,          .

     ,          .    XVIII   ,    la sensibilite,     ,     .    ,           .          -

796

 ,              . ,     ,  .    ,     ,       .            .          ,        ,   .        .       ,     ,  :

 ,    
   ,
  ,    
  .

   ,   ,           ,    . ,        ,        ,                    ,    .         .     XIX , ,    ,   .

            ,      .   ,     ,     .          ,     ,    ,   .      ,     ,        ,        .   ,      .       ,   :     ,     ,      , ,     .

797

     . ,       .       ,  ,     .    1660              ,   .    ,     ,    , ,   .     ,         ;       .   ,           ,     .           .        ;    ,   ,  .

            .           .   1815      ,     ,  ,     ,        . ,        ,              .  XIX        .   ,       ,       ;               XVIII .      ,     .       ,    ,   .       ,       .      -

798

 ,      , ,         ,  ,        .        ,  : ,      ,        ,       .    XIX     ,  ,      .

        .   ,   .  ,   .  (   )   .   .        .      ,         ,    ,            .           .        . -   -     ,  ,   ,   .  -     ,     ,      . ,  , ,  .           ,  ,  ,  ,      ,  ,   .       ;                .       .

      .   ,   : ,       -  ,     ,     .         ,     .  

799

,    .        ;    ,   ,   .        ,     - .       ,      ,    .          ,   .      ,           .   :     - , ,  ,       ,     .

 ,          ,     .        XVIII ,     ,    ,   ,       . ,      ,           . (   ,     ,         ,       .)        ,                  XIX .  ,     ,       .          -,   -          .      ,        ,       ,        .

        .    (1775)          ,    ,        ;  ,   ,   ,         .        

800

   (1787-1788).     ,       ,     1794 .          ,          - ,     ,   1799 .   , ,  ,  ,         ,     .

      .           ,     ,             .

  ,           ,  ,             .       ,     ,     ,     ,           ,     ,     . ,           .

    :

    ,          ;   ,        ;    ,     ,     .      ,          .

   .          ,   , ,      ,        ,   .   ,            ,    :

   !     .      .

801

, !    !    ,       ! ,    ,  ,   . ,   ,     ...            ,    ,      ,    -         .   :     .              .   .

  ,     ,           ,    .       ,      . -            ,       .    ,    ,        . -     ,     .  -       .

    ,    .    ,           .  ,    ,  ,    ,     : ,   ,   ,      ,        . ,  ,  ,     ,       ,     .

 ,      ,          .       ,         ; ,    ,    .            ,    , 

802

      . ,      ,          , ,         ,     , ,    ,      ,        .      , ,   ,       .      ,  ,          .

    :       ,   .   ,         ,     ,   .      ,   ,   ,   .          ,        ;     ,       .

          ,       ,     ,        .       ,       .   ,                 .   . .  ,                     ,    .      ,   .      ,  ,        ,    ,         ,   .        ,       ,   ,   

803

 ,    ,    .  , ,   .      ,     ,  .                 ,    ,    ,    ,    . ,     ,      ,        .            . . .

   ,               ,         .   ,     ,    ,    . ,     , ,    ,  .  ,     .          . ,      ,      .    ,    ,   ,     ,         .    ,  ,     .      ".

 ,    ,      .    ,          . ,       ,     ,   ,   ,      ,       .        ,         ,       .

804

    , ,   .      ,    ,  ,      ,         . ,  ,       ,      ,   ,            ,     .          ,     ,    -  ,   :

     ?
      
 ?     ,
 ,    ?
     
?     ?
    ?
       .


, ,   ,       ,       .

 ,  ,            .  ,          ,        ,    ,  ,   .   ,  ,     .       ߻.  ,        ,        .  ,    ߻              .         . ,     ,      ,        .     , ,    ,       .

805











 XIX


   (1712-1778),      ,         XVIII ,   ,      .         ,      ,  ,   .

          ,         .             ,       .     ,   ,          ,      ,    .     ,     ,    : ,    ,  ,    .   ,       .       .        ,    .

         ,      .  ,    ,       .     ,       .    ,   ,    , ,               .         ,           .

806

         .  ,   ,       .   ,    ,    .            ,              .     ,            .         .    .       :       ,   ,    , ,  ,  .      ,     ,    ,          .  1742    ,  ,    ,  1730        .

         ,          ,     .        ,  ,     .  ,      ,   .  ,    .   :       ,     .         ,    ,        ,   .          ,      .    ,          .

         , ,  ,  ,   ,             .              .    maman   ,     .        .     , ,    ,

807

  ,    : , ,   ,    .

      ,   ,  ,        .       ,    ,      .    ,        .       ,    ,    .        ,       .

  1743            ,    ,     ,     ,    .   ,        .    ,    .  ,   ,           .           ,       ,   .

    (1745)     ,      .         (      ).      ,     .    ,     .     .     ,   (    ,   ).          .      .           .   (  ),         .         . ,   ,  , ,                .             :         .          ,        ,    ,       ,    .

808

        .                ?.       (1750).  ,  ,        ,  ,   ,       ,   ,   ?   ,      .        ,        .     .  ,        .       ,       .   ,  , ,      .     ,    ,    ,     .        .        . ,       ,  .

       ,       ,    .         , ,       .

            (1754),    .  ,                     .      ,     ,   ,   ,    , ,   , ,             ,         .        , ,       ,   ,       . ,    ,   ,   ,   ,    ,        .         , ,   .,    ,  - ,  .

809

           . ,    ,   , :  ",    ,  ,   ,     .   ,        .     .     ,         .   ,    ,        ,   ,            ( .  . .).

    ,   (1775):             .    ,      ,     .  ,   ,   . ,           ,  ,  ,      .          ,  ,    ,      , ,      ,  ,         ,   .

 ,        .   ,     .

 1754 ,    ,         .   , ,       ,       .              ,         .       ,      .        .          .  ,  ,   ,     ,  

810

,     .       ,         .      ,     :     ;    ;       ;     .        ,   ,       .

         .          (1755),     ,     ,    .  .  : ,  ,    ,        ,  ,       , ,  ,      ,   .       ,                        ,     .

,   ,         .   ,           .  ,    ,      .       ,     ,     .

             ,      - .    ,    ;    ,    ,     .  , ,    ,     (1760):    ,     .      ,      ,     .   ,         ,    ,               .     ,     ,   ,     .

811

        .       1760 ,       1762 . ,           ,     ,       ,     ,    ,     ,    .      ,          .  ,    ,      .      .     [1].     . ,           ,  ,     -.       .      (1765)  ,   ,        .    ,    1762     .

1          ,     ,     .     ;      .


     .     ,   III   .     ,        ,   :    ,            ,   .      , ,                 .     (    )     ,      ,      ,        .          , : , ,   !    , ,  : ,   !        ,    .           , ,  , ,    .

812

   :        ,        ,   .        ,  .   ,      ,               .

    ,     .

    , ,      ,      .      ,      -  . , -,  , -,   .

    ,        .    ,   ,     ,        [1].       ,    ,      ,        .  ,   ,      ,                   .  ,      ,                   ,    ,    . .        .    ,          ,         , ,    .

1    .    ,   ,     .


813

 !     .      ,     ,       ,    .   :  ,    ,   ,      ,          .     ,      .   ,    ,      .

    :       ,       ,            ,    .      ,   ;  ,        -,           .

      .     ,   - (  )     . , !    ,     ! ,      ,        .         .

  ,       ,        .      ,    ,          [1],    ,   ,    ,   ,   , . ,   . . ,      ;                ,        .

1       ,     ,    .


  ...     ,   .         ,     .      ,   ,     ,    

814

       .      ,           .           .    ,   .         ,              ,     .   ,  ,    ,    ,       .      ,  ,   .

 ,     ,    .      ,     ,        .        ,           ,   .     ,     .

    .   ,     ,    ,       .       ,     .  ,    ,        -  .

-,          ,         .

      ,   , . ,           ,       .    ,    ,   , ,  !  ,     : ,     ,     , , ,      .  ,    ,  ,      ;         .    ,             ,        ,        .

815

     ,     ,         .      ,     ,     .    ,       ,        .       ,      ,    ,      ,     ,    .       ,  ,     .           ,        -,    .           -,         ,   ,    .   , ,     .   ,       ,  ,                  .       -  .                ,       ,       .  ,          ,    .

  ,    ,          ,     .       ;   ,      ,   ,       .       ;     ,          .          ,       .     , ,         ,     .

816

       ,   1762 .           .         .  ,      ,      .     ,     -  ,     .        ,    :      ,        ,  ,        ,    ,         .       ,        .  ,         ,    ,     .     , ,   ,   ,  , ,      .     ,    ,    ,    ;      .      ,       -.    -,   ,        .

      ,    ,     ,  :   ,       .     ,          ,  .      ,      ,            .

817

          ,         .       ,          .     ,      .            ?    ,     ,                ,   ,  , ,         ,    .   ,    .

               .  , -,      ,      ;      ,          .     :         , ,    ,         , ,       ,          .  ,             ,  .

             . ,       .  ,            ,          .        ,     ;      . ,        .

 ,   ,  ,     ,       .

       :           ,          .        ,   ,   ,   ( ),   ,         .

818

  ,      ,       .     .

,       -   ,  ,     ,   ,     - ,   .

   ,    ,   ,   .       ,        .     ,   ,     .        ,     -    .  , ,    ,    ,   .

  ,   ,   .  ,  ,    ,    ,   ,   ,       .   ,  ,     ,     .    ,      .

      .        .      ,     ?       ,     ?

  :

      
  - .


        ? ,         ,             -. ,    ,               -   .

819

        ,       .           .       ,      .   , ,     ,            .   I  III  ,           ,  ,        ,       .  :          ,     ...   ,  ,    .   ,    , ,     .

      , ,   , ,     .             . ,      ,    .     -,     ,    ,     ,  .      ,   ,        ,       .  ,           .     ,      ,            .       ,    ?        :     ,      ,       ,                 .

820

     , -,  :       ,       ,      ,         .           ,   ,   ,  ,     ,      .      .  ,        .          . ,   ,   ,     ,   ,   .      ,    ,  ,  ,   ,    .       ,        .

,     ,   , ,    ,      ,        ,   .   ,       , -,    ,   ,      [1].

1          ;       , ,      ,   ;             ,    ,      .


  ,           .         ,          .     ,     ,  ,   ,  .     :     ,  , ,                .        .

821

,        .      ,   ,  ,          . , ,     ,     . , , ,       ,  ,     ,      ,   ,  ,        .

         ,  ,      ,       ,          .  ,           ,   ,          .     :   ,     .      crescendo,       diminuendo.   ,        ,   ,   .

 ,     ,   ,   ,        . ,       ,   ,    ,     , ,   ,   ,     .   ,        ,       , ,      ,        .

822

        ,           ,     .       ,    .     ,  ,    ,    -.  ,  ,      ,             .      ,     .       .

,    ,    . ,  ,    ,       .       ,    .       ,  ,   ,   ,  ,        ,    .         .     ,   , ,     ,         ;   ,    ,     ,           .

       , , ,     ,               .          ,               ,          ,   .         [1]     .         ;      (  )    .       ,    .

1         .  :        ,        (, . 163).


823









 XX


1.   

   XVIII    ,       ,   .     ,   , -,  ,         .         ,    ,           ,         ,   .     ,   .         ,      .     ,     ,       . .        cogito         .  ,        ,      .           .       ,   .

       .       ,  ,   ,              ,    ,       ,  ,       .   ,        .     ,         :    -

824

 ,          ,  .  ,  ,   ,      .    ,   .        .

        .        ;    .          ,     .      ,         ,   .          .

     ,   ,          .         .     ,   ,       . , ,  ,        ,  ,        ,   -  .         ,     .  ,              ,   . ,   ,        ,   ,       .   , , ,      ,  ,     ,   , .  , ,    ,    ,   ,        .

   ,  ,    ,   ,       ,            .    .       :      ,        . ,   ,     -

825

  ,              .  ,    ,  , ,   ,       ,    ,     .  1750  1794       . ,         ,       .       .

           ,  ,    . ,       ,           .         ,    ,     .             .   ,    ,             .

         .         .     .

,   ,        ,          .   , ,    ,          .       ,       .

      ,      ,    .

            .   ,       ,    .       , ,  ,      .    ,        ; , -

826

     ,    ,    ,     .       ,      ;         .        .        .     ,      .

   ,    .












2.    

  (1724-1804)        .       ,         .

          ,   .     ,        ,        (    ),       .        ,          .                  ,     ,     ,       .     ,   ,      .      ,        ,        ,          :  ,    .  ,        ,           .      ,      ,   .           .  ,   ,         ,  ,   -

827

,      .  ,          ,      ,          (   ,   ):      ,  ,        .

      ,   .          .            ,         ,     .    ,      .

             (1755),                .        .    ,    ,       ,    ,     .    , ,  ,            .      ,        .

 ,    ,      ,   ,      ,    (1766).    ,          ,     :    ,    . ,  ,    , ,   ,    ,       .   ,        .   ,           ,     .

828

     ,       .   ,   ,   ,   ,   ,   ,  . .

Encyclopaedia Britannica :      ,       .    ,         .

        (1- .  1781 , 2- .  1787 ).      ,  ,           ,            .     ,  ,   ,   ,           .    ,    .   ,       ,          .   -     .

     ,      . ,         .       ; ,      ,    .      ,    .  ,      ,  .          ,          .               ,   ,        .

       .

    ,     ,      ,   ,    ,     .        ;               

829

.  ,   ,  , ,        ,   , , -,  ,  . ,  ,         , ,   ,    .       2 + 2 = 4,      ;   ,        .         .

 ,      ,  ,         .   ,    ,     ,    a priori.  ,      ,   .  ,  ,     :

    a priori?

             .

     ,       .    ,   ,       ,      ,      .       :   ,        ,                   .            ,      .

 ,      ,                ,     .   ,     , ;        ,   ,     -    ,    .    ,      .       ,  ,     ,   ,

830

     .      ,      ,     (   ).  ,         ,  ,      .  ,     ,       ,      ,        ,    .

 ,       :   . (   Anschauung,      .      ,       .) , ,   :   ,      .      : 1) : , , ; 2) : , , ; 3) :   ,   , ; 4) : , , .        ,       ,      ,      ,    ,       .   , ,  ,          ,             .      ,     .

       ,           ,   .   , ,   ,    ,      ,        .     ,       .

    :          .  :          .        .

831

  ,      ,      .

   ,     :     ,   .  ,     ,   .

  ,        .

        ,      .

             .   ,         .         (1786).      .

,  ,        .   ,    - .

 ,    ,    ens realissimum,   ,     ,    . ,     , , ,     ,      ,    .    ,     .  ,    ,      ,    .

  :  - ,      ;   ,   , ,    ,     ens realissimum.  ,          ,  , ,  ,    .

-      ,    .  ,    ,      .       ,   ,        ,  

832

 , ,      .  ,    ,  ,  ,          .

,   ,  ,    . ,       ,    ,       .    ,     .       .       .

                .    ,     ,   ,  .     ,  ,        . ,     :    ,       ,  .

  ,        (1785),    .     , ,     ,     .     ,      -  ,       .  ,   ,    ,     - ,  ,  .   ,  ,       a priori  .     ,   ,    . ,    ,    . ,     ,  ,     ,   .        ,  ,       ,           ,   .   ,    ,   ,     .

833

   :  ,  :    -  -,     -  - ,   ,  ,         .      .       :

    ,     ,     .   ,   ,  ,         ,      ,     ,    ,    .       ,          .  ,         :     ,  ,       ,     ,               .

         :   ,         ,     ,    .     ,       .    ,       ,          , , , .       ,     .  , -,   ,    .    ,              . , , ,        ,    ,      .    ,    ,   , .

 , , -,        ,     ,         .

834

         , ,  ,       .     ,         ,     .  ,     ,      ,    ,      ,  ,     .      -  ,      ;    ,   ,   . , ,      ,       ,            ,    . ,          .        .

               (1795).        ,   ,  . ,  ,   ,      .       ,       ,      .     ,     :    ,        .     ,      .  ,       ,    .     "    ,   ;  ,             .    ,                .

 1933     ,         .



835










3.     

           .          .

        ,    .       ,    .    ,   ,   .       ,  .       .

 ,              .     ,     , ,   . .      ,      . ,    ,       ,        .        ,     ,        . ,     ,    ,    : ,   ,      ,  ,     , ,   ,     .       .       , ,     ,      ,     ,      ,     .       (Anschauung);    ,     :     ,    .

 ,       ,     :     ,    , ,    , .          ,    ,    .      ,    ,   ,      ,   .

836

  ,     :

1)     ,    ,         -         .

2)     a priori,       ,      ,     ,     ,      .

3)    ,  ,    ,      ,  ,    ,   ,   .

4)      ,       .     ,       , , ,    ,  Anschauung.

      .  ,     a priori,   ,       .  ,  ,   .   , ,         ,                  .  ,   ,    .      ,     ,    ,       ,       .     ,       , , ,      .  ,  ,   ,    .

         ,   ,    ,    .


837

      .

      :     ,    .   ,         ,       -   (   -    ,  ,   ),    ,         [ ]  , ,    ,       .          .

   (    ,    )   .        ,      .       .  , ,     ,     ,  ,          . ,       - ,    ,       ;    ,       .

 ,          , ,  , ,   .       ,    ,   ? , ,       ,    ?  ,             ,        ,     .     .   ,        ,     ,   ,       .  , ,    ,         . ,   ,          ,   ,          .  ,      ,       ,   ,       ,   .

838

      ,       .     ,   .        ,          ,     ,       .             ?     ,   ,          ,  ,  ,  , ,  ,  .

   ,    ,     ,    ,   .  ,         ,     .   ,      .         ,           ,    .   ,   ,   ,     .    ,       .

   :    , ,  , ,     ,    .   ,     - ,      ,            ,                (      ),         .   ;   ,  ,          .    ,     .

839

        . ,    ,       ,   .    , ,    ,   , ,   ,     .  ,  ,       ,    ,   ,   ,       .

       ,    ,   .      (   vorgestellt)    .   ,    ,   ,   .   ,        .  ,      .    ,   ,  ,   ,    ,           .       ,    ,      ,  ,   .

 ( ) ,      ,  ,   ,      . ,    ,  ,     .   ,   ,     ,   ,    .    ,         ,     , ,      .   ,     , ,  , ,     ,    ,            .  ,    :  ,   ,   ,   .     .

840

   ,   ,        .     ,        ,      ,  (  ) ,     ,             ,             . , ,    ( )     (  ).  ,                 .          ,     ,    :  ,  .  , ,          ,   ,           .

 ,   ,        ,     ,     .             ,     .        .          .    ,                ,  ,  .

  ,    -, ,        ,       .  ,    ,        .    :    ,   ,    .       ,    ,     ,   - .       .  ,          .          .           . ,            .    , ,   ,    (perceptual)  ,   ,     .

841

  ,   ,      , ,    ,    .  , ,      .   ,     -   ,   ,      .

         ,       ,     ,   .         ,  ,     ,       ,    .              .

  ,  (17621814),         , , -,   .  ,           ,     .  ,    ,    ,    .      ,             (1807-1808),             .         ;    ,  ,      .     ,   ,  ,     .         ,       .

    (17751854)   ,     .       .     ,       .        .




842





 XXI
   XIX 

  XIX    ,    .    . :   ,   .          ,     ,    ,   ,  ,   . : ,        XVII ,   ,   ,    . :                    . :  ,  ,   ,     ,          ,       .       :   ,    (      ).     ,       .       ,         ,           .

     ,   . ,    ,        ,           .    ,       , ,      . ,       ,  

843

  ,        .         ,         .      V,           .      ,     ,    ,      .  XVIII           .       .        ,       .         ,     (     ,   ).     ,  :     .

, ,    ,    ,   .  ,    ,     ø,       .    XIX       .      .       ,        .  ,   ,        ;   XVII      .            ,    .      ,    ,     .      ,      ø.  , ,       ,      . , ,  ,      ,            ,  ,    .

844

,   XIX ,         .  ,       ,   ,     .         , ,  ,     . ,      ,       . ,    ,      .          -   .

        ,     .     .       .      ,         -   .   ,                    .          ,    . , ,                   .

              , ,    .          ,        .          ,     .  , ,      ,       . ,     (       ; , ,       ),       ,      ,     .             , ,  XVI  XVII ,       .         ,   .

845

       ,   .          .

 (1745-1771)            .     1769          , : ,      ,     .  , ,   ,      .             .

  ,    tabula rasa,           .            . ,  ,   :        ,     .       ,             .   ,   .    .

    ;      .        .        :  ,  ,        , ,  .  ,  ,     ,  ,     .         ,    .

  ,     ,    .  ,       ,         .

846

  (1743-1794)    ,       .  ,  ,     ,  ,     ,       ,   ,          ,   .  ,       ,      ,       ,       . ,  ,     .       , ,     , ,  ,             ,     .

    .         ,  ,      ,       ,    ,    .   ,  ,    ,         ,    .   , ,   ,  ,  ,  ,   .     ,     .         .    ,     .

    .       , , ,       ,     ,          .     ,        .

     ,  .  ,           . ,  ,     1794 .

847

                 ,     .      . ,       ,           .  1808    ,   ,     .        .     .           ,         ,      .

           . ,          ,     .       ,      .   ,        -,       ,          ,  ,         ,    ,   ,        .           ,           ,    -  .    ,  ,       .   ,   , ,        ,      ,                     .   ,           -.

848

,   ,    ,              ,        -. ,    ,   ,   :   ,           .     ,    ,     ,     .          ,    .

       ,          ,    .        ,            .       ,          .        .   ,    ,     ;    ,    ,    .            ,          .       ,   ,         .

          ,        ,   .      ,      .        ,   ,          .      XVII ,       XIX .

      XVII ,      XIX .     .   ,    ,  ,         .  ,    -

849

,   .      , ,     .                   .         ,     ,        .

            .      ,        . ,         ,      .  ,     ?    , ,   ,   ,   .   ,  ,     ,            .             ,  ,    ,       ,     . ,    ,  ,       .  ,        ,       ,      .      ,  ,            homo sapiens.

           ,     .  , ,       XIX .             ,      .   ,    ,        .     ,      ,             .

850

   ,      ,        . ,              ,              .  ,          ,    ,      ,    ,    .  ,     ,      .  ,       .

      ,      ,  .              ,          ,   ,     ,        ,   :              ?     ,       ,   ,  ?       ,       ?   ,      ,        .       ?   ,           .      ,        ,         ,           .

, ,   ,         ,     .   ,      ,   ,         .  ,        ,      .

851

   ,      ,  ,      .    ,        .    ,   ,       .            ; ,    ,  XIX     .            .   , ,       .        ,    ,         ,     ,   .        ,      ,  .

          ,          .    XVIII     ,    ,      .           .              . ,    , ,  ,     .     ,     ,   ,   (   ) ,     .        ,           .   ,  ,       ,     ,     .   ,         .        ,    ,       ,    .

852

       ,    ,     .    ,     ,          .      ,        ,   ,   .       ,     ,  ,      .      ,  ,     ,      ,              .    ,      ,   ,      .         ,     ,     .    ,      ,          .  ,       .

 ,  ,        ,   ,     : -,        ,        ,          ,    .    .    .     .      ,      .    ,         ;          (    ,    ).      .      ,         .    ,   ,      .  

853

     , ,    .  ,    ,     ,    ,      .

          ,        ,     XIX ,     .   ,   ,      .           ,     ,   ,       ,   ,      .        ,       . ,     ,     ; , ,    .

      ,                    .


854









 XXII


  (1770-1831)      ,    .     ,       ,      .  , ,  ,        .   XIX       ,         .   ,      ,          . ,   ,          ,    ,    .   (   )     ,    ,     ,         ,        .

   .       ,            ,        ,  .      -   ( ,           ),   ,       (1816-1818)         1818    .         ,   ,       .            ,      .

855

   . ,   ,        .        ,        .

      ,      .   ,       ,   ,     .        :  ,        ,  .        ,       ,     ,     .   ,     ,    .         ,      ,     ,       .   , ,         ,     ,      ,    .        ;  ,     ,  .

 ,        .     ,      ,    .     ,  ,    ,     ;             ,     .            ,   ,  ,  , .

       .  .  ,     ,      , .

856

     ,        .       ;  ,         ,     .    (    )   ,   .        ,     ,         ,       .

,     ,      ,   ;      ,    .     ,    ,       ,  .        ,   ,    , .     ,     ,      ,    - (    )  . , ,       , . ( ,        ,   ,      .)    ,   ,    ,    .      ,    .       ,    ,      .    ,   ,     ,   ; ,      .

     ,   ,    ,   . -,  :   .   .       .     ,  ,       ,   :   .   .       ,    ,     . ,    ,     ,     .   .      ,      ,

857

      ,    . ,    ,    ,    ,      . ,                   ,    .       ,       ,        .

       ,  ,       .   ,     -,   .  ,      ,      ,   .   ,     ,   .             ,    .    ,     ,         ,         ,        .    -       ,          ,  ,     .  ,  ,     ,   ,                  .      ,         - ,  ,         . ,      ,   ,   ,  .

        ,      ,         .

     ,     .       ,     .  ,    ,     .      -

858

  . ,       .               , ,  ,     .  , ,   ,     ,   .  ,          ,      ,      ,       .         ,       ,     .

,  ,    .           ;       ,          . , ,  ,      .

      .     ,       . ,     ,    . ,    ,        .  ,     .  , ,     ,       ,   ,      ,      ,     .

  ,  ,     .        ,    .     ,  ,    ,    .    ,   ,   ,         .  ,    ?,   ,     ,    .            .

859

,   ,       .   ,      .       ,  ,    ,        .  ,     ,   .

 ,   ,     .  ,   . ,      ,  ,    ,        .  ,              .  ,     , .  (Wallace)    :

 .          ,  (Gegenstand)           ,      .

     [1].  , ,   ,    .     ,   .     ,      ;    !  :   , ,    ,    .

1     : Der Begriff der Idee, dem die Idee als solche der Gegenstand, dem das Objekt sie ist. Gegenstand  Objekt      .


        ,      ,   .    ,     ,     ,           .       ,      (     ,  ,    )   , , -,   ,    ,   .     - ,     ,  ,      ,   ,      -

860

 .    ,        .    ,  ,     ,      . ,      ,   ,    . ,  ,    ,       ,      .   ,    ,         ,   ,      ,      .

 ,  ,          ,     .          ,       ,      ,  - ,   ,  ,    ,  ,   ,  ,           .       .       : ...  , ,       ,   ,     ,      :  ,      ,    .   ,     ,     ,     ,  , ,  -   .             ;       .      ,          ,       ,    ,    ;            ,          .   .      , ,

861

  ,     , ,   ,            ,  ,    .        ,        .  ,   ,      .

        .

         .         ,   .    ;    .    ,        .     .   ,     :    ?      ,  ,               ,         ,  .

       : , -  .       ,         .       ,    ;     ,   ;   ,   .    ,       ,   ,    .          ,   ;    ,   ,     ,   .      ,      .   (       )     .        ,  ,   ,   .  ,         ,    .

   ,         :      ,           ,  ,       .

862

    .   ,       .    ,    [1],  -    ,     .      ,    .     ,  ,   ,   ,  ,   ,   .          ,    , ,         ,     ,    .          . ,     ,        .   .

1  ,  ,    ,      .     . ,          .


      :     ,       ,    .        ,    .    ,               ,  , ,      .    ,    ,   .

          ,        .            ,    ,          ,       ,     .  XIX             .   , ,    .  ,     

863

,             .         ,     .             .         ,                    . ,   ,     ,  , ,    .                .

   ,    ,        ,       .       . ,  ,     ,   ,  ,        (  )  - .  , -,  ,      .    ,      , ,       ,     . ,    ,         ,           .

      ,     .   ,  ,   .       ,          ,   .     , ,  . ,  ,             ,      ,       .           .   ,   .  ,  ,  ,   ,    .

864

                    ,       .             .        ,      .   , , ,     ,       ,         .

   ,      .     ,  , ,   .    ,   ,  , ,    . ,     ,    ,     .      . ,      ,     ,       . ,   , ,        .      .      .  ,  ,      , ,   , ,    .

    ,    ,        ,    ,     .       ,   ,  ,    ,  ,      , ,  ...        ,     ,  ,     .    ,     . :   ,        ...    ,        .

865

              :     ,     ,   ,  ,        ,        .        .        (  ),   ,       .  , ,     ;    ,   ,       ,      ,         . ,     ,    ,     ,         .

      ,  .        . , ,  ,      ,   . -,      ,  ,   ,       .  ,  ,  ,    . -,     ,      .           ,    ,   -  ,      . ,        ,       ,       .

   ,       ,   ,     .           ,      ,            .   .   ,  ,   ,      .     --     ,   -

866

     .      -   ,      .     (  ,        )          .  ,        - ,     .          ,       ,       ,  ,      - ,    .

      ,          .       .     ,    ,      ,            . ,  ,  ,           (       ,      ).     :    ,                .   .        ,     .       .              ,         .     ,    ,         .      ,        .

      , ,   ,        ,    .       ,          ,

867

           .   ,      ,    ,   ,     ,      .      ,       (   )  ,    ,       ,     .         ,             .  ,   ,     ,    ,   ,   ,        :      ,          . ,    ,      .

         ,     .          ,   .  , ,   , ,   ,    ,   , ,    ,     .     ,   ,         ,             -   .    ,       -      - ,  .      ,  ,       ,      .

    ,          .        ,   ?      .   -

868

  ,     .    ,       ,       .    .

        ,                ,       - ,       .          ,                   .  ,     :   ,     . ,  ,   ,  ,    ,   ,    , ,    ,     .    .   ,       ,    , ,            ,     .

 ,  ,        ,    ,   ,    ,      ,    .  ,  ,           .

  ,   ,    .    ,    ;     disjecta membra,      ;    ,   ,    .             :        ,    ,     .  , , :           .

        ,    ,           .

869

    ,       .       ,      .    ,       ,      - .      .      .  ,      , ,     ,    . , ,   :       ,   , ,  . .  , ,     , ,   .  ,        ,    ,   ,     per se  ;         ?   .  ,    ,  . ,          ,   ,      ,     .           .    ,   .       ,     ,    ,       ?     ,   ,            ,      .          ,   ,              ,   .         .    ,   ,     .

   ,        .  ,      .  . ,  :    .   ,    ,     , :    ,   ,     . ,   ,      ,         - . 

870

       .     , , , ,     ,  ,    .     ,     ,   ,     .       ,      ,    ,      ,      -   ,      ,   .

   ,         .      ,      ?          5,       .         ,     .  ,      - .

,         ,       ,     . ,   ,   ,    ,      ,      ,  ,     ,  .

    ,     ,        ,  ,    .     ,      ,        ,   .    : ,  ,   .        ,     ,     .      .       :  "   ,    .       ,       . ,     ,        - ,           ,       ,   ,        ,   .

871

  :      .    ,       -  .    .     ,       .     .     ,       , ,  .       ,       ,  -  - .                  .  ,      ,       ,         .   ,          .    ,  ,     ,   ,     .




872







 XXIII


     XIX   ,   .  ,    ,         .         ,           ,   ,      ,        ,  ,        ,     ,   ,     .  ,   ,  ,    .        ,     ,     ,    .     ,         .        ,     ,           ,      ,       ,    ,    .

 ,       ,   ,        . ,  ,     ,       ,           .   ,   ,       .      ,      ,   ,      , 

873

:         ,           .         ,       .   , ,  ,   ,          ,     .    :    ,   ,    .  , ,     .

 ,    ,     .        ,     .      ,     ,  ,    .  ,       ,         , ,     ,   ,  ,   ,     , .        .         ,    ,     ,      .   ,          ,    ,           1933 .                .

,    ,           -    .      .       ;    ,           .        .    ,           .  ,       ,       .   ,  ,   ,     30          -

874

.    ,           .      , ,                .          ,  ,        .             ,     ,     .     :

,  ,  ,
,  ,  .
      .


   ,        ,  ,    .          ,  ,      ,   ,     ,   ,     ,   ,   ,  .       ,        .           ,  ,   ,  ,   ,       ,     ,     .

    ,    ,            .     ,      .  ,    ,          .        ,    .          ,              ,       ,          .        .  ,  ,  ,      .

875

           ,        ,  ,    ,  . ,        (     1816      , , ),   ,     .  ,   ,    ,  ,   .      , ,     ,            ,    ,    .    ,     ,    ,    ,           .     ,     .       ,          .         , ,   . ,          .     ,       ,         .

,      ,        .         ,  :    ,     ,    ! ,   .     : ,    ,     . ,  ,   , ,   ,    ,  . , ,   .  :

  ,         ,         ; ,   ,       ,     ,        ;   ,        .      :

876

  ; ,    ,
     !
     .


,   ,        .     ,    ,  .

 ,  ,  .  ,   ,    . , ,   ,    ,       :

   ,  
 , , .


       ,    .   ,      ,        ,  , ,  ,     .

            ,        .      XIX    .   , , ,        .         ,   ,       ,     .         ,   ,         ,  .

         , ,    ,  :     .          1814 ,  (  )     ,  .         ,           .  ,   ,     ,              [1].

1 Maurois. Life of Byron.


877

,                  ,    ø,       :

               .     , ,     ,         ?       "        .       "   ,        ;     ;                .

,       :  ,  ø.      ,   ø  .

    ø  .               .       ø, -,     ,     .     ,         ; ,    ,    ,     .         ,      ø.   ,              .

    ø       .   1810 ,     ,            ,       .            .  , ,  ,      -

878

  ,  ,  , ,     .   ,       ,     , ,     ,           .   :   ,    ,       . ,   ,    ,              ,  . ,  , ,             .

  ,  ,  . ,     ,    :

   , 
  , ,  
 ,   
   .


       :  ,  .   ,    .   ,   .   ,   . ,             ,    ,    .

 ,  ,    .    ,    ,   ,    , , ,      .                   .     ,      ,    .    ,   ,  .



879






 XXIV


 (1788-1860)        .  ,       -  .    ,    ,        .   ,    :   .          ,   .             ,      .   ,     ,       ,      .      ,      XIX-XX .    ,      ,      ;      .      : ,   ,    ,       ,    .           .   ,    ,  ,   ,   ,     .

        ,    .           .      ,              ,    1793     ,    ,     .  1793  1797       ,       ,     

880

,      .  1803       ,      .   ,   ,       ,              .      , ,   ;    ,        .      -     ,  ,      :    ,       .

      .           ,    ,        .       ,     .        ;    .

 ,    ,              .  ,       ,    ,   .

       ,  ,   ,             .    ,  ,      .   ,     1809 ,  ,    .       ,     ;    ,   .        .  1819    -      ,          . ,     ,     .            .        ( ),      ,   , 

881

         .    ,   1848 ,     ;         .        ,    .

            1818 .          ,  ,        .    ,    .  1844       ,  ,    ,     .

      .         ,    .       ,  ,     .     ,     .  ,  ,       ,      .     ,       ,    .  ,              ,      .   ,       .                ,      .  , ,  ,       ,     . ,   ,    .  ,  ,   ,    .

 ,    ,         .    ,   (      ),    ;          .   ,   ,    ,            ,    -

882

         ,   ,   .      . ,   ,       ;     ,      - . ,  ,     ,     ,        .

   ,            ,     ,     ,    .        .   ;             .      ,       .     , ,  ,   .        ,     ,        ,   ,   .  ,  ,  ,      ,     .     ,          ;       .  ;    ,        ,       .

   ,   ,      .

        ,     .  ,     ,  ,    ,      .      :     ,     .   , ,     ,     .          ,  ,      .      ()  ,  ,        -

883

       .       ,    ,     .    ,      .        .          .       ,       ,        , ,  ,  .

     ,     ,   ,   .       .        , , ,    ,     .   ;      . ,  ,     ;       ,   ,     .

         ,     .        .        ,     ,   ,      .  ,   ,    .

       ",                ,    ;       ,  ,        ,       .    ,  ,      ,    ,   ;  , ,  ,     ,              .

884

   ,    - ,   ,     ,   ,   ,     .     ,   ,     .    :

...    ,              ,       ,   ,     ,    , ,        ,          ,   .  ,  ,  .    .

,  ,         , ,  - ,    ,    ;       .   ,      ; ,  ,   ,  ,  .

         . ,    ,   ,           ;      .            ,   -   .   ,        .      .  ,  ,    ,    ,       ,    ,  ,   ,    ,    .   ,  : !      .     ,   ,      .  ,            ,  - ,     .   ,   ,   ,   .     ,   ,          .

885

  ,        .       ,       ,   ,         .     ,        ,      ,      .         15   .   20  , , ,     : Obit anus, abit onus [1].      - ,      ,    :     ,    .        .  ,  ,        ,           .

1  ,   (.).


        :      ,    .        ,     ,      .   ,  ,     .            :     ,   ,    ,      ,    .       ,   .         ,   ,        .      ,     ,     .

 ,  ,     . ,          (      ),  ,      ,       .          -

886

      ,   , , , .  ,         .   ,    ,   .  ,     ,       .      ,        . ,      ,          .




887





 XXV


 (1844-1900)     ,       ,  ,      .           .          ,    . ,     ,     ,  .           ;       ,      .         ,          .

   .     ,      .           ,   1869 ,    ,       ;    .                1879    .        .  1888             .    ,        ,         .           ,     ,   .          ,         .       ,   ,     .    ,      .

    ; ,     .     ,    .   ,   .     .         ,     ,   ,     ,    .        ,   roturier            .        .  ,       , ,   ,  ,  , ,             .      .     ,       ,          .

   ,      ,      l .

  ,    ,     :     ,    , ,    .      ,     :   ,   , ,  ;   ,   , , ,  .       ;   II,      ,    ,        .     ,        .     ,     ,               ;     ,  ,        . , ,  -

889

,   , ,            .    .      ,     (   ),       .      ,             ,        .      ,     :  ,   .

           .    , ,    ( ,  ),     ; ,   ,      ,      -      .         (bungled and botched)     ,   ,       . ,    1789-1815    .           .        ,       .    ,      .     XIX ,  ,    .

    ,    .   ,         ,   ,    .                     ,    ,    ,   ,       . ,  ,           ,    ,          ,       .    :     ,   : "  

890

 ,     ".     ,    ,   " [1].    ,         ,          -,   .      .     ,           [2].

1  ,  -     .
2        .


 ,   ,   ,       .   ,  ;       ;       ,   .           ,        ,   . ,  ,      "  " ,      ,    " .   ,    ,    -   ,        .     .

            .         ,         .      .    ,   ,    ,    ,     ,    ,  ,       .          , , ,   ,             ,  -.     ,    :   ,      ,       ,        "            ,   ,      .       ; ,    ,       .

891

     ,    .       .   ,  ,  ,    :     ,  ,          .

  ,      .     ,          ,     ,    -  -     .

    ,   ,      ,    ,       .     ,       .   ,  ,    ,        ,     .

     : -,   , -,    .

      .         ,       :       ,   , .     ,     .    .      - ,          :    ?   !

    ,     .      :     ,    ,     .    ,      ,   !           .             ,     

892

 ;     - ,   .       ;     , ,   ,  ,   ...             .            ,      ,    .        ;      ,      ,      .

   ,    ,   ,  .           ,  .  ,    ,     ,    ,              ,                .        ,    ;  ,       ,          .             ,       -.   ( ,   ),     .           , ,  ,    .  ,    ,  ,     .          :            .

  ,  ,       ,           ,       .   ,   ;         -

893

.    ,      ,  . ,   .         .          - .          ,      .        ,  ,  ,    ,  ,    ,  , , , ,   .    ,      ,    .

,  ,    ,   .      ,   ,  . ,    ,   ,     .   ,   ,    folie circulaire.          :         .      , ,   ,           : -     ? - ,     ,   ,     ,        ; - ,   ,        ,   ,        ,        -       ,    ,      .

       ,     ,      ,    .          ,     .          .       ,   - ,        -

894

,  ,    - .         ,    ,        ,    ,           .    ,      :  ,     ",      .   ,  ,    .

      ?   ?     -  ?     -        ?

 ,     ,    -,      .   ,           ,     .      , ,  ,        .       ,       .   ,  :          !         ,    ,        . ,        ,   ,  ,   ,  .    ,    ,    ,     ,  , ,   .   !   9   10      ,    ,             .

    ,     :  ,     ,    ,   .       ,        ,  , , . ,      ,        ,          ,        .   ,       ,   , , , ,     .      :

895

...   ,
 ,    ,
 ,   .
      .


     ,    ,     ,   . ,     ,      . ,  ,       -        ,            .    ,               ,        .

 ,      ,         .   ,       ,    -    .         ,     ,         .         ;   ,      .     ,        ,     ,    .      ,             .   ,     .

   :       .        ,    ,     .   , ,  ,   ,    ,     ,             .        -

896

:      ,        .      , ,       ,      ,       .    -  ,    ,   , -    ?  -     ,   .

    ,   ,  :               .  ,   ,       ,    ,  ,           .

          .             ,    ,          .     .  ,          . ,       ,     ;    ,   .

 :     ?          ,  ,   , ,     ,    .  ,      .      ,    .  ,       ,         .

,             .   ,   ,     ,      hypothesi    .   ,    -          ,       ,     .

897

      ?   ,  ,              :     ,  ,    ,  ,    .

     .  ,      :         ,  ,  ,               .

     .     ?    ,    ,   .               :             .    ,     .       ,    ,   ,   .    ,   ,   ,      .    ,  ,   ,   ,      ,      .   ,     :      ,            .  ,    ,     ,     ,    ,  ( )  .  ,     ,    ,   .

    ,     ,     -.      , ,   ,   , , , ,  .   ,      (  ), ,   ,   ,     .      

898

    ,      .           ,          .   ,         .           .  ,   -       .

,                 ,     ?

   , ,    ,   ,      -  .      .            .     , ,    ;       ,        ,   ,        ,      .                 .

, ,   ,        ,     .        .            .     :        ,      , , ,     ,   ,      ,      .

 ,   ,    .    ,    -  ,         .   ,  ,    .         --

899

.     ,   , , , , ,          ,  -   .         ,  ,   .  ,    ,       ,       . (     ,  ,          .)

 :       ,   -     ,       ?       .   ,      ,       ,    ,      .       ?

   ,   , ,   ;  ,            ;    ,    ;  ,           ,       .     ,   ,     ,       .

,         ,  ,    :  ! ,      .   - ,    ,   ,    ?    ,    ,       ,    .        ,        .     :   ,   II  .      .    , ,     -,  ,            .

900

,       ,     ,   ,         ,    :  ,  , ,     . ,       ,       ,      .         ,      :   ,        ; , ,           ; ,    ; ,   ,       . ,        ;  ,       -  .

 ,    ,      .     ,        .     ,  ;  ,   ,  ,      ;    ,    ,  ,      ? ,  ,      ,      .

 ,   ,   ,      ,       .  ,    ,    ,         .

  ,     ,   ,   .    ,  ,   ,   ,       .    ,     , ,       , ,  ,     ,  ,     .   ,      ,     ,    ,     ,    .    ,       ,     .      ,    ,     .

901









 XXVI
 [1]

1     ,               (1814-1914).


                 ;      ,       . ,       ,    ,          . -, ,       ,     :   ,     .      ,       .           ,   ;     ,        , ,       .

 ,    ,     ,       .    1748 ,      1808 .            .      ,        . ,     ,          .     ,            .            .

902

       :      .       1749 ;       ,    (, )     . ,   ,     .      ,      .           .  ,    ,       ,    .      ,     ,       .       ,     ,        ,       .     ,             .   :   ,       ,   ,           ,   ,               .  ,    ,   . ,     ,    ,        .

 , ,    ;       .         ,        .

       ,            ,      .   ,   ,  ,      .

903

 ,             ,     .     ,  ,      ,   .       ,      .

  ,    ,   .      1725 .    , , ,       .      .      ,           .

   ,     ,         ,     .          .   ,     ,        ,     .  ,            .    .

      ,     ,   ,    .  ,    ,     .             .    ,       ,     .         ,   ,            .

 ,  ,    : , ,   . ,     . ,     .    ,   :     .       .  ,  ,    ,       .        ,       ne plus ultra .  ,  ,     : 1) , 2) , 3)  ,   .

904

 ,   ,  ,   .       ,      .

        :   ,   ,       ,            ,    .                   .                ,     .     -          ,    ;           ,        .       ,   .           ,     .    .

         .     25         ,     .     (  )    ,     .     , -     ,     ,       . .     .      ,     .           ,  .     ,  .     :           ,   ,     .

 ,   ,     ,      . ,  ,      .     ,     .  "       ,      ,        .

905

    , .        .  ,     ,  ,       .        ,    ,   ,     .        ,          ,  ,   .

   ,    1808 ,          ,   1873 .

    XIX           ,          .

       ,     summum bonum.          .         ,  , ,  ,              . ,    ,  ,    ,  ,      .  ,  ,    .       ,        .   ,      ,    .  ,               .           ,            . , , ,         .

906

       .       ,     ,         ?     (        )     .          ,       , ,    ,   .           ()   .       ,        . -,  ,               ,       ,    .             ,     ,    ,  ,    .

         ,     ,        .  :     ,  .      .

    ,       ,  ,      ,  , ,   ,     ,  .   ,   ,    ,  ,    .  ,   ,  -  .    ,     ,  .  :          ,   ,     - .    ,      ,  ,    ,   ,   .          ,    .    ,      ,         .         .         .

907

    : 1)        ? 2)       ,      ?

,      ,    ,     ,    .      ,        .    ,   ,    ,   ,     ,     .    ,  .

     , ,    -,    - ,    ,   ,  , .   ,   , ,    ,    .       ,    .   ,   ,     .        ,     , ,   ,    .   ,    ,     .      ,      .

      : ,  ,    .  ,     ,   ;     - ,   .    -,      ,     , ,    -   ,     .          .   ,  ,    .        .

 ,       .     :        ,    .      ,    -

908

.   ,    ,      .       .    : -,       ; -,         .

   ,     , :      ,     .      ,    .          ?          .     ,    ,       ,        .    ,          ,      . ,  ,     ,    .     ,   .

    .    ,  ,       , , -,    ,     ,    ,    .

    .    ,  ,   ,     .             ,         .    ,    ,     .            .   ,    ,    ,      ,   .         ,   .    ,   ,       .    -

909

   ,        . ,     ,        .  ,     ,      .

    .       .      ,  .       .  ,   ,       ,      ,  . ,               ,   ,     ,    ,  -     ,  .     , ,     ,         1859 ,        .

,            . ,    ,   . , ,         ,    .      1817 ,      ,   ,         .  ,  ,   ,    ,      .  ,        ,     .

            ,     . (      1827    .) ,  ,   ,  laissez-faire           . ,       ,      .

910

    ,       ,       . ,         ,      .      ,  .   .  :

      ...-,  ,             .   ,     ... ,   ,  ,      ,     ,       ,   .

 ,   1831 ,         .      .         :  ,    ,     ,       .

,       ,      .        .       .

911










 XXVII
 

     ,                , ,   ,     .            ,     .         ,   ,      .      .     ,  ,    ,      .        ,   ,      -     .          ,  , ,   ,   ,    .                  .

        .    ,    ,  1818 .                        .    ,     ,    .      ,      .          ,          .   ,    

912

    .     1843      .    ,      .              .   1848   ,  ,    .          .      ,      .

    ,   ,  1848 ,        .     ,   ,  ,  ,    ,         .           ,     ,       .

,     ,              .        ,      .  ,   ,           . , ,      .  ,       1848 ,       ,     ,      .             -  .

   ,     XVIII .   ,   ,  ;          ,    .  ,  ,            .    ,        ;  ,   ,   ,     .       

913

 .          .   ,      ,     ,   ,   .       ,        .      ,   ,    ...      ,     ,    [1].

1   .


 ,       ,  ,    ,  ,   , ,     ,    . ,   ,          .     ,        .

       ,     . ,  ,   ,  ,       ,   .   ,    ,           ,   ,    ,   .

  ,     ,        .        ,          ,     .

         .  ,  ,      ,          .     ,  ,       ,       .        -

914

,  .   ,              ,  .    ,         .  ,     ,  .        ,          .  , ,  ,          ,       .  ,       .

, ,        ,  ,   ,  ,    , .  ,              ,     .      .    ;  ,   .         ,    ,  ,       .            ,     .          .

,        ,     .      ,       ,  ,       .        ,   ,        .      ,           ,        . ,  ,     ;       ,        XIX .             ?

915

      ,        ,  -,      ,         ,      ,   ,   ,             ,     . ,  ,  ,  .   ,       . -,  ,   ,    ,  .     ,       . -,         ,        .         ,         .       ,        .

    .     ,  , ,     .    ,           .     -  ;             .            .       :            ,     .               . ,        ,   . ,    . -      . ,    ,       ,   ,   ,   ,  .      ,     .

916

  ,        ,  ,      ,      .          .      ,       ,     .     ,           .

      . ,   ,   ,   ,  ,     .  ,      ,          .         ;    .     , ,     ,   ,        .     ,      ,       .

    .     ,   ,      .              .         ;      ,       . ,     ,      ,      .   -            .

      . ,    ,      .   ,      ,     ,     .   ,   ,        ,          .      ,       .   ,                .             .   

917

             ,     . ,      ,   ,   ,     .              .              ,    . ,  ,  ,          ,     .

        ,           : ,  ; ,  ;  ,   .       ;       .               ,      .  ,     ,     ,   ,       .    ,    ,    . , ,   . , , ,           ,    ,  ,  ,     ,      .  ,       ,       . , ,           ,           .

       .          .          .     ,       ,     .   ,      ,       .

918

                .     XIX ,        ,     .        ,      .   ,    .       ,         ,     ,         .    ,    ,      .

    ,     ,    ,      .

,   ,      ,       .             .             ,         ,          .  ,                .  ,                 .         , , ,       .     ,    ,       ,      .   , ,    .

    .        - ,      ,     1912       .       -    ,  ,    ,   .         . 

919

        .           ;          ,     -    .        ,   ,    .         ,         [1].

1      1943 .


          .  ,   ,   ,    ,           .  ,     ,  ,       .           ,         .           .           :     ....

, , ,        .   ,          ,  ,    ,   ,    ,      .           .  ,       ,     ,     . ,                  .    ,   ,           .

920

   ,    ,       ,      .    .     ,   .     ,     ;  ,    ,      ,       .

     .    ,  , .         ,    ,         .

921









 XXVIII


       .              . ,           ,        ,    .         .       ,     ,    .         ,      , ,  ,         .     ,   ,      .      ,         , ,   ,             .

,  ,     ,    :        ;       .          ,        .

      ,  , , ,    .       ,      .  ,    ,    ,  ,    ,   ,    .

922

       ,      , ,       ,   ;     ,   .        ,  ,       ,       ,     .        ,      ,    ,       .           ,      ;        ;        .        ,     ,       ,   ;      , , -,   ,    .     ,  ,   ,   .

 ,      , .          :     ,    , , ,   -,     .         : ,   ,  ,   .     ,    ,  ,   ;   ; ,    ;  ,      ;  ,    ,   ,     ;       (adaptations),    ;         ,  ,    ;         .

923

  ,       ;       ,    ,      .      .    ,    ,   ,    .         :   ,      .       ,  ,   ,  ,   ,    , ,    -  .

    ,     ,  ,  ,     ,   .   ,    , ,    ,    ,    . ,           ,          .   ,        .    ,       .      ,          .

         .       ;  ,     ,          .       :       .        ,       ,          ,    .          ,          ,     ,    .

924

      .  ,   ,    ,  ,   ,         .      ,      ,        .

,   ,      ,       ,         ,      ,    ,    .        ,     ,   ,       .      ;   ,     ,      ,            , ,    ,    .      ,     ,      ,      .      ,  , ;  ,       .             ,   .

          ,   .  ,  ,   :   ,       ,    ,     .       ,     ,     .         :    ,   ;   , ,      ,  .  ,         ,      ,     ,     ,  .            ,          .   ,    ,       .         ,     ,  ,        ,     .

925

,   ,     ,       .    ,  ,     ,      ,     .            ,     ,    ,     ,      ,  ,    ,  .      ,         ,   . ,    ,        ,    .       ;  ,      ,    .      :     ,   ;    ,  .                 .

    ,       .         ,               .         ;    ,      ,       . , ,      . ,  - ,    ,      .  ,    ,     ,      .  ,  ,      ; ,   ,   .         ,        

926

   ,      ,       .     .           ,      ,  ,  , .

 ,   ,   ,     ,     ,          ,  .         ,    ,   .   "     ,    ",   ,     .

,    ,     ,      ,    .  ,      ,   ,   ,     ,      .    ,          ,   ,       .       ,    ,   ,        .       ,    .      ,     ,    - .

 ,     ,          .  ,        .            ,        ,      .

 ,         ,      .   ,   ,     : -,    , -,    -

927

. ,   ,    ,      ,         ,      .    ,    ,    ,      ,     .  ,        .  ,       ,     ,    ,             .    ,           . ,  -  ,  -   , , ,  ,     ,  .   ,   ,        ,   ,    .          ,  ,   , ,       .     ,  .     ; ,        ,       ,     ,     .

     ,    .     ,   ,   ,        .

      ,        .   ,   ,          .       .        ,       .  ,   ,      ,   ,     ,       .    

928

,      .        ,       .        ,   .  , ,    ,     ,        ,   . ,    ,         . ,   .

          ,    ,   ,     .       ,       ,   ,  ,        ,           .  ,              .   ,        ,     .                 . ,  ,  ,   ,      .   .       ;        .      ,  ;     ,   , ,  .  :         ,                 ;       ,   .    ,      .   ,        ,       ,        ,    ,        .              .    ,   ,             ,       ,       ,        ,  ,  .

929

  ,      ,     ,  ,            .   ,      ,  ,     ,    ,        ,    ,       .    ,               ,      ,      ,     .         :    - ,       ?      ,   (   ),            ,     .

          ,        .      ,     ,                 .        ,     ,       .   ,    ,     ,    .   ,   ,          ,      80 .        .  XVIII   XIX    ,      ,          .     -

930

     ,       ,     .          ,       ,      ,     .        ,                    ,  ,    ,   ,    ,         ,      ,       ,   .

      ,  ,     ,     ,       .   ,   ,    ; , , ,          ,  ,           .            ;  ,  ,   ,    .          ,         ,      .     ,    ,  .   , ,    ,      .

       .   , ,   ,         ;       ,     . ,  ,   ,   ,       ,        .    ,    ,    ,   .    , , ,     ,   -

931

   ;     .   , :  ,  , ,     ,    ,    ,     ?        ;  ,          -  ,      .  ,     .   :   ,     .      .       . ,  ,   ,   .        ,   . ,  ,  ,     . ,   ,     ,      .     .      ,      : ,     ,    .  ,       ,  ,  ,      ;    ,   - (ideo-motor).     , ,     ,    ,      . ,   ,    ,   ; ,      ,             .      ,          ,     .         ,       ,   .       ; ,    ,      .      ,      ;    .

               ,  .        ,  ,        ,    

932

,    .   ,   ,                .    ,      .     ,   ,       .

,    , ,   ,     ,            .    ,    ,       ,  .     .  ,       .     ,   ,    .      ,     .

 ,       ,     .            : , , , , . ,     ,     , ,      - ,   ,   ,    .  ,        :        .         , ,    ,      ,     .  ,       ,       .  ,   ,   - ,    ,      ,  ,   ,     ,  , ,     ,      ,  ,    ,       .

933











 XXIX
 

  (1842-1910)    ,         :   ,    ,       ,    .    ,    ,    .       .   ,   ,   1890 ,    .      ,       ,    .

  .    :   .     ,  ,         , , ,   .      ,  ,  ,  .            . ,   ,  ,   ,    ,         , ,  ,    .    .

         .    ,       ,   ,        .         ,       .    ,   -.      ,       ; -

934

,     .          ,   ,      ,     ,    .       .   -    ,         ,           ,      ,     (the vulgar)  .          :    ,    ,   .

        1904        ?.             .        ,    ,  ,    ,   ,      .      ;      ,  ,   ,  ,   .             .            ,       ,   ,          .

  ,   ,          -        .        ,    ,    ,       .     .

,  ,     ,         . ,     ,    ,   ,    "   .  ,  ,      ,  ,         -

935

    .  ,    ,                  (being conscious). To,    , ,  ,      .  ,        ,      .      . ,  ,          .       :  ,      .           ,    - .

       ,      .

 ,         ,        ,    Stuff ().  ,       ,     ,   ,    ,        ,       .      ,    , ,           .       ,    ,     .  ,    .

  ,   ,    ,    , ,     .     ,    ,  ,  ,        .    , , -, ,    .        ,      ,             ,      ,    .         ,    ,  ,   ,           -,   . ,   ,      .

936

    ?       :     ,   ,     ? ,     ,   ,  ,  ,    ,    .  ,    :    ,   .           .     ,    .      ,     . ,      ,   ,   ,     ,   ,    . -    ,       ,   .  ,   ,     ,    . (      .)  ,      ,        ,       .       ,       .     -  ,          .

    ,      .

-         .  ,      ,        ,         .

       1896 ,           1907 .      .      ,        ,        .       .  ,  ,    .   ,  ,    ,           . ,  ,    ,     -.

937

 ,          :     .       , ,  ,      ,     .        , ,     ,   ,      ,           .      ,       .

    ,        . ,         :   - ?   ,     ,  , ,       .     ,     ,     ,  ,  ,   . ,  ,     -      .   ,   -   ,   - ?  , ,            ,  ,   ,     ,      ,          .

,   ,   ,         ,   ,         .         ,      .

   ,            ,              .

 (,       ),          . ,        ,   .      ,      . ,         ,   ,         ,      , ,  ,  .        ,       ,  .       ,      .

938

,  ,   ,    ,       .   ,           ,     . , ,      .  :      ,    ;    :     ,      .

    ,    ,      ,    .      ,     .

 ,  ,  ,   .     :   ,  ,  ,       .     ,       .    ,       ,      ,   .

             ;    ,      . ,  ,         .      :    .     ;     ,   .        ,       .   ,         ,          .  ,      ,   ,      .      ,     ,      .

939

 ,  ,    ,  ,         -    ,           .  ,       ,       ,   ,     .  ,   ,     .

,   ,   ,             . " " ,        .       ,    .    ;    .      ,         ,     . "         ,    (  guided)        ,         (working)   ,         ,   , ,       .  ,  ",  ,       ...       .  ,           ,  .

            :      ,        . ...   ,         .    ,     ,    ,  ,        .

        .  ,   ,    .       (      ),    : )  , )    

940

 ,       ,   ,  - ;       ,      ,      .     . ,   ,      1492   .    ,    ,    .    ,             ,   , ,      1491  1493 .       ,          . ,   ,     1492 ,           .    ,      ,    1491  1493 ,            . (   ,        ,   .)

      .   ,       (factual)  -  ,    ,         .  ,      ,   ,  , ,        ,          ,      ,  . . ad infi-nitum. ,    .

   . ,  ,      ;  ,    .     ? ,  450         ,   -   ,   -  .   ,  ,     ,       .   ,     -        .    -   ,     .    ( ):           ,   .   ,      ,    ;     ,   . ,  , ;             .  ,      .

941

              .      ,     ,   .  ,    ,        ,   .     ,   .     ,  :     ,   .  ,     ,  .    :     ,   ,   :    ,    .      ,      ,      ,   ;     ,     ,   .         ,     . ,      ,      ,     ,   ,  .          .

          , ,    ,    .            .         ,        ,     .        ,      .

942












 XXX
 

,    (.  1859 )     .      .        ,    ,   ,    .    ,    ,      ,   .         .  ,         ,       , ,  ,             ,             .

  . ,      ,     ,      ,  100  .        .    ,        .               ,   . , ,   ,        ,     ,              . , ,    ,   ,       ,  ,  .

 1894 ,       ,        .           .             (1899),      ,   .                  ,  .

943

        .    ,          ,        .      .       ,   -  ,          ,  - ,        ,        .    ,   ,   ,      .      ,     .  -   ,       ,        .          .

              .      ,  .         ,   .   ,          ,  ,   ,    .       ,   ,     .    ,                  .      ,     ;      .  , , ,    ,    ,    ,    . ,      .        ,      ;        ,     .      -

944

   ,     ,           ,   .          ,       ,    ,  ,   ,   .

 ,      ,       .        .        ,   ,           .

 :        ?     :      1492   ;     1776   .   ,  .    ,    , ,    ,       .         ,     1492     . ,    ,    ,   ,        .    - ,    ,           .   ,     ,  ,  ,     .  ,       .

,  ,    ,  ,     . , ,   , ,          3,14159   ,   ,     .          . , , ,   ,    ,     ,     ,      ,   .      . , , :  ,   ,           ,     . 

945

       ,         .   ,   ,         ,    .         ,     ,        .   :         ,       .     ,   ,     .

      .  ,        ,   .     ,           .       .         ,   ,               . ,         :  ,      .        ,     ,    .        (,    , -, ),           .      ,   , , ,     .          . ,   ( ),    ,      ( )    .       ,   .    ,            .

                .

              .   ,  ,  ,        .    ,    ,        ,        (meaning)   (significance).

946

, ,          :    .       ,    ,  ,     .         ,      ,     ,     .    :  S   ,      ,     .          ,   .      ,   .  :    ,    ,     ,       . ,     ,   .    ,       ,   .   ,  ,        .         .

    ,     .    :                  ,         .  ,        .     . , ,  ,  ,         ;      ,  .   ,       ,        ,       .    ,   .   ,        ,    .

947

,  ,    ,           (organic).      .        ,     ,     .         ,  ,   ,       .           ,     , ,   ,          ,   ,    . ,         ,    .      :        ,   ,    ,    ,     -,   ,    :  ,  ,  .     ,      ,      ,   .                .      ,       . ,      ,       .            .        (organism),    ,     .

    ,           ,  , ,    .     ,     ,       . ,  ,    ,   ,   .      :   ,        ,  .        ,   ,    ,     , ,     .

948

 ,   -       :          ,   .   ,      ,   ,     ,      (        ),     . ,         ,   ,           ,          .      .

  , -,   ,            ,        ,     .      ,   .       ,         .    ,  ,    , ,      ,   .      ,      .  -      .        ,  ,     : ,    ,    ,  ,    .       ,       .

,   ,  - ,    ,     ,    ,   .  , ,              .     ,  ,   ,  ,  .     ,   ,      ,   ,  ,   .  ,                ,      ,        . -

949

  . , -   :        ?    ,    .     - ,  :  .      ,     .     ,    ,    ,   ;     ,     ,      .          ,       .  ,      ,  ,        ,     .       ,    ,      .

      .       ,      ?   :  -  -,             ,     ,   ,   ,    .        ,     ,     ?    ,    ,    ,      .       , ,    ,  ,    ,      . ,   .

   ,       ,        ,   ,   ,          . ,                   ,    .

   -      ,        ,         ,    .          ,     ,        (  )   . -  ,    

950

  (warranted assertability)      ,         .      .        ,      ,   ,          ;        .    , ,     ,    ,      ,    ,   .       .    ?           . -      ,   ;    ,           ,      .     ,    ,  ,       ;  ,       ,    ,   ,     ,    .

      ,   ,     ,   .  ,             ,         .      - . ,    (Geiger)     ,   -     ,      ,    ,      .  ,       ,  :  -   ,    ,       . ,                   ,    .

951

    ,  ,    ,  - ,  :             ...    ,           .

  ,     ,   ( )       ,     ,    ,      ,    .          - ,     .   ,      . , , :  ,       ,          ,        -   .  - ,  ,    ,      ;  ,  , , ,   .      ,     ,   ;     .     ,  ,      ,           ,   ,      .

          .      hybris     ,  ,     ,   ,       .       :       .            .    ,      ,        .         .   ,        ,      . ,   ,      .          .

952

      ,  ,     .    -,   ,       ,    ,           .     ,              ,                .  ,             ,    ,     .



953








 XXXI
  

         ,      ,  ,      . ,  ,      ,    ; ,     ,       ,    .      ,                   .     ,     ,       ,     .

      ,          .   XVII         ,              .       , ,      ,       .   XIX   ,        , ,  ,  , ,  .      ,      .  ,       ,  ,     ,       .        ,  ,    ,   ,      .     ,  ,   .

954

       .    ,   1,  ? ,     .     ,    .       , ,       ,             ,       ,   .         .     .       ,      .   :

1, 2, 3, 4, 5, 6 ...
2, 4, 6, 8, 10, 12 ...

         ,         ,          . ,  ,     ,     ,     . ,       .   :    .

       ,     ,    .            ,       ,      .

    ,       1879 ,   1884     . ,         ,      ,   1903        .  ,    ,   ,    .      , .        , , 3,    3    .    ,    ,

955

     3,   ,   ,     3,    .   ,          ,             .    ,           ,    .      ,            .              Principia Mathematica.

  ,          ,          ,       .  ,   ,  ,        ,      ,         ,     .  ,    ,   ,   ,          .

      ,    .      , , ,    ,   -   ,   ,   , ,     ,     .      . ,  :    ,   ,  :    ?  ,    :  ,        -  . ,    :    ,      ,   . , -, ,     ) ,     ,       .      ,     .

956

  ,  ,     -  -,  ,   -  - . ,      ".      :

      ",     .   :

   , ,     " ,    ,     .  ,   .

          :  "  ( ,   ).  ,     :     ,         "   ,    ,   .

        ,   , :    .

,   ,     .   :  " ;  :  ,       .         ,     .

       ,   ,       ,        ,     ,    .  ,        ; ,    ,  2 + 2 = 4,   ,         ,         .         .        .       . 3  2 + 1,  4  3 + 1.   (   ),  4   ,  2 + 2.  ,     .     ,    ,    3 .

,    ,       .         .

957

           -.    ,      ,           .            ,        ,  .    ;    ,  ,        ,  ,            .      ,          .          ,   ,       ,     ,  ,     ,  .

   ,   (stuff)    ,   . ,    ,      .  ,  ,          .        ,      ,     .  ,       ,       .

    ,        ,        .  ,    (   )       ,        ,       .   ,   , ,  ,    .     , ,     .  ,              ,    .

958

        ,     .          . ,  ,  ,    (  ,        ).  ,           ,       ,  . ,   .          ,    ,    .  ,            .   ,         ,             .        .

           .   -,     ,         ,         ,      .         ,    ,           .  ,     .       ,       .     .  ,       .   ,       ,  .        ,     ,    ,    ,     .   ,   ,     ,        ,          ,             .  ,         ,     

959

.   ,      ,       ,   ,   ,  .      ,     ,      ,      ,   ,      .             .

  ,         ,     ,    ,           .         ,   ,   .    ,   ,     ,            ,          .         .   , ,    ,       .    ,             .

   ,     ,    .      ; ,       ,  ,   , . ,    ,      ,  ,     ,    .

         ,    .        ,          ,   .             . ,     . , ,          :  (  ),     ,   ,   ,     .   ,        ,     .    , ,   -

960

   -,    ,  ;       ,      ,    ,    ,      ,    ;      . ,   ,     - ,   ,      ,  ,    ;          .

           ,       .    ,         , ,    ,           .       : .    . ,   ,       ,  ,      ,     ,     ,        .

   ,      .   ,              ,          ,       ,     .      , ,    ,     ,         ,       ,   .   , :   ?     ?   ?   ?   ,              ,   ,   ,      (  )    ,        ,    .

961

             ,                      ,      .   ,         ,   ,    ,       ,      ,    .    ,      ,        .  ,     ,   ,        .      ,            .





 
 
  
  . . 
 . . 
 . . 
  . . 
  000349  22.10.99
  020618  13.08.97
   15.02.2001.  84x108/32.  .
 .  . .-. . 52,1. .-. . 54,9.
 3000 .   392
   630058, , . , 39
   630058, , . , 35
  -
    630077, , . , 25




